Giỏi tiếng Việt giúp con thêm tự tin và tự hào là người Việt Nam

Trong cộng đồng người Việt Nam xa xứ, việc gìn giữ và trao truyền tiếng Việt cho các thế hệ tiếp theo luôn là quan tâm hàng đầu. Không chỉ là sợi dây kết nối nguồn cội, tiếng Việt còn mang lại rất nhiều lợi ích thiết thực cho sự phát triển của các con. Cuộc thi Hùng biện tiếng Việt năm 2026 tổ chức tại Nhật Bản vừa qua đã trao giải “Đặc biệt dành cho người đặc biệt” cho cô bé 10 tuổi Trần Vũ Hạnh My, hiện đang sống cùng gia đình tại Tokyo. Câu chuyện của Hạnh My là minh chứng cho thấy cho vai trò quan trọng của bố mẹ trong việc xây dựng không gian văn hóa Việt Nam ở xa xứ.

Nghe âm thanh tại đây:

Cuộc thi hùng biện tiếng Việt năm 2026 với chủ đề "Tiếng Việt trong tim người con xa xứ" do Hiệp hội người Việt Nam tại Saitama tổ chức với sự bảo trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội, Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài. Ban giám khảo đã hoàn toàn bị ấn tượng bởi phần thi diễn thuyết về chủ đề gia đình và nguồn cội của cô bé 10 tuổi Trần Vũ Hạnh My.

Đánh giá về phần thi đầy thuyết phục này, bà Trần Khánh Vân thành viên Ban giám khảo cho biết: "Thực sự tôi rất ấn tượng với cháu Trần Vũ Hạnh My, số báo danh 122. Cháu diễn đạt lưu loát tiếng Việt, khả năng dẫn dắt vấn đề mạch lạc và đặc biệt thể hiện niềm tự hào là người Việt Nam phải yêu tiếng Việt. Bài thi của cháu với chủ đề gia đình và cội nguồn của những bạn nhỏ lớn lên ở phương xa rất hay và ý nghĩa. Bố cục bài hùng biện logic rõ ràng. Cháu làm chủ sân khấu tốt, phong thái tự tin, trình bày tốt, có tính sáng tạo và khả năng truyền cảm hứng qua tinh thần tự hào dân tộc với các gương anh hùng lịch sử. Ngôn ngữ diễn đạt tốt, nhất là đọc bài thơ của Lý Thường Kiệt và các bài hát với điều đạt cảm xúc rất tự hào là người Việt Nam đặc biệt cháu có ước mơ".

Chia sẻ niềm vui khi được giải thưởng đặc biệt cuộc thi, Hạnh My cho biết em muốn dành món quà đặc biệt này, cho ba mẹ - người đã kiên trì truyền cảm hứng và tình yêu tiếng Việt ngay từ khi còn thơ bé: "Con rất vui và bất ngờ khi giành được giải thưởng này. Tình yêu tiếng Việt chính là động lực lớn nhất giúp con tham gia cuộc thi. Con mong muốn qua đây có thể truyền ngọn lửa tình yêu ấy, cùng động lực giữ gìn tiếng Việt đến với tất cả các bạn nhỏ đang cùng lớn lên ở phương xa."

Hạnh My là con gái thứ hai trong một gia đình trí thức Việt tại Nhật có bố là tiến sĩ ngành Cầu đường, còn mẹ làm cho các dự án chống biến đổi khí hậu. Trước khi bước vào lớp 1 để học tiếng Nhật, Hạnh My đã có thể đọc và nói tiếng Việt khá tốt: "Người truyền cảm hứng nhiều nhất cho con học tiếng Việt là ba mẹ con. Ba luôn kể cho con nghe những câu chuyện ấm áp về Việt Nam, còn mẹ chính là cô giáo tiếng Việt đầu tiên và duy nhất của con. Mẹ dạy con từng nét chữ, từng vần thơ và cả những bài hát ru ngọt ngào...

Đằng sau kết quả ấy là cả một hành trình thầm lặng của cha mẹ. Chị Mỹ Hạnh - mẹ bé Hạnh My tâm sự rằng sống ở nước ngoài, việc dạy tiếng Việt cho con đòi hỏi sự kiên trì bền bỉ và tính nguyên tắc. Gia đình chị luôn nỗ lực tạo xây dựng không gian Việt trong ngôi nhà của mình, qua từng bữa cơm, từng câu chuyện cổ tích và những dịp lễ, tết :

"Vì gia đình ưu tiên dạy tiếng Việt cho My trước khi bé bước vào lớp 1, nên khi đó bé đã biết đánh vần và đọc được một chút tiếng Việt rồi. Hai thứ tiếng Nhật và Việt là hai ngôn ngữ hoàn toàn khác nhau, nên mình cũng phân biệt rất rõ ràng cho My: Khi ở nhà thì My sẽ nói tiếng Việt, còn khi ở trường thì My sẽ nói tiếng Nhật. Mỗi khi My quên mà nói với mẹ bằng tiếng Nhật, thậm chí mẹ sẽ giả vờ như không biết, không hiểu để My có thể tự chuyển câu tiếng Nhật đó sang tiếng Việt rồi mới nói chuyện với ba mẹ."

