Trong đời sống thi ca Việt Nam, không nhiều tuyển tập thơ được hình thành từ sự gặp gỡ đặc biệt của những người mang cùng họ, nhưng lại mang những giọng điệu và hành trình sáng tạo rất riêng. “Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn” là một tuyển thơ với 146 bài thơ trong gần 300 trang sách, quy tụ sáng tác của bốn nữ thi sĩ: Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến và Đoàn Ngọc Thu – bốn thế hệ, bốn phong cách, bốn cách cảm nhận cuộc đời nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu dành cho thơ ca. Mỗi tác giả hiện diện với 36 thi phẩm như những khúc ca, những tâm tình và dấu ấn sáng tạo riêng. Sau đây là cuộc trò chuyện giữa phóng viên Đài TNVN với nhà thơ Đoàn Ngọc Thu – một trong bốn tác giả của tuyển tập đặc biệt này.
PV: Trong tuyển tập Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn, chị là nhà thơ trẻ tuổi nhất. Ý tưởng nào đã dẫn tới sự ra đời của một tuyển tập có cách làm khá đặc biệt như vậy?
Nhà thơ Đoàn Ngọc Thu: Chúng tôi đến với nhau rất tình cờ. Họ Đoàn không nhiều nên tự tìm thấy nhau qua thơ. Trước đây nhóm có 5 chị em gồm các nhà thơ Đoàn Lê, Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến và tôi. Thỉnh thoảng chúng tôi gặp gỡ, sinh hoạt như một câu lạc bộ thơ nữ họ Đoàn.
Nhiều năm trước, chúng tôi từng bàn sẽ cùng làm một tập sách chung nhưng ai cũng bận công việc nên chưa thực hiện được. Sau đó chị Đoàn Lê qua đời, dự định ấy lại dang dở. Gần đây, khi chị Đoàn Thị Tảo ốm, chúng tôi đến thăm và cùng nghĩ rằng nếu tiếp tục chần chừ thì có thể sẽ không còn cơ hội thực hiện cuốn sách này nữa. Vì vậy, mọi người quyết định triển khai rất nhanh.
Mỗi người chọn 36 bài thơ gửi về, tập hợp và làm thủ tục xuất bản. Các chị chọn cả thơ cũ và thơ mới. Riêng tôi là người trẻ nhất trong nhóm nên quyết định dành toàn bộ phần của mình cho những sáng tác mới.
PV: Khi đọc lại toàn bộ tuyển tập – nơi hội tụ những sáng tác tiêu biểu của bốn nữ thi sĩ – chị có cảm nhận như thế nào?
Nhà thơ Đoàn Ngọc Thu: Tôi vốn đã yêu thích thơ của các chị từ trước và đọc khá nhiều. Nhưng đây là lần đầu tiên tôi được đọc một cách tập trung những bài thơ tinh tuyển nhất của mỗi người.
Các chị đều chọn những tác phẩm gắn với tên tuổi của mình. Điều tôi cảm nhận rất rõ, như nhà văn Trần Thị Trường từng nhận xét, là bốn chị em có những tâm hồn đồng điệu trong tình yêu. Đó có thể là tình yêu đôi lứa, tình yêu quê hương, đất nước, thiên nhiên, con cái hay cha mẹ – tất cả đều rất mãnh liệt. Tuy nhiên, mỗi người lại biểu đạt tình yêu ấy theo một cách riêng.
Khi đọc lại tập thơ, tôi cảm thấy vui và hài lòng vì chúng tôi đã cùng nhau làm nên một tuyển tập thật sự tinh tuyển.
PV: Riêng phần sáng tác của chị trong Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn chủ yếu là thơ mới. Có phải đó cũng là những suy tư và cảm xúc của chị trong thời gian gần đây?
Nhà thơ Đoàn Ngọc Thu: Phần thơ của tôi trong tuyển tập được chia thành ba mảng. Một phần viết cho bạn bè, một phần dành cho người thân và đặc biệt phần thứ hai gần như đều viết cho các con.
Trong cuộc đời, tôi cũng từng trải qua những biến cố liên quan đến các con. Có một thời gian dài cảm xúc của tôi gắn rất chặt với điều đó nên gần đây tôi viết khá nhiều thơ về con. Vì thế, phần thơ trong tuyển tập lần này nghiêng nhiều hơn về tình mẫu tử.
Tuyển tập “Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn” giới thiệu những bài thơ tiêu biểu của bốn nữ thi sĩ mang họ Đoàn với những dấu ấn phong cách riêng. Đoàn Thị Tảo (sinh năm 1945, Hải Phòng), tác giả hai tập thơ “Lá rụng”, “Lỡ”, chọn nhan đề “Tình riêng bỏ chợ” – câu thơ nổi tiếng trong bài “Chị tôi” – như một ám gợi về thân phận và nỗi cô đơn trong thơ. Đoàn Thị Ký (sinh năm 1950) mang đến giọng thơ nữ tính, ấm áp, nổi bật với thơ lục bát và các sáng tác về gia đình. Đoàn Thị Lam Luyến (sinh năm 1953) góp mặt với những bài thơ giàu cảm xúc, khai thác tình yêu và thân phận phụ nữ. Đoàn Ngọc Thu giới thiệu nhiều sáng tác mới, giàu tự sự, viết về ký ức, đổ vỡ và những cảm xúc chân thành.
PV: Thơ viết về tình mẫu tử của chị luôn mang cảm xúc rất riêng, chân thực và không trộn lẫn. Chị có thể đọc tặng thính giả một bài thơ như vậy?
Nhà thơ Đoàn Ngọc Thu: Tôi xin đọc một bài thơ về tình mẫu tử.
PV: Ngoài thơ viết cho con, chị cũng có nhiều sáng tác về gia đình và những kỷ niệm với người thân. Chị có thể chia sẻ thêm một bài thơ như thế?
Nhà thơ Đoàn Ngọc Thu: Đúng thời gian chuẩn bị cuốn sách này, cha tôi mắc một căn bệnh rất hiểm nghèo. Tôi phải đứng trước một quyết định rất khó khăn là có nên phẫu thuật cho ông hay không, bởi việc đó tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Cuối cùng, hai cha con đã cùng vượt qua giai đoạn ấy và hiện nay cha tôi hồi phục rất tốt. Trong khoảng thời gian đó, tôi đã viết bài thơ Khúc du cha.
PV: Một bài thơ rất xúc động và ấm áp về tình cha. Xin cảm ơn nhà thơ Đoàn Ngọc Thu. Chúc mừng chị cùng ba nữ thi sĩ còn lại với tuyển tập Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn.
