Sau hành trình chinh phục bạn đọc nước nhà, tiểu thuyết “Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân” của nhà văn Hồ Anh Thái đang trong quá trình ra mắt độc giả Trung. Cuốn sách đã được Công ty cổ phần Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam bán bản quyền dịch và xuất bản sang tiếng Trung cho Nhà xuất bản Lijiang (Ly Giang), ở Hội sách Bắc Kinh vừa qua.

Trong dòng chảy của văn học đương đại Việt Nam, tên tuổi của nhà văn Hồ Anh Thải luôn là bảo chứng cho sự cách tân. Đầu năm nay, ông tiếp tục khẳng định vị thể khi cho ra mắt tiểu thuyết “Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân” (do Công ty Cổ phần Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam và Nhà xuất bản Hà Nội ấn hành). Cuốn sách ngay lập tức được giới phê bình đón nhận, không chỉ nhờ kĩ thuật viết mà còn nhờ chiều sâu tư tưởng về lịch sử, văn hóa và thân phận con người.

Làm mới mình là bài toán khó với người sáng tác. Nhưng với nhà văn Hồ Anh Thái, dường như ông luôn tìm ra lời giải một cách hợp lí. “Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân” tiếp tục đem đến sự bất ngờ cho người đọc, kể cả những người đã “theo dấu” nhà văn Hồ Anh Thái suốt nhiều năm như nhà phê bình văn học, PGS TS. Phạm Xuân Thạch: “Tôi nghĩ anh Hồ Anh Thái là một trường hợp rất đặc biệt của văn học Việt Nam. Anh Thái xuất hiện vào lúc Đổi mới còn chưa bắt đầu. Những tác phẩm đầu tiên của anh xuất hiện từ năm 1985 và anh là một trường hợp kì diệu ở chỗ sức sáng tạo và sự tìm tòi không ngừng nghỉ. Cách đây mấy năm tôi đọc “Hà Nội nhiều mây, có lúc có mưa ngâu” của anh, tôi đã thấy rất mê, đến cuốn sách này là cả sự xúc động. Đây là sự kết tinh tất cả những ý tưởng sáng tạo của anh trong cả mấy chục năm làm nghề và đã đạt đến một sự ổn định rất tốt giữa kĩ thuật và tư tưởng, giữa hình thức và nội dung, giữa ý tưởng về lịch sử, về nhân sinh và về cấu trúc tiểu thuyết. Có thể nói đây là một cuốn sách độc đáo và rất giá trị trong sự nghiệp sáng tạo của tác giả Hồ Anh Thái.”

Là một cuốn tiểu thuyết gần 500 trang, nhìn qua, “Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân” dường như không có quá nhiều ưu thế trong thời đại có xu hướng ưu tiên những nội dung ngắn. Nhưng thật lạ lùng, chỉ cần lật giở vài trang, những mẩu chuyện không đầu không cuối về người đàn ông 3 lần lỡ chuyến bay lúc 00: 15 phút hay ba thế hệ phụ nữ trong một dòng chảy lịch sử đầy biến động lại cuốn hút đến thế.

Nhà văn Trần Thị Trường, người đã đọc cuốn sách trong ba ngày liền không rời, quên cả giá vẽ và giấc ngủ của hai đêm, bộc bạch: “Văn của Hồ Anh Thái, nếu là như bây giờ người ta sẽ bảo là không ai đọc một cuốn tiểu thuyết hơn 460 trang, chữ thì nhỏ và câu chuyện không thể kể lại được. Ông ấy cứ viết nó ra như là một người kể chuyện không đầu không cuối. Nhưng cuối cùng, nếu ta có một sức hình dung tương đối thì ta sẽ thấy tác giả gửi vào đấy rất nhiều tri thức.”

​Tiểu thuyết đi sâu vào cuộc đời của ba người phụ nữ thuộc ba thế hệ. Đi ngang qua đời họ là ba người đàn ông nước ngoài. Tuy không để lại dấu ấn về di truyền, nhưng sự xuất hiện của họ là những chỉ dấu cho những biến động lớn lao của thời cuộc: từ thời kỳ chiến tranh, bao cấp cho đến giai đoạn hội nhập hiện đại. Tác phẩm không đi vào mô tả những đại tự sự khô khan mà soi chiếu lịch sử qua những nỗi đau, những mất mát và cả những sự phản bội âm thầm trong mỗi nếp nhà. Đó là một bức tranh rộng lớn về một dân tộc đang chuyển mình, nơi những giá trị cũ và mới va đập, nơi những hố thẳm ngăn cách giữa người với người đôi khi không thể lấp đầy.

Đây cũng chính là một trong những điểm cộng của “Bản thảo trong sảnh lễ tân”, khiến PGS TS. Phạm Xuân Thạch đánh giá đây là cuốn tiểu thuyết hay nhất của Hồ Anh Thái trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, thể hiện một độ "chín" về cả tư duy lẫn bút pháp: “Ba thế hệ những người phụ nữ trải qua lịch sử, chịu đựng lịch sử và tồn tại được qua lịch sử, họ cũng phải đánh mất, cũng phải đánh đổi rất là nhiều giá trị trong cuộc đời của mình. Nhưng mà điều đẹp đẽ ở trong cuốn sách này là thế hệ cuối cùng, cô bé thuộc thế hệ thứ ba, đứa cháu gái của gia đình. Đó là điển hình cho tất cả những hy vọng về một thế giới mới. Đấy là sự tha thứ. Đấy là sự thông cảm. Đấy là sự nhân bản vẫn còn lại sau khi người ta đã phải vật lộn để tồn tại trong lịch sử. Có thể nói tư tưởng nhìn lịch sử, nhìn vận động của cả đất nước, thậm chí cả một góc nhân loại qua cuộc đời của những người phụ nữ là một ý tưởng rất độc đáo của anh Thái và được anh triển khai rất thành công.”

Cuốn sách đang trên đường chinh phục độc giả Trung Quốc, qua hợp đồng ký kết giữa Nhã Nam và NXB Lijiang. Được thành lập năm 1980, Nhà xuất bản Lijiang là đơn vị trực thuộc Tập đoàn Xuất bản và Truyền thông Quảng Tây. Sau hơn 40 năm, Lijiang đã xuất bản trên 10.000 chủng loại sách và tranh ảnh, được bạn đọc đánh giá cao và đã nhiều lần giành các giải thưởng lớn của Trung Quốc.

Với giọng kể linh hoạt, lúc hài hước, giễu nhại, khi sắc sảo, đượm buồn, cùng cốt truyện cuốn hút, tiểu thuyết “Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân” thực sự đã để lại dấu ấn trong dòng chảy văn học của năm nay. Đây là cuốn sách dành cho những ai muốn tìm kiếm một giá trị văn chương đích thực, một sự kết nối giữa cá nhân và lịch sử và một lời giải cho câu hỏi: Chúng ta là ai giữa dòng chảy cuồn cuộn của thời gian?