VOV5 - Trong cuộc triển lãm ảnh lịch sử “Thủ đô 60 ngày đêm huyết lệ” nhân kỷ niệm 70 năm kết thúc 60 ngày đêm Hà Nội khói lửa (18/2/1947 – 18/2/2017), tôi bị thu hút bởi ánh mắt tìm kiếm của một cụ bà.
Bà Phạm Thị Mai Cương (bên phải) cùng bạn.
70 năm trước, các bà từng là nữ sinh học cùng lớp ở trường nữ học Pimprenelle, phố Tràng Thi. Bà Phạm Thị Mai Cương cùng các bạn của mình đã chứng kiến cuộc giao tranh giữa những người Hà Nội lần đầu cầm súng, gươm, gậy gộc thề quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh chống lại đạo quân viễn chinh nhà nghề của thực dân Pháp trong 60 ngày đêm được coi là sự kiện mở đầu cho cuộc Kháng chiến Toàn quốc. Cho dù sau này đã làm đến chức Thứ trưởng Bộ Tài chính rồi về hưu, đến nay đã 88 tuổi, nhưng bà Phạm Thị Mai Cương vẫn nhớ như in ký ức buồn với ngôi nhà số 8 và số 10 phố chợ Hàng Da bị phá hủy, nhớ con búp bê tuổi thơ đã để lại bên đường trong chuyến di tản bí mật… mà câu chuyện được bà chia sẻ với chúng tôi trong clip dưới đây:
Đó là triển lãm những bức ảnh do 3 nhiếp ảnh gia Hà thành là Trần Đình Nhung (1905-1952), Trần Văn Vẽ (1930-1988) và Nguyễn Duy Kiên (1911-1979) chụp Hà Nội ngay sau khi giao tranh chấm dứt, khi các bà cùng những chiến sĩ quyết tử Hà Nội đã thực hiện một cuộc “rút quân thần kỳ” vào đêm 17 rạng sáng 18/2/1947 qua gầm cầu Long Biên ngay dưới trạm gác và nòng pháo quân Pháp… Triển lãm do Trung tâm tư liệu Xưa & Nay của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cùng Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm đồng tổ chức.
Có những bức ảnh xác định được địa điểm thì được nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Bảo chụp thêm 1 bức hiện tại để mọi người tiện so sánh. Phần lớn các bức ảnh không còn nhận ra được vị trí. Ban tổ chức hi vọng các nhân chứng của Hà Nội thời đó có thể xác định giúp địa điểm. Một triển lãm ảnh lịch sử với hi vọng mong manh và có lẽ là lần cuối về sự đóng góp của nhân chứng bởi sự kiện diễn ra đã 70 năm…
Triển lãm còn chứng kiến sự gặp gỡ cảm động của những nhân chứng tham dự sự kiện 70 năm trước. Giờ đây họ tựa như lá mùa thu bởi người trẻ nhất cũng đã gần 90 tuổi. Họ đến để ngắm lại những tấm ảnh hiếm hoi ghi lại Hà Nội dấu yêu và kiên cường, để gặp lại nhau (bởi Hà Nội xưa vốn nhỏ bé, dường như ai cũng biết nhau), hỏi thăm sức khỏe của nhau và cùng tưởng nhớ những người đã ngã xuống…
