Nhận lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão đang thăm chính thức Việt Nam, đồng thời tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba tại Hà Nội. Các chuyến thăm không chỉ phản ánh sự phát triển ngày càng sâu sắc trong quan hệ giữa Việt Nam với các nước láng giềng và đối tác trong khu vực, mà còn thể hiện sự đồng hành của các nước đối với những sáng kiến mà Việt Nam đang đóng góp cho Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Trong bối cảnh khu vực và thế giới tiếp tục biến động phức tạp, việc củng cố tình hữu nghị, tăng cường hợp tác song phương và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN đang trở thành nhu cầu chung của các quốc gia Đông Nam Á.
Từ nền tảng hữu nghị đến những động lực hợp tác mới
Chuyến thăm Việt Nam của lãnh đạo cấp cao các nước Lào, Campuchia, Thái Lan và Timor Leste mang các ý nghĩa riêng, nhưng đều được xây dựng trên nền tảng quan hệ hữu nghị, tin cậy và hợp tác lâu dài giữa Việt Nam với các nước trong khu vực.
Đối với Lào, đó là mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp. Trong giai đoạn mới, hai bên đang nỗ lực cụ thể hóa nội hàm “gắn kết chiến lược”, đưa quan hệ song phương phát triển sâu sắc và thực chất hơn. Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh: Chuyến thăm tiếp tục khẳng định sự nhất quán của lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc không ngừng vun đắp cho mối quan hệ Việt Nam - Lào ngày càng phát triển đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực; đồng thời triển khai cụ thể hóa nội hàm “gắn kết chiến lược” giữa hai quốc gia. Trong bối cảnh thế giới và khu vực đang trải qua những biến động sâu sắc về địa chính trị, địa kinh tế và công nghệ, chuyến thăm lần này gửi đi thông điệp rất rõ ràng rằng Việt Nam và Lào sẽ tiếp tục đồng hành, chia sẻ lợi ích chiến lược, hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển đất nước, đồng thời phối hợp chặt chẽ để ứng phó hiệu quả với các thách thức chung.
Quan hệ Việt Nam - Campuchia cũng đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều nội hàm hợp tác thực chất hơn. Những cuộc tiếp xúc thường xuyên giữa lãnh đạo cấp cao hai nước thời gian qua tiếp tục củng cố lòng tin chính trị, mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân. Đặc phái viên của Thủ tướng Campuchia Hun Manet, ông So Naro khẳng định: Chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này là một cột mốc lịch sử mới, tiếp tục thắt chặt hơn nữa mối quan hệ hữu nghị truyền thống, láng giềng tốt đẹp, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài giữa hai nước. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay đang nổi lên nhiều vấn đề: cạnh tranh địa chính trị, các cuộc giao tranh nổ ra tại nhiều nơi, khủng hoảng năng lượng… thì mối quan hệ giữa Campuchia và Việt Nam càng đóng vai trò quan trọng trong việc cùng nhau vượt qua mọi khó khăn, rào cản trên con đường phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới sự phát triển vì hòa bình, thịnh vượng của cả hai quốc gia.
Năm 2026 cũng đánh dấu tròn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan (1976- 2026). Sau nửa thế kỷ phát triển, hai nước đã trở thành Đối tác Chiến lược Toàn diện và là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của nhau trong ASEAN. Trên nền tảng Kế hoạch hành động triển khai Đối tác Chiến lược Toàn diện giai đoạn 2026-2031, hai bên đang hướng tới mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới, như: kết nối giao thông, logistics, chuỗi cung ứng, kinh tế số, đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong khi đó, quan hệ Việt Nam - Timor-Leste đang bước sang một giai đoạn phát triển mới cùng với tiến trình hội nhập ASEAN của quốc gia trẻ nhất Đông Nam Á. Theo Đại biện Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm, hai nước hiện có nhiều điều kiện thuận lợi để chuyển hóa sự tin cậy chính trị thành những chương trình hợp tác cụ thể trong các lĩnh vực nông nghiệp, an ninh lương thực, thương mại, đầu tư, giáo dục đào tạo và chuyển đổi số.
Đồng hành cùng sáng kiến của Việt Nam vì tương lai ASEAN
Cùng với các hoạt động đối ngoại song phương, trong chuyến thăm Việt Nam lần này, lãnh đạo cấp cao các nước cùng tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba tại Hà Nội. Không chỉ là một diễn đàn trao đổi học thuật, AFF đang dần khẳng định vai trò là không gian đối thoại chiến lược, nơi các nước thành viên và đối tác cùng thảo luận về những vấn đề lớn liên quan tới tương lai của ASEAN.
Sự hiện diện của lãnh đạo các nước cho thấy sự ủng hộ đối với sáng kiến do Việt Nam khởi xướng từ năm 2023, đồng thời phản ánh niềm tin ngày càng lớn dành cho vai trò kết nối và đóng góp của Việt Nam trong các tiến trình khu vực. Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng cho rằng: Việc Thủ tướng Thái Lan trực tiếp tham dự AFF lần này thể hiện sự coi trọng cao của Thái Lan đối với quan hệ song phương với Việt Nam cũng như những sáng kiến của các nước, trong đó có Việt Nam, nhằm thúc đẩy đối thoại, thúc đẩy các giải pháp chung cho ASEAN để ứng phó với các thách thức đặt ra hiện nay, cũng như xây dựng một cộng đồng ASEAN ngày càng đoàn kết, vững mạnh trong thời gian tới
Đối với Timor-Leste, việc Thủ tướng Xanana Gusmão tham dự AFF ngay sau khi nước này chính thức trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN mang ý nghĩa đặc biệt. Theo Đại biện Phạm Bình Đàm, lãnh đạo Timor-Leste nhiều lần khẳng định Việt Nam là đối tác tin cậy và hình mẫu phát triển; đồng thời mong muốn tăng cường hợp tác, học hỏi kinh nghiệm hội nhập khu vực từ Việt Nam. Việc tham gia AFF cũng cho thấy quyết tâm của Timor-Leste trong việc đóng góp tích cực vào các thảo luận về tương lai của ASEAN ngay từ những bước đầu tiên trên cương vị thành viên chính thức của Hiệp hội.
Các hoạt động đối ngoại cho thấy sự ghi nhận của các quốc gia láng giềng đối với những đóng góp ngày càng tích cực của Việt Nam trong thúc đẩy đối thoại, tăng cường gắn kết khu vực và cùng các nước thành viên xây dựng một ASEAN tự cường, năng động và phát triển bền vững.
