คณะผู้แทนสหรัฐนำโดยรองประธานาธิบดี เจ.ดี. แวนซ์ และคณะผู้แทนอิหร่าน นำโดยประธานรัฐสภา โมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลีบาฟ ได้เข้าร่วมการเจรจาโดยตรงรอบแรกที่สวิตเซอร์แลนด์ โดยมีการเข้าร่วมของปากีสถานและกาตาร์ในฐานะประเทศตัวกลาง
ความคืบหน้าต่างๆ
ตามแผนการ การเจรจาระหว่างสหรัฐกับอิหร่านเริ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 19 มิถุนายน แต่ต้องเลื่อนออกไป 2 วันเนื่องจากความตึงเครียดที่ทวีความรุนแรงมากขึ้นบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ เมื่ออิหร่านประกาศปิดช่องแคบดังกล่าวเพื่อตอบโต้ปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลในเลบานอน ถึงแม้ คณะผู้แทนทั้งสองฝ่ายได้เดินทางถึงสวิตเซอร์แลนด์แต่ยังมีความเสี่ยงที่การเจรจาอาจประสบความล้มเหลว โดยเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน ประธานาธิบดีสหรัฐ โดนัลด์ ทรัมป์ ได้ย้ำถึงคำขู่ที่จะโจมตีอิหร่านถ้าหากทั้งสองฝ่ายไม่สามารถบรรลุข้อตกลงฉบับสุดท้าย ซึ่งสิ่งนี้ถูกคัดค้านอย่างรุนแรงจากคณะผู้แทนอิหร่าน แต่อย่างไรก็ตาม จากความพยายามของทุกฝ่ายทำให้การเจรจารอบแรกได้มีขึ้นเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน ณ รีสอร์ตเบอร์เกนสต็อกและสามารถบรรลุความก้าวหน้าในเชิงบวก โดยสหรัฐและอิหร่านได้ตกลงเกี่ยวกับกลไกที่จะอนุญาตให้บรรดาผู้สังเกตการณ์ของสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศหรือ IAEA กลับเข้าไปตรวจสอบโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านอีกครั้ง โดยรองประธานาธิบดีสหรัฐ เจ.ดี. แวนซ์ เผยว่า แผนการส่งผู้สังเกตการณ์ IAEA กลับเข้าไปจะเริ่มได้รับการปฏิบัติโดยเร็วที่สุดภายในสัปดาห์นี้ นอกจากนี้ รองประธานาธิบดีสหรัฐยังยืนยันว่า ถ้าหากทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ได้รับการปลดล็อกตามข้อตกลงเพื่อยุติการปะทะในภูมิภาคตะวันออกกลาง ต้องค้ำประกันว่าเงินจำนวนนี้จะไม่ถูกนำไปใช้ในกิจกรรมก่อการร้าย โดยรองประธานาธิบดีสหรัฐ เจ.ดี. แวนซ์ เผยว่า
" สิ่งที่สำคัญคือทุกฝ่ายต้องชื่นชมสิ่งที่ได้บรรลุ แต่ยังมีเรื่องอีกมากที่ต้องทำเมื่อเราบรรลุความคืบหน้าในการเจรจาด้านนิวเคลียร์ การเจรจาทางเศรษฐกิจ รวมถึงการเก็บกู้กับระเบิดในช่องแคบฮอร์มุซ และการค้ำประกันว่าเส้นทางการเดินเรือจะได้รับการฟื้นฟู"
ส่วนเจ้าหน้าที่อิหร่านเผยว่า ได้บรรลุบางผลงานหลัก โดยเฉพาะการจัดตั้งกลไกการสื่อสารที่ช่องแคบฮอร์มุซเพื่อหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดและการเพิ่มความตึงเครียด นาย โมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลีบาฟ ประธานรัฐสภาและหัวหน้าคณะเจรจาของอิหร่านเผยว่า
"พวกเราได้เห็นพ้องที่จะจัดตั้งกลไกการประสานงาน ซึ่งประกอบด้วยโทรศัพท์สายด่วนและศูนย์ประสานงานเมื่อเกิดปัญหาหรือการพิพาทใดๆ ภายในระยะเวลา 30 วัน ทุกฝ่ายจะสามารถธำรงการประสานงานอย่างใกล้ชิด เพื่อค้ำประกันให้เรือต่างๆเดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซ อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งสิ่งนี้จะช่วยปรับปรุงการเดินเรือและปริมาณการขนส่งสินค้าผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ส่งเสริมเศรษฐกิจในภูมิภาค สนับสนุนเศรษฐกิจโลก และช่วยให้เราก้าวไปข้างหน้าได้"
