Điều này vừa tạo sinh kế bền vững ngay tại quê hương, vừa góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc, đưa hình ảnh vùng cao đến gần hơn với du khách gần xa.
Nằm giữa những dãy núi đá và rừng xanh, Lâm Thượng mang vẻ đẹp nguyên sơ, yên bình. Những bản làng người Tày, người Dao với nếp nhà sàn, nhà đất truyền thống, mái lá cọ thấp thoáng giữa ruộng đồng, nương rẫy tạo nên không gian hài hòa, gần gũi. Bao quanh các thôn bản là hang động, khe suối, thác nước còn giữ nét hoang sơ, cùng những cung đường nhỏ dẫn vào bản ngày càng thuận tiện. Nhịp sống chậm rãi, gắn với sản xuất và sinh hoạt văn hóa bản địa đã trở thành điểm hấp dẫn riêng đối với du khách khi đến với vùng đất này.
Nhận thấy lợi thế này, anh Hoàng Văn Trạng, sinh năm 1992, dân tộc Tày, ở thôn Khéo Lẹng, xã Lâm Thượng (Lào Cai), quyết định vay vốn để cải tạo ngôi nhà sàn, khuôn viên với dự định làm du lịch cộng đồng. Năm 2023, sau nhiều khó khăn, mô hình “Tày Homes” trên chính ngôi nhà sàn truyền thống của gia đình, đã hình thành, với không gian gần 1.000 m² bắt đầu thu hút khách du lịch trong nước và nước ngoài. Cùng với đó, anh tham gia Ban quản lý du lịch cộng đồng xã, hướng tới xây dựng làng du lịch đạt tiêu chuẩn ASEAN; đồng thời thành lập đội văn nghệ thanh niên. Các tiết mục hát then, biểu diễn nhạc cụ dân tộc trở thành điểm nhấn cho du khách.
Anh Hoàng Văn Trạng chia sẻ: "Niềm vui lớn nhất khi làm du lịch là được quảng bá và giới thiệu quê hương Lâm Thượng mình đến với đông đảo du khách, một vùng đất mới có tên trên bản đồ du lịch Việt Nam. Tôi cũng mong là thời gian tới sẽ có nhiều chính sách hỗ trợ cho các hộ gia đình làm du lịch cộng đồng, để những người làm du lịch không chuyên như tôi có thể tiếp cận được nhiều lớp đào tạo trong lĩnh vực du lịch cộng đồng."
Cùng với anh Trạng, nhiều thanh niên ở thôn Khéo Lẹng cũng mạnh dạn phát triển du lịch cộng đồng. Trong đó có chị Hoàng Thị Ngọt, sinh năm 1994, sau khi về làm dâu tại Lâm Thượng năm 2016, nhận ra tiềm năng tại đây nên chị bắt đầu tự hướng dẫn khách tham quan, trải nghiệm khi mọi người đến địa phương. Năm 2024, vợ chồng chị chuyển hẳn sang làm du lịch homestay tại ngôi nhà sàn của gia đình, bước đầu với 3 phòng nghỉ, kết hợp tổ chức tour trải nghiệm. Năm 2025, homestay đón những vị khách đầu tiên. Hiện mỗi tháng, gia đình chị đón hàng chục lượt khách lưu trú, tổ chức các tour trải nghiệm, như: đi bộ khám phá bản làng, gặt lúa, cấy lúa, đan nón, nhuộm chàm, nấu ăn, giao lưu văn nghệ…
Chị Ngọt còn dành thời gian học thêm tiếng Anh để giao tiếp tốt hơn với du khách nước ngoài: "Em nghĩ mỗi du khách sẽ có một mong muốn riêng. Có người thích nhà rộng, nhiều đất; có người thấy vui khi có nhà đẹp, sang trọng; cũng có người cảm thấy hạnh phúc khi kiếm được nhiều tiền. Nhưng với em, khi làm du lịch, mình vừa có thu nhập, vừa được nói và được mọi người lắng nghe. Điều đó khiến em cảm thấy giá trị của mình được nâng lên. Được tiếp xúc với nhiều người hơn, nên quan điểm sống cũng thay đổi theo chiều hướng tích cực hơn. Vì vậy, em quyết tâm theo đuổi làm du lịch."
Toàn xã Lâm Thượng hiện đã có 6 mô hình du lịch cộng đồng, trong đó 5 mô hình do thanh niên làm chủ, tập trung vào lưu trú và trải nghiệm văn hóa, thiên nhiên. Bình quân mỗi tháng, các homestay đón khoảng 50 đoàn khách, doanh thu khoảng 200 triệu đồng (4.000 USD). Du lịch cộng đồng không chỉ mang lại thu nhập mà còn tạo việc làm qua các hoạt động biểu diễn, hướng dẫn trải nghiệm, cung cấp sản phẩm đặc trưng, như: măng mai, vịt bầu, cá bỗng…, góp phần nâng cao đời sống người dân.
Đồng hành cùng thanh niên, Đoàn xã Lâm Thượng đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ, như: tổ chức tập huấn khởi nghiệp, nghiệp vụ du lịch; hỗ trợ tiếp cận vốn vay ưu đãi; huy động đoàn viên chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường; xây dựng đội văn nghệ phục vụ du khách; quảng bá hình ảnh địa phương trên các nền tảng số như fanpage, Youtube “Tuổi trẻ xã Lâm Thượng”...
Chị Hoàng Thị Dét, Bí thư Đoàn xã Lâm Thượng, cho biết: "Thời gian tới, Đoàn Thanh niên xã tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ làm du lịch, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, kết nối và nhân rộng các mô hình hiệu quả, đặc biệt là với các mô hình điểm tại thôn Khéo Lẹng. Đồng thời, phát huy vai trò cầu nối về nguồn lực, tạo điều kiện để thanh niên mạnh dạn khởi nghiệp, lập thân, lập nghiệp ngay trên chính quê hương."
Từ những nếp nhà sàn, nhà đất, đoàn viên thanh niên dân tộc thiểu số ở Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai đang từng bước biến tiềm năng thành cơ hội phát triển kinh tế. Các mô hình du lịch cộng đồng tuy mới hình thành nhưng đã góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, mở ra hướng đi bền vững cho thanh niên vùng cao, xây dựng quê hương Lâm Thượng ngày càng phát triển.
