Nhân dịp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, chị Nguyễn Thị Phương Lan, nữ doanh nhân Việt Nam đã sinh sống và làm việc tại Đài Loan gần 28 năm, Chủ tịch Hiệp hội Tân Di Dân và Di Công tại Đào Viên chia sẻ về những hoạt động của Hiệp hội tại địa phương về những chính sách hỗ trợ gia đình đa văn hóa và tình cảm hướng về quê hương Việt Nam.
Phóng viên: Thưa chị, cộng đồng người Việt tại Đài Loan (Trung Quốc) có những phương thức gì để kết nối và hỗ trợ chị em phụ nữ gốc Việt?
Chị Nguyễn Thị Phương Lan: Tôi đặt chân đến Đài Loan ngày 10/10/1998, khi mới 23 tuổi. Gần 28 năm sinh sống và lập nghiệp nơi đây giúp tôi thấu hiểu những khó khăn của người phụ nữ Việt Nam khi rời xa quê hương, bắt đầu cuộc sống trong một môi trường hoàn toàn mới. Ngày ấy, khó khăn lớn nhất của tôi là ngôn ngữ, sự khác biệt văn hóa và cảm giác thiếu vắng người thân. Chính những trải nghiệm ấy khiến tôi luôn trăn trở: Làm thế nào để những người phụ nữ Việt Nam đến sau có thể hòa nhập thuận lợi hơn, bớt cô đơn hơn và có thêm cơ hội phát triển?
Hiện nay, cộng đồng người Việt tại Đài Loan có nhiều hình thức kết nối. Các hội đoàn tân di dân, tổ chức cộng đồng, nhóm đồng hương, mạng xã hội và những hoạt động giao lưu văn hóa đã trở thành cầu nối quan trọng giữa chị em. Thông qua các nhóm LINE, Facebook, những buổi gặp gỡ, sinh hoạt cộng đồng, chị em có thể trao đổi kinh nghiệm nuôi dạy con, học tiếng Trung, tìm hiểu pháp luật, tìm kiếm việc làm và chia sẻ những khó khăn trong cuộc sống. Với vai trò Chủ tịch Hiệp hội Tân Di Dân và Di Công tại Đào Viên, tôi đặc biệt quan tâm đến việc thúc đẩy tinh thần tương trợ, chia sẻ kiến thức pháp luật, kết nối các nguồn lực hỗ trợ và khuyến khích chị em chủ động tham gia hoạt động xã hội.
Tôi luôn tâm niệm: Một người phụ nữ được giúp đỡ có thể vượt qua một khó khăn. Nhưng một người phụ nữ được trao kiến thức, cơ hội và niềm tin có thể tự mình thay đổi cả tương lai. Điều tôi mong muốn không chỉ là giúp chị em khi gặp hoạn nạn, mà còn xây dựng một cộng đồng nơi mỗi người phụ nữ đều cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe và có cơ hội trưởng thành.
Phóng viên: Chị đánh giá như thế nào về vai trò của phụ nữ gốc Việt trong xã hội Đài Loan hiện nay?
Chị Nguyễn Thị Phương Lan: Theo tôi, phụ nữ Việt Nam tại Đài Loan đang từng bước chuyển từ vai trò chủ yếu gắn với gia đình sang những đóng góp ngày càng đa dạng trong đời sống kinh tế, văn hóa và xã hội. Nhiều chị em vừa chăm sóc gia đình, vừa tham gia lao động, kinh doanh, học tập và các hoạt động cộng đồng. Có những người sau thời gian dài nỗ lực đã xây dựng được sự nghiệp, phát triển chuyên môn hoặc trở thành những người kết nối tích cực giữa hai nền văn hóa. Tôi đặc biệt trân trọng vai trò của phụ nữ Việt Nam trong các gia đình đa văn hóa. Họ không chỉ góp phần chăm sóc, giáo dục con cái mà còn truyền lại tiếng Việt, những giá trị truyền thống và tình yêu quê hương cho thế hệ tiếp theo. Những đứa trẻ lớn lên trong gia đình Việt–Đài có cơ hội tiếp xúc với hai ngôn ngữ, hai nền văn hóa. Nếu được gia đình và xã hội tạo điều kiện phù hợp, đó có thể trở thành một lợi thế trong học tập, nghề nghiệp và giao lưu quốc tế. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận rằng không phải người phụ nữ nào cũng có điều kiện thuận lợi. Một số chị em vẫn gặp khó khăn về ngôn ngữ, việc làm, thu nhập, trách nhiệm chăm sóc gia đình và khả năng tiếp cận thông tin pháp luật. Vì vậy, tôi cho rằng nâng cao vai trò của phụ nữ không chỉ là biểu dương những người thành công, mà còn phải tạo cơ hội để những người đang gặp khó khăn có thể vươn lên. Phụ nữ Việt Nam không chỉ cần được nhìn nhận qua những gì họ hy sinh cho gia đình, mà còn phải được ghi nhận bởi tri thức, năng lực, khát vọng và những đóng góp của chính họ.
