(VOV5) - Thuyền ba vách chạy bằng sức gió thông qua hai cánh buồm, gọi là buồm cánh dơi. Đặc biệt, nhờ sự cơ động của buồm cánh dơi cũng như bộ phận điều khiển lái mũi, thuyền ba vách có thể chạy ngược gió hoặc ngang gió.

Vùng biển Quảng Yên, Quảng Ninh, nói riêng, vùng Đông Bắc Việt Nam nói chung, từ lâu đã nổi tiếng với nghề đóng tàu. Với những ngư dân sống bằng nghề biển thì con thuyền vừa là nhà ở, vừa là phương tiện đi lại và cũng là công cụ làm nghề.

Ngư dân ở Quảng Yên thường sử dụng thuyền nan và thuyền ba vách để đi biển mưu sinh, trong đó thuyền ba vách là một trong những kiểu thuyền đã tồn tại hàng trăm năm nay và được người dân Quảng Yên thời xưa sử dụng nhiều hơn cả.

Gọi là ba vách vì đây là loại thuyền có ba mặt: mặt đáy và hai mặt bên. Thuyền ba vách chạy bằng sức gió thông qua hai cánh buồm, gọi là buồm cánh dơi. Đặc biệt, nhờ sự cơ động của buồm cánh dơi cũng như bộ phận điều khiển lái mũi, thuyền ba vách có thể chạy ngược gió hoặc ngang gió.

Ngày nay, công nghệ đóng tàu phát triển, vỏ của tàu, thuyền được đóng bằng thép, chạy bằng động cơ nhưng sự xuất hiện của thuyền ba vách với cánh buồm đỏ thắm chạy bằng sức gió giúp những người yêu thích tàu thuyền có cái nhìn rõ hơn về loại thuyền truyền thống của người xưa. Đồng thời, những chiếc thuyền đơn sơ nổi bật với cánh buồm căng tràn sức gió cũng là một sản phẩm du lịch thú vị, hấp dẫn du khách khi đến với vùng biển Quảng Ninh.

Cùng phóng viên Lan Anh về thăm làng đóng thuyền Phong Hải thị xã Quảng Yên để thưởng lãm con thuyền ba vách mới được đóng theo đúng các yêu cầu khắt khe nhất của làng nghề truyền thống.

Thuyền ba vách được đóng từ tháng 11/2016, đến 1/2017 hoàn thành. Thuyền có chiều dài 11m, chiều rộng 3,7m, với 2 cánh buồm đỏ và 02 lái: lái mũi, lái lòng.


Thuyền ba vách neo đậu trên dòng sông Chanh, một nhánh của Bạch Đằng Giang lịch sử.






Nghệ nhân đóng tàu Lê Đức Chắn, một trong số ít nghệ nhân đóng được thuyền ba vách, thực hành thao tác giong buồm. Nghệ nhân Lê Đức Chắn là truyền nhân đời thứ 17 của nghề đóng tàu, thuyền truyền thống ở làng đảo Hà Nam, thị xã Quảng Yên. Ông cũng là người trực tiếp thiết kế và đóng tàu ba vách này.








Khi buồm hạ, cả cánh buồm được xếp lại với nhau ngay ngắn ở trước và sau thuyền.


Mái lợp khoang lái cũng dùng chất liệu truyền thống là cót ép


Lái mũi, một trong những bộ phận quan trọng để điểu chỉnh cho con thuyền không bị đẩy ngược lại khi đi ngược gió hoặc ngang gió.




Buồm trước của thuyền ba vách đổi hướng khi chạy ngược gió


Thuyền ba vách truyền thống không sử dụng đinh để đóng thuyền, các tấm nẹp giữ ván thuyền được liên kết lại với nhau bằng những lỗ khoan, dùng dây mây để làm mối buộc.


Việc chọn gỗ để đóng thuyền phụ thuộc vào điều kiện kinh tế của các hộ ngư dân. Thuyền ba vách thường đóng bằng gỗ nằm trong "tứ thiết” (đinh, lim, sến, táu), hay gỗ "săng lẻ”.


Con thuyền ba vách vừa được đóng mới nhìn rất giống với những con thuyền trong các ảnh tư liệu mà người Pháp đã chụp, vẽ hồi cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20.