สัปดาห์ระดับสูง UNGA-81 ภายใต้หัวข้อ “การฟื้นฟูความไว้วางใจ การบริหารการปรับเปลี่ยน: สหประชาชาตินำผลประโยชน์มาให้แก่ทุกคน” ที่มีการเข้าร่วมของผู้นำประเทศต่างๆ มีหน้าที่ที่ยิ่งใหญ่เพื่อพิสูจน์ให้เห็นว่า ลัทธิพหุภาคีอาจสร้างผลงานที่เป็นรูปธรรมผ่านการสนทนาที่มีคุณภาพ
เปลี่ยนแปลงเพื่อกอบกู้ลัทธิพหุภาคี
สันติภาพและความมั่นคงของโลกยังคงเป็นประเด็นสำคัญที่สุดใน UNGA-81 เนื่องจากการปะทะในยูเครน ตะวันออกกลาง และภูมิภาคอื่นๆทั่วโลกกำลังมีความผันผวนอย่างซับซ้อน ซึ่งการปะทะเหล่านี้ทำให้ความเชื่อมั่นต่อความสามารถในการธำรงความเป็นระเบียบและการส่งเสริมมาตรการต่างๆของกลไกระหว่างประเทศ โดยสหประชาชาติเป็นศูนย์กลางที่ถูกท้าทาย บรรดาผู้สังเกตการณ์เห็นว่า ความพยายามเพื่อฟื้นฟูความเชื่อมั่นถูกขัดขวางเนื่องจากความขัดแย้งภายในสหประชาชาติ โดยเฉพาะในกลุ่มสมาชิกถาวรของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่มีอำนาจวีโต้ ก่อน UNGA-81 นาย อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการใหญ่สหประชาชาติยอมรับว่า โลกกำลังต้องเผชิญกับความแตกแยกทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างลึกซึ้งและการขาดเอกภาพของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ดังนั้น สหประชาชาติจึงต้องเปลี่ยนแปลงเพื่อตอบสนองสถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ในปัจจุบัน เลขาธิการใหญ่สหประชาชาติอันโตนิโอ กูเตอร์เรส เผยว่า
“บรรดาผู้นำประเทศต่างๆเข้าร่วมการประชุมสหประชาชาติในศักราชที่มีความไร้เสถียรภาพ ดุลอำนาจกำลังเปลี่ยนแปลง โลกกำลังเปลี่ยนไป และกลไกต่างๆของเราก็ต้องเปลี่ยนแปลงตาม แต่อย่างไรก็ตาม การปฏิรูปโครงสร้างไม่ใช่หมายถึงการละทิ้งหลักการของเราแต่ต้องปฏิบัติหลักการนี้ด้วยความตั้งใจที่สูงขึ้น”
เพื่อส่งเสริมลัทธิพหุภาคี นอกรอบ UNGA-81 เมื่อวันที่ 21 กันยายน สหภาพยุโรปหรือ EU แคนาดา และเคนยา ได้ร่วมกันจัดการประชุมสุดยอดความเป็นหุ้นส่วนเพื่อลัทธิพหุภาคี กฎหมายสากล สันติภาพ และความเจริญรุ่งเรืองหรือ P4M ซึ่งฝ่ายต่างๆได้เห็นพ้องที่จะปฏิบัติความคิดริเริ่มความเป็นหุ้นส่วนเพื่อลัทธิพหุภาคี โดยมีการเข้าร่วมของประเทศต่างๆ นาย สุพรหมณยัม ชัยศังการ์ รัฐมนตรีต่างประเทศอินเดียย้ำว่า
“เพื่อพัฒนาลัทธิพหุภาคี งานด้านการรณรงค์และการนำไปปฏิบัติจำเป็นต้องได้รับการผลักดันดังนั้น การปฏิรูปลัทธิพหุภาคีจึงเป็นเรื่องสำคัญ ถึงเวลาแล้วที่จะต้องจัดการอภิปรายที่มีการมีส่วนร่วมในวงกว้างมากขึ้นและกระบวนการตัดสินใจที่โปร่งใสมากขึ้น”
สำหรับปัญหาสันติภาพและความมั่นคงของโลก สิ่งที่น่าสนใจใน UNGA-81 คือการเข้าร่วมของประธานาธิบดีอิหร่าน มาซูด เปเซชเคียน ซึ่งถือเป็นผู้นำสูงสุดของอิหร่านที่เดินทางไปยังสหรัฐนับตั้งแต่เกิดการปะทะระหว่างสหรัฐและอิสราเอลกับอิหร่านเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา บรรดานักสังเกตการณ์เห็นว่า แม้จะยังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับการสนทนาโดยตรงระหว่างเจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐกับอิหร่าน แต่การปรากฏตัวของผู้นำที่เคยสนับสนุนมาตรการทางการทูตเพื่อแก้ไขการะปะทะระหว่างสหรัฐกับอิหร่านหลายครั้ง ถือเป็นปฏิบัติการในเชิงบวกที่อาจมีส่วนช่วยผลักดันการสนทนาที่เป็นประโยชน์ระหว่างฝ่ายต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการปะทะ
