Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp và công nghệ khí hậu tại Việt Nam

Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt 2026 - 2030 để hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050. Trong hành trình này, đổi mới sáng tạo và công nghệ khí hậu được xem là "chìa khóa" mở ra cánh cửa chuyển đổi xanh. Ông Juhern Kim, Trưởng đại diện Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) tại Việt Nam, chia sẻ về cách các startup và nguồn vốn công có thể thúc đẩy hệ sinh thái này.

Nghe âm thanh phỏng vấn tại đây:

Phóng viên: Thưa ông Juhern Kim, tại sao GGGI lại đặt trọng tâm ưu tiên vào việc hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ khí hậu (Climate Tech) tại Việt Nam trong giai đoạn này?

Ông Juhern Kim: Lý do chúng tôi nghĩ việc hợp tác thúc đẩy các công nghệ khí hậu rất quan trọng là vì: Nếu nhìn vào phân tích kịch bản toàn cầu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), để xã hội đạt được Net Zero vào năm 2050, chúng ta cần phụ thuộc vào một số công nghệ khí hậu hiện chưa khả thi về mặt thương mại hoặc vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm. Tỷ lệ phụ thuộc này lên tới hơn 50%.

Điều này nghĩa là có rất nhiều ý tưởng công nghệ khí hậu chưa được thương mại hóa, và chúng ta cần những doanh nhân, những startup đưa các công nghệ đó ra thị trường. Chúng tôi tìm kiếm những doanh nghiệp có tiềm năng bứt phá, những công ty không chỉ có công nghệ tốt mà còn phải khả thi về thương mại, vì công nghệ chỉ có thể tạo ra tác động khí hậu thực sự nếu chúng có khả năng mở rộng và huy động được đầu tư.

Phóng viên: Ông thường nhắc đến khái niệm "toán học ngành venture capital" (vốn đầu tư mạo hiểm) đầy khắc nghiệt đối với các startup. Vậy theo ông, khu vực tư nhân có thể đơn độc giải quyết bài toán chuyển đổi xanh không, và ông đánh giá thế nào về sáng kiến lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm Quốc gia của Việt Nam?

Ông Juhern Kim: Dữ liệu lịch sử cho thấy "toán học của ngành venture capital" rất khắc nghiệt: trong 100 công ty ở giai đoạn đầu, trung bình chỉ có 5 công ty có thể đi đến một thương vụ thoái vốn thành công. Đối với lĩnh vực công nghệ khí hậu, rủi ro này còn cao hơn và khó khăn hơn nữa. Đây là khu vực mà vốn tư nhân không thể tự giải quyết được vấn đề . Đó là lý do tại sao chúng ta cần vốn công tham gia để khởi động và hỗ trợ. Câu trả lời đơn giản là vốn công đóng vai trò quan trọng để giảm thiểu rủi ro cho vốn tư nhân. Tôi tin rằng việc Chính phủ Việt Nam đang xem xét thiết lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm Quốc gia (National Venture Capital Fund) là một hướng đi rất đúng đắn và kịp thời để thúc đẩy quá trình chuyển đổi này. Sự tham gia của nguồn tài chính công sẽ giúp tạo niềm tin và thu hút thêm nguồn vốn tư nhân vào các công nghệ khí hậu giai đoạn đầu.

Phóng viên: Trong lộ trình triển khai đến năm 2026, GGGI sẽ hiện thực hóa các cam kết hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp này thông qua các đối tác chiến lược như Bộ Khoa học & Công nghệ và Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) như thế nào?

Ông Juhern Kim: Vai trò của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) là rất quan trọng vì họ tiếp cận chủ đề đổi mới một cách toàn diện. Doanh nhân cần một hệ sinh thái và nền tảng để trao đổi, và GGGI hợp tác với NIC để liên kết chương trình nghị sự về khí hậu vào chương trình đổi mới sáng tạo chung.

Cụ thể, đối với Quỹ Đầu tư mạo hiểm Quốc gia mà Bộ Khoa học và Công nghệ đang phát triển, chúng tôi đang nỗ lực hỗ trợ vì có liên quan trực tiếp đến việc thúc đẩy công nghệ khí hậu. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng triển khai các chương trình tăng tốc khởi nghiệp (accelerator) như chương trình “Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng” (Accelerating Innovative Startup for Energy Efficiency - AIS4EE) hợp tác với Bộ Công Thương, được Liên minh Châu Âu hỗ trợ hay các chương trình kết nối startup Việt Nam và Hàn Quốc để thảo luận và tạo ra các cơ hội mới. Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi trong năm 2026 là đảm bảo các hoạt động của mình bám sát tối đa vào các chương trình nghị sự quốc gia này để tạo ra những kết quả cụ thể ban đầu, làm tiền đề hỗ trợ cho sự phát triển và thành công của toàn ngành hướng tới Net Zero.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện rất thú vị này. Hy vọng rằng với sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế như GGGI và các cơ chế tài chính công mới, hệ sinh thái công nghệ khí hậu tại Việt Nam sẽ sớm có những bước đột phá.