Phóng viên: Theo chị, chính quyền Đài Loan hiện có những chính sách gì hỗ trợ phụ nữ trong các gia đình đa văn hóa?
Chị Nguyễn Thị Phương Lan: Qua quá trình sinh sống và làm việc tại Đài Loan, tôi nhận thấy các chính sách hỗ trợ tân di dân ngày càng được quan tâm ở nhiều lĩnh vực. Một dấu mốc pháp lý đáng chú ý là Luật Cơ bản về Tân di dân được công bố ngày 12/8/2024, thể hiện định hướng bảo vệ quyền lợi của tân di dân và thúc đẩy sự chung sống, tôn trọng đa văn hóa. Tuy nhiên, cần phân biệt việc ban hành luật với thời điểm từng quy định chính thức có hiệu lực. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng có những chương trình hỗ trợ thích nghi cuộc sống, học tập ngôn ngữ, tư vấn gia đình, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề. Đối với phụ nữ trong gia đình đa văn hóa, tôi đặc biệt quan tâm đến ba nhóm chính sách. Thứ nhất là hỗ trợ hòa nhập xã hội, giúp tân di dân tiếp cận thông tin, dịch vụ và các nguồn lực cần thiết. Thứ hai là hỗ trợ việc làm, đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng, tạo điều kiện để những người đủ điều kiện có thể tham gia thị trường lao động và tăng khả năng tự chủ kinh tế. Thứ ba là hỗ trợ giáo dục đa văn hóa, trong đó có hoạt động giảng dạy ngôn ngữ của tân di dân, bao gồm tiếng Việt, góp phần giúp thế hệ trẻ hiểu và trân trọng nguồn gốc gia đình. Theo tôi, giá trị của chính sách không chỉ nằm ở nội dung văn bản, mà còn ở khả năng tiếp cận của người dân. Một chính sách dù có ý nghĩa đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu người cần hỗ trợ không biết đến, không hiểu điều kiện hoặc không biết cách thực hiện thủ tục. Vì vậy, các hội đoàn và tổ chức cộng đồng có thể đóng vai trò cầu nối, giúp phổ biến thông tin chính xác và hướng dẫn chị em tìm đến đúng cơ quan có thẩm quyền.
Phóng viên: Những chính sách đó có tác động như thế nào đến việc nâng cao vai trò và vị thế của phụ nữ Việt Nam tại Đài Loan?
Chị Nguyễn Thị Phương Lan: Tôi cho rằng tác động quan trọng nhất là tạo thêm điều kiện để phụ nữ chuyển từ trạng thái phụ thuộc sang chủ động hơn trong cuộc sống. Khi một người phụ nữ có cơ hội học ngôn ngữ, họ có thể tự tin giao tiếp và tiếp cận thông tin. Khi hiểu pháp luật, họ có thêm khả năng nhận biết, thực hiện và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Khi được đào tạo nghề, hỗ trợ tìm việc làm, họ có thêm cơ hội phát triển kinh tế và tham gia vào các quyết định quan trọng của gia đình. Và khi văn hóa, tiếng mẹ đẻ của họ được tôn trọng, họ có thêm niềm tin để gìn giữ bản sắc và đóng góp cho xã hội nơi mình đang sinh sống. Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng chính sách chỉ thực sự tạo ra sự thay đổi khi được triển khai hiệu quả và phù hợp với nhu cầu thực tế. Chúng ta cần tiếp tục quan tâm đến những phụ nữ còn hạn chế về ngôn ngữ, thiếu điều kiện học tập, phải chăm sóc con nhỏ hoặc gặp khó khăn về kinh tế. Trong thời đại công nghệ, tôi cũng mong muốn thúc đẩy việc phổ biến kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho phụ nữ Việt Nam tại Đài Loan. AI có thể hỗ trợ học tập, tìm hiểu thông tin, quản lý công việc và phát triển kinh doanh. Nếu được hướng dẫn đúng cách, đây có thể là một công cụ hữu ích giúp chị em nâng cao năng lực, dù xuất phát điểm khác nhau. Bình đẳng không có nghĩa là mọi người có hoàn cảnh giống nhau, mà là mỗi người đều có cơ hội được tôn trọng, phát triển năng lực và tự quyết định tương lai của mình.