Sự kiên trì của cha mẹ đã kết thành trái ngọt. Hạnh My và anh trai không chỉ giỏi tiếng Việt mà còn coi ngôn ngữ dân tộc như một khoảng trời diệu kỳ để khám phá:

"Nhờ có tiếng Việt, con được ngân nga biết bao bài hát hay. Dù con vẫn thích nghe nhạc Nhật cùng các bạn, nhưng giai điệu tiếng Việt sẽ luôn là vốn quý vô giá trong lòng con. Con vẫn thuộc lời ru ngày bé 'Em vẫn đợi vẫn chờ', và gần đây, bài hát con thích nhất là 'Việt Nam nhìn lên sẽ thấy tự hào'. Tiếng Việt còn mang đến cho con những người bạn mới, giúp con tự tin dạy tiếng Việt cho thầy cô và bạn bè ở trường. Các bạn Nhật thích lắm, vì trước giờ cứ nghĩ người nước ngoài thì chỉ biết nói tiếng Anh thôi!" Hạnh My chia sẻ.

Ngay từ những ngày đầu đặt chân đến đất nước "Mặt trời mọc", vợ chồng chị Mỹ Hạnh và anh Vũ Dũng xác định rằng dù đi đâu, làm gì, các con mình nhất định phải biết nói được tiếng mẹ đẻ. Bởi lẽ, biết thêm tiếng Việt còn mang rất nhiều lợi ích cho các con sau này:

"Thứ nhất, My luôn có cho mình hai ngôi nhà tinh thần - một cộng đồng người Việt chan hòa và một cộng đồng người Nhật rộng lớn. Con hoàn toàn tự tin, thoải mái kết nối mà không gặp bất kỳ rào cản nào.Thứ hai, tiếng Việt trở thành chiếc cầu nối tình bạn. My rất thích kể cho các bạn Nhật nghe về những điều kỳ thú, xinh đẹp của Việt Nam, và các bạn nhỏ người Nhật thì lúc nào cũng háo hức lắng nghe. Và điều thứ ba vô cùng đặc biệt: khi My bắt đầu học tiếng Anh, việc đã quen thuộc với bảng chữ cái Latinh của tiếng Việt giúp con tiếp cận ngôn ngữ mới một cách vô cùng nhẹ nhàng, không hề bỡ ngỡ như các bạn nhỏ chỉ quen với hệ chữ tượng hình của Nhật." Chị Mỹ Hạnh nói.

Khi được hỏi về bí quyết để có vốn tiếng Việt phong phú như vậy, Bé Hạnh My hào hứng chia sẻ: “Thứ nhất, con Luôn nói tiếng Việt khi ở nhà và tự tin, không chút ngần ngại khi cất lời tiếng Việt ở bên ngoài. Thứ hai: Đam mê đọc sách tiếng Việt, con đang đọc cuốn Nanh trắng và thứ ba là tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng ,như đọc truyện cho các em nhỏ trong Hội Việt ngữ tại Nhật. Và vào ngày cuối tuần dành trọn những ngày cuối tuần ấm áp để cùng mẹ thưởng thức phim Việt Nam."

Và qua cuộc thi hùng biện tiếng Việt, cô bé Trần Vũ Hạnh My muốn gửi gắm thông điệp rằng:"Con sinh ra và lớn lên ở Nhật, sau này con muốn trở thành một công dân toàn cầu, nhưng Việt Nam lúc nào cũng ở vị trí quan trọng nhất trong trái tim con. Con muốn giữ gìn tiếng Việt và học tiếng Việt, con muốn truyền động lực này đến với các bạn lớn lên ở Nhật: Chúng mình hãy cùng giữ gìn tiếng Việt! Chúng mình hãy cùng giữ gìn cây cầu nối tình yêu đến với Việt Nam của chúng mình! Và con cũng mong rằng con sẽ trở thành một cây cầu nối giữa hai nền văn hóa Nhật - Việt, và thậm chí còn nhiều hơn thế nữa: đó là đưa Việt Nam đến với thế giới và đưa thế giới về Việt Nam!"

Giữ gìn tiếng Việt nơi xứ người chưa bao giờ là hành trình dễ dàng, nhưng đó chính là con đường tốt nhất để đưa các thế hệ mai sau hướng về cội nguồn. Tình yêu tiếng Việt trong trẻo của bé Hạnh My, cùng sự kiên trì thầm lặng của những người mẹ như chị Mỹ Hạnh, chính là ngọn lửa ấm áp, thắp sáng niềm tự hào dân tộc nơi đất khách. Bởi lẽ, tiếng Việt còn thì văn hóa còn; và khi tiếng Việt cất lên, quê hương luôn ở trọn trong tim.