Phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội chiều 30/10 về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công đánh giá những kết quả đạt được trong năm 2026, đồng thời thảo luận các giải pháp then chốt về chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế trong giai đoạn tới. Trong đó, một nội dung nổi bật là làm thế nào để chuyển hóa hiệu quả các nguồn lực thành năng suất, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh quốc gia.
Năm 2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ tình hình quốc tế, áp lực lạm phát, chi phí đầu vào và những hạn chế trong tiếp cận vốn, đất đai của doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo báo cáo của Chính phủ, kinh tế - xã hội vẫn đạt nhiều kết quả quan trọng, dự kiến hoàn thành và vượt 14/15 chỉ tiêu chủ yếu.
Năm 2027, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, đồng thời xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực chính của mô hình phát triển mới.
Thay đổi cách thức tạo ra tăng trưởng
Để duy trì sức bật lâu dài cho nền kinh tế, bên cạnh mở rộng vốn đầu tư, khai thác tài nguyên, gia tăng lao động theo chiều sâu, hiệu quả sử dụng từng nguồn lực và khả năng tạo ra giá trị gia tăng từ những nguồn lực đó có ý nghĩa then chốt.
Nhấn mạnh yếu tố thể chế phải thực sự trở thành động lực phát triển, đại biểu Lã Thanh Tân, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, cho rằng: "Một nền kinh tế có thể có nhiều tiềm năng, có nguồn lực, có doanh nghiệp và có khát vọng vươn lên. Nhưng những tiềm năng ấy có được chuyển hóa thành tăng trưởng hay không, nguồn lực có được khơi thông hay không phụ thuộc rất lớn vào chất lượng của thể chế. Vì vậy tôi cho rằng triển khai nhiệm vụ hoàn thiện thể chế năm 2027 cần đặt trong tổng thể thực hiện hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam. Đây là cơ hội để tạo ra một bước chuyển có tính căn bản về chất lượng thể chế".
Đại biểu đề xuất việc xử lý những điểm nghẽn về thể chế phải được đánh giá bằng khả năng giải quyết trên thực tế chứ không phải chỉ là số lượng văn bản ban hành. Đồng thời, việc sửa đổi cần phải đặt trong tổng thể chuỗi pháp lý, lựa chọn những lĩnh vực đang có tác động lớn đến huy động nguồn lực và tăng trưởng để xử lý trước. Với mỗi mỗi nhóm vấn đề cần xác định rõ quy định, bất cập, nguyên nhân, phương án xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm và thời gian hoàn thành.
Đồng tình với ý kiến về chất lượng văn bản luật, đại biểu Lê Hoàng Anh, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh: "Cần bảo đảm điều kiện nền, sự ổn định và tiên liệu được của pháp luật. Đúng như tinh thần Nghị quyết 66 và Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, chính sách phải được đánh giá tác động thực chất có lộ trình chuyển tiếp, không hồi tố bất lợi cho doanh nghiệp. Luật khung giúp điều hành linh hoạt nhưng quyền cơ bản của doanh nghiệp càng phải được ghi rõ trong luật. Bởi, doanh nghiệp chỉ yên tâm khi quyền của họ nằm ở trong luật chứ không nằm ở hướng dẫn có thể thay đổi thường xuyên. Luật ban hành nhanh để tháo gỡ nhưng luật ổn định mới giữ được vốn".
Các ý kiến cho thấy một yêu cầu quan trọng là cải cách thể chế không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn phải tạo dựng môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo. Đây chính là điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất.
Tăng trưởng thực chất
Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2027, vì thế, không chỉ là câu chuyện về một con số GDP, mà còn là yêu cầu tạo dựng nền tảng sản xuất mới, nâng cao năng suất lao động, phát triển doanh nghiệp có sức cạnh tranh và tăng khả năng tự chủ của nền kinh tế. Những vấn đề được đặt ra tại phiên thảo luận Quốc hội chiều 30/10 cho thấy yêu cầu cấp thiết phải gắn kết chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, đầu tư công, cải cách thể chế và đổi mới mô hình tăng trưởng. Nguồn lực không thiếu nhưng nếu bị phân tán, ách tắc hoặc sử dụng kém hiệu quả thì sẽ không thể tạo ra động lực phát triển tương xứng.
Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ, nhấn mạnh: "Để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả giai đoạn 2026-2030 thì chúng ta cần những nguồn vốn trung và dài hạn nhiều hơn cho nền kinh tế. Thứ nhất, cần phải khai thác được nguồn vốn trái phiếu của doanh nghiệp, tạo ra một thị trường vốn trái phiếu minh bạch và thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia. Thứ hai, làm thế nào để chuyển từ nguồn vốn tiết kiệm của người dân sang thành nguồn vốn đầu tư. Và thứ ba, quan tâm đến các quỹ đầu tư, đặc biệt là quỹ đầu tư mạo hiểm, để giúp cho doanh nghiệp có nguồn vốn cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của mình".
Thước đo của một nền kinh tế phát triển không chỉ nằm ở lượng vốn được huy động, số dự án được triển khai hay quy mô sản xuất được mở rộng, mà còn ở khả năng biến những nguồn lực ấy thành sản phẩm, công nghệ, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh thực chất. Đó cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với việc hoạch định và tổ chức thực hiện các chính sách kinh tế trong giai đoạn tới: khơi thông mọi nguồn lực, phân bổ đúng trọng tâm và sử dụng đến cùng hiệu quả mỗi nguồn lực, để tạo ra sức bật mới cho nền kinh tế Việt Nam.