Phóng viên: Những hoạt động nào của các cá nhân và hội đoàn đang góp phần lan tỏa tinh thần đoàn kết, gắn bó với quê hương Việt Nam?
Chị Nguyễn Thị Phương Lan: Dù đã sinh sống tại Đài Loan gần 28 năm, tôi luôn giữ trong tim tình yêu dành cho quê hương Việt Nam. Tôi tin rằng đối với nhiều người Việt xa xứ, quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra, mà còn là cội nguồn của ngôn ngữ, văn hóa, tình thân và những giá trị hình thành nên nhân cách mỗi người. Tại Đài Loan, các hoạt động giao lưu văn hóa, gặp gỡ đồng hương, giới thiệu ẩm thực Việt Nam, mặc áo dài truyền thống, đón Tết cổ truyền và kỷ niệm những ngày lễ của dân tộc là những cách thiết thực để gìn giữ bản sắc. Bên cạnh đó, những hoạt động thiện nguyện, hỗ trợ đồng hương gặp khó khăn, quyên góp giúp đỡ người dân trong nước khi xảy ra thiên tai hoặc biến cố cũng thể hiện tình cảm gắn bó với quê hương. Trong hành trình làm việc và tham gia hoạt động cộng đồng, tôi luôn trân trọng tinh thần tương thân tương ái của người Việt Nam. Tôi cho rằng mỗi cá nhân đều có thể góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, không nhất thiết bằng những việc lớn lao. Một người mẹ dạy con nói tiếng Việt, một người phụ nữ giới thiệu văn hóa Việt Nam với bạn bè Đài Loan, một người kinh doanh giữ chữ tín, hay một người sẵn lòng giúp đồng hương vượt qua khó khăn đều đang góp phần xây dựng hình ảnh đẹp của người Việt. Tôi đặc biệt mong muốn các hội đoàn tiếp tục tăng cường kết nối giữa các thế hệ, khuyến khích thanh thiếu niên trong gia đình đa văn hóa tìm hiểu quê hương của cha mẹ, học tiếng Việt và tham gia các hoạt động giao lưu Việt–Đài. Trong tương lai, tôi hy vọng có thêm những chương trình hợp tác về giáo dục, kỹ năng nghề nghiệp, công nghệ và hoạt động cộng đồng, để phụ nữ Việt Nam không chỉ gìn giữ cội nguồn mà còn trở thành những nhịp cầu hợp tác giữa hai xã hội. Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, tôi xin gửi lời chúc tốt đẹp nhất đến toàn thể phụ nữ Việt Nam đang sinh sống tại Đài Loan, trong nước và trên toàn thế giới. Chúc chị em luôn mạnh khỏe, xinh đẹp, tự tin, hạnh phúc và bình an. Mong mỗi người đều có cơ hội học tập, làm việc, được yêu thương, được tôn trọng và sống cuộc đời mà mình mong muốn. Tôi tin rằng khi một người phụ nữ trưởng thành, gia đình có thêm một điểm tựa. Khi nhiều phụ nữ cùng vươn lên, cộng đồng có thêm sức mạnh. Và khi những người phụ nữ Việt Nam ở khắp năm châu biết đoàn kết, gìn giữ cội nguồn và cùng nhau phát triển, hình ảnh Việt Nam sẽ ngày càng được lan tỏa bằng chính những giá trị tốt đẹp mà họ tạo ra. Đối với tôi, đó không chỉ là niềm tự hào, mà còn là trách nhiệm và khát vọng mà tôi mong muốn tiếp tục theo đuổi.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn chị Nguyễn Thị Phương Lan.