ฝ่ายอิหร่านเผยว่า สิ่งที่สำคัญที่สุดคือได้บรรลุเงื่อนไขชี้ขาดสำหรับการเจรจาข้อตกลงฉบับสุดท้าย โดยกลุ่มปฏิบัติงานเฉพาะกิจ 3 กลุ่มด้านนิวเคลียร์ การคว่ำบาตร และการตรวจสอบ จะเริ่มทำงานอย่างเป็นทางการก็ต่อเมื่อสหรัฐปฏิบัติข้อตกลงหยุดยิงในทุกด้าน ยกเลิกการปิดล้อมทางทะเล ปลดล็อคการอายัดทรัพย์สินและยกเลิอกมาตรการคว่ำบาตรด้านน้ำมันและปิโตรเลียมย่างสมบูรณ์ ซึ่งในวันที่ 22 มิถุนายน กระทรวงการคลังสหรัฐได้ประกาศเอกสารยกเลิกการคว่ำบาตรอุตสาหกรรมน้ำมันและปิโตรเคมีของอิหร่านเป็นเวลา 60 วัน เพื่ออนุญาตให้มีการรับชำระเงินผ่านธนาคารกลาง นอกจากนี้ อิหร่านยังได้ลงนามบันทึกความเข้าใจกับกาตาร์เกี่ยวกับกลไกการปลดล็อกทรัพย์สิน เพื่อกำหนดรูปแบบและการปลดล็อคทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ในต่างประเทศ
สัญญาณในเชิงบวกสำหรับเลบานอน
อีกหนึ่งผลงานที่น่าสนใจในการเจรจารอบแรกคือการที่อิหร่านและสหรัฐได้บรรลุกลไกการควบคุมการปะทะในเลบานอน ซึ่งแรงกดดันจากอิหร่านบังคับให้ทุกฝ่ายต้องธำรงข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราว บรรดาผู้สังเกตการณ์เห็นว่า การจัดตั้งกลไกควบคุมการปะทะในเลบานอนไม่เพียงแต่มีความสำคัญในระยะแรกของการเจรจา 60 วันเท่านั้น เนื่องจากการปะทะระหว่างอิสราเอลกับกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนอาจทำให้การเจรจาระหว่างสหรัฐกับอิหร่านประสบความล้มเหลวหรือหยุดชะงัก แต่อาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญสำหรับสถานการณ์ในเลบานอนเช่นกัน ซึ่งตามกลไกใหม่ที่ได้ตกลงกันที่สวิตเซอร์แลนด์ อิหร่านอาจมีบทบาทมากขึ้นในโครงสร้างความมั่นคงในเลบานอน ในขณะที่บทบาทของอิสราเอลถูกจำกัดลง นี่ถือเป็นความท้าทายใหม่สำหรับรัฐบาลของนายกรัฐมนตรีอิสราเอล เบนจามิน เนทันยาฮู แต่อย่างไรก็ตาม นาย โจนาธาน รินโฮลด์ ผู้เชี่ยวชาญและนักวิจัยอาวุโสจากมหาวิทยาลัย Bar Ilan ของอิสราเอล เห็นว่า อิสราเอลยากที่จะมีการกระทำที่รุนแรงในช่วงเวลานี้ เนื่องจากรัฐบาลสหรัฐ ซึ่งเป็นพันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุดของอิสราเอล ไม่ต้องการความพยายามในการบรรลุข้อตกลงกับอิหร่านประสบความล้มเหลวและนี่ก็เป็นสิ่งที่ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ และรองประธานาธิบดี เจ.ดี. แวนซ์ ได้เตือนอิสราเอล
สำหรับการเจรจาระหว่างสหรัฐกับอิหร่าน กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านระบุว่า คณะเจรจานำโดย นาย คาเซ็ม การิบาบาดี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศฝ่ายกิจการกฎหมายระหว่างประเทศ จะหารือทางเทคนิคกับคณะเจรจาของสหรัฐ และกาตาร์ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ในสัปดาห์นี้.