การบริหารเทคโนโลยีและการพัฒนาที่ยั่งยืน
นอกจากความมั่นคงและสันติภาพแล้ว การบริหารเทคโนโลยีระดับโลก โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์หรือ AI การเร่งปฏิบัติเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนหรือ SDGs ให้เสร็จสมบูรณ์ การรับมือการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ การรับมือกับโรคระบาด หรือการธำรงคำมั่นในการปลอดอาวุธนิวเคลียร์ ต่างเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจในสัปดาห์ระดับสูง UNGA-81 ซึ่งการบริหารเทคโนโลยีระดับโลกเพื่อใช้ประโยชน์จาก Big data และ AI พร้อมทั้ง ลดความเสี่ยงด้าน AI และลดช่องว่างด้านดิจิทัลระหว่างประเทศต่างๆกำลังเป็นความต้องการที่เร่งด่วน การประชุม UNGA-81 จัดขึ้นในสภาวการณ์ที่การถกเถียงเกี่ยวกับความเสี่ยงของ AI ที่นับวันเพิ่มขึ้นภายหลังคำเตือนจากผู้บริหารด้านเทคโนโลยีหลายคนในสหรัฐเกี่ยวกับความจำเป็นในการชะลอการพัฒนาของ AI เพื่อหลีกเลี่ยงภัยคุกคามต่อมนุษยชาติ คำเตือนนี้สอดคล้องกับประกาศต่างๆของสหประชาชาติในเวลาที่ผ่านมาเกี่ยวกับความจำเป็นในการสร้างกรอบทางกฎหมายและจริยธรรมเพื่อธำรงอำนาจการควบคุมขั้นสุดท้ายของมนุษยชาติต่อ AI แต่อย่างไรก็ตาม เพื่อบรรลุเป้าหมายดังกล่าว บรรดาประเทศสมาชิกสหประชาชาติต้องก้าวข้ามความขัดแย้งโดยเฉพาะการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์
ส่วนเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนเป็นอีกหนึ่งประเด็นใหญ่ เหลือเวลาอีก 4 ปีเพื่อแปร 17 เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนกลายเป็นจริงตามระเบียบวาระการประชุมปี 2030 แต่รายงานล่าสุดของสหประชาชาติระบุว่า ความเร็วในการปฏิบัติบางเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนกำลังชะลอตัวลง ดังนั้น เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนจึงต้องเป็นประเด็นที่ได้รับความสนใจเป็นอันดับต้นๆในคำมั่นของประเทศต่างๆ โดยเฉพาะเมื่อสถานการณ์ที่เป็นจริงพิสูจน์ให้เห็นว่า เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนได้เปลี่ยนแปลงชีวิตของผู้คนนับพันล้านคนในโลก นาย คาลิลูร์ ราห์มาน ประธานสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติได้ชี้ชัดว่า
“ภายหลังกว่า 1 ทศวรรษ วิสัยทัศน์นี้ได้นำความก้าวหน้าที่เป็นรูปธรรมมาสู่ชีวิตของผู้คนทั่วโลก ผู้คนเกือบ 1 พันล้านคนสามารถเข้าถึงแหล่งน้ำดื่มที่ปลอดภัย และ 1.2 พันล้านคนสามารถเข้าถึงระบบสุขาภิบาล ปัจจุบันประชากรร้อยละ 90 ในโลกมีไฟฟ้าใช้ ซึ่ง 1 ใน 3 ใช้ไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน”
นอกจากความท้าทายด้านนโยบายแล้ว UNGA-81 ยังเป็นเวทีสำหรับกระบวนการเปลี่ยนแปลงกลไกครั้งประวัติศาสตร์ โดยสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติจะหารือเกี่ยวกับการปฏิรูปสหประชาชาติ พร้อมทั้งเริ่มกระบวนการคัดเลือกเลขาธิการใหญ่คนต่อไป ด้วยแรงผลักดันสำคัญเพื่อเลือกสตรีให้ดำรงตำแหน่งนี้เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่มีการก่อตั้งสหประชาชาติ.
