(VOV5) - Mùa hè đến, trong khu vườn rợp bóng mát của bà, chúng tôi vui mừng chào đón mùa mít ra quả. Đầu tiên là những bông hoa. Hoa mít lạ lắm, là những cuống to mọc ra từ thân cây sần sùi, già nua. Sau đó kết thành những đài và quả mít non lấm chấm những phấn hoa trên thân quả. Bọn trẻ chúng tôi có khi hái những trái non chấm với muối ăn vừa chát vừa bùi. Bà tôi được cái mát tay trồng hoa trái. Năm nào cũng vậy, mít ra chi chít quả. Có cây, quả mọc từng chùm từ gốc lên đến ngọn.

Trong các loại đặc sản của Nam Bộ, mắm ba khía không sang trọng như mắm lòng cá lóc xứ U Minh, mắm cua gạch son… nhưng hương vị của nó đậm đà, đã ăn rồi thì khó quên lắm…

Cá lăng thường sống ở những vùng nước quẩn, khu vực ngã ba sông. Có lẽ vì vậy mà cá lăng vùng ngã ba sông Bạch Hạc đã thành danh. Trước kia, nếu muốn ăn cá lăng, khách phải ngược lên tận Việt Trì mới hy vọng biết được vị cá lăng thứ thiệt. Còn nay thì ở ngay tại Hà Nội, khách cũng có thể được nếm những món ăn chế biến từ cá lăng (cá từ vùng hồ Hòa Bình) và cũng có thể coi đây là một đặc sản của đất Hà Thành.

Bất cứ ai có dịp lên Trường Sơn và thưởng thức món diềm nướng của người Vân Kiều, hẳn không bao giờ quên món ăn lạ, thơm thơm, ngai ngái mùi thịt, rau, gia vị của núi rừng.

Cá chuồn là món phổ biến trong bữa ăn hằng ngày của người dân xứ Quảng độ hè về. Và đã là người Núi Thành thì không ai không biết món cá chuồn xanh nướng, cuốn rau sống chấm nước mắm ớt, vừa ăn vừa hít hà trong chiều tà bãi Rạng.

Mùi vị của món canh này không dễ gì bạn quen ngay. Nhưng nếu bạn nếm thử nó một vài lần, thì có thể sẽ ao ước mãi cái hương vị kỳ lạ cuốn hút như thôi miên. Người miền Nam đã quen với canh khổ qua (mướp đắng), nhưng canh đắng của người xứ Thanh còn đắng hơn bội phần. Bát canh có đầy đủ vị cay đắng, ngọt bùi…, trong đó đắng là chủ đạo.

Bánh khúc là món phải ăn nóng mới ngon. Và ăn bánh khúc thì chớ quên kèm theo muối vừng. Thoạt đầu khi ta cắn nhẹ một miếng, sẽ thưởng thức được lớp xôi trắng được nấu từ loại gạo nếp non, có chút gì đó mằn mặn (có lẽ là do người nấu cho thêm muối để vỏ bánh được đậm đà hơn) và có cả vị ngọt bùi bùi của dừa nạo, tạo ra sự hoà quyện về hương vị thật là tuyệt vời. Mỗi lần ăn bánh khúc, tôi có cảm giác như đang được thưởng thức cả hương đồng cỏ nội phất phơ những bông lúa nếp, có cả mùi của gió, mùi của nắng…

Cá thính vốn dĩ là món ăn dân dã, của những dân chài đánh được cá nhiều về, ăn mãi, kho mãi, rán mãi chả hết, lại muốn để dành cá cho những ngày mưa dầm gió bão, nên mới chọn cách muối mặn để giữ cá.

Tháng tư về, khi ếch nhái kêu râm ran khắp đồng ruộng quê mình, con lại nhớ về khu vườn xưa của mẹ, nhớ về cái ngõ quê, cái sân gạch, ngôi nhà nhỏ thân thương và con nhớ nhất giàn bầu của mẹ, giàn bầu xanh tốt đã ru mát tuổi thơ con.

Làm bánh Tày nồng ệp lách cách qua nhiều công đoạn, nhưng như những tâm sự của phụ nữ làm bánh, đó mới là một cách thể hiện tấm lòng với trời đất, tổ tiên. Bột nếp 7 phần, bột tẻ 3 phần trộn đều cùng lạc rang giòn, tách đôi. Thiếu bột tẻ, bánh không bao giờ thành công vì nó sẽ quá dẻo, dính. Đường phên (loại đường làm từ mật mía cô đặc thành bánh) phải cạo mỏng rồi đun chảy.