Lần đầu tiên trao Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng 2026

Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng mùa đầu tiên do Quỹ Sáng tạo Lê Bá Đảng tổ chức vừa chính thức công bố, nhằm ghi nhận và hỗ trợ các thực hành nổi bật trong lĩnh vực sáng tác, nghiên cứu, bảo tồn và phát triển cộng đồng nghệ thuật tại Việt Nam.

Dự kiến, đây sẽ là giải thưởng định kỳ nhằm hỗ trợ các nghệ sỹ và học giả trẻ thực hiện các dự án có tính tiếp nối di sản nghệ thuật của cố danh hoạ, đồng thời kết nối và lan tỏa các giá trị, thực hành nghệ thuật liên ngành trong cả nước.

Giải thưởng Sáng tạo Lê Bá Đảng được thành lập với mong muốn ủng hộ hành trình sáng tạo của các thế hệ trẻ, đồng thời tôn vinh những di sản nghệ thuật mà ông để lại. Theo đó, giải thưởng có 4 hạng mục: Sáng tạo, Nghiên cứu, Lãnh đạo trẻ, Giải thưởng Myshu – tên người vợ, cũng là người đồng hành với họa sĩ Lê Bá Đảng trong suốt cuộc đời và hoạt động sáng tạo của ông.

Hạng mục Sáng tạo đã vinh danh nghệ sĩ Lê Giang, với công trình nghiên cứu kỹ thuật đồ họa tranh in và hội họa đa chất liệu, lấy cảm hứng từ kỹ thuật tổng hợp giữa dập nổi, in lưới và "kỹ thuật vàng" (gold technique) cùng tinh thần đổi mới không ngừng của danh họa Lê Bá Đảng.

Nghệ sĩ Lê Giang dự định khai phá chất liệu giấy như một thực thể đa diện nhằm tôn vinh tư duy về vật chất và hình khối của bậc tiền bối. Qua việc tiếp cận kho lưu trữ tại Không gian Lưu niệm Lê Bá Đảng, dự án của nghệ sĩ Lê Giang hứa hẹn mở ra những tầng địa chất đa chiều mang tính kiến trúc và tâm linh được bồi đắp từ giấy, nơi lịch sử và tương lai cùng hiện hữu.

Kiến trúc sư cảnh quan Lê Tấn Chung cũng được vinh danh ở hạng mục Sáng tạo, với tác phẩm sắp đặt được truyền cảm hứng từ ngôi nhà nhỏ ẩn mình sau rặng tre của cố họa sỹ tại làng Bích La, quê hương ông. Anh sử dụng các vật liệu tái sinh mang dấu vết thời gian như quặng xỉ, trấu đun, xà cừ, v.v. làm phương tiện khơi mở mối quan hệ giữa con người và môi trường sống, mở ra trải nghiệm nơi bóng tối, vật chất và ánh sáng cùng tồn tại, từ đó ký ức cá nhân được đặt vào bối cảnh rộng lớn hơn của ký ức địa tầng, dẫn dắt người xem vào hành trình tìm về gốc rễ.

Bên cạnh đó, hạng mục Nghiên cứu đã vinh danh nhà nghiên cứu độc lập Tô Nguyễn Nhật Anh đi sâu vào sự dung hợp giữa hình thức đồ họa và ngôn ngữ trong di sản nghệ thuật của Lê Bá Đảng. Nghiên cứu không chỉ làm rõ những thủ pháp độc đáo giúp ông định hình bản sắc của một người con xa xứ, mà còn đóng góp một góc nhìn nhân văn và khai phóng cho diễn ngôn của chủ nghĩa hiện đại toàn cầu.

Hạng mục Lãnh đạo trẻ đã gọi tên Lê Thị Ngọc Phụng với những quan tâm lâu dài dành cho nghệ thuật thị giác, cũng là người đồng hành cùng Giải thưởng sáng tạo Lê Bá Đảng. Trong khi đó, Giải thưởng Myshu trao cho học giả Vũ Đỗ- là chuyên gia bảo tồn nghệ thuật và nhà nghiên cứu độc lập. Dự án nghiên cứu của anh đề xuất chương trình khảo sát kỹ thuật và bảo quản phòng ngừa cho một nhóm tác phẩm tiêu biểu đang lưu giữ tại Không gian Lưu niệm Lê Bá Đảng (Huế). Dự án nhằm xây dựng dữ liệu dựa trên khảo sát trực tiếp, chuyển hóa thành khuyến nghị cụ thể và dễ áp dụng, góp phần tạo mô hình tham chiếu cho bảo quản sưu tập đa chất liệu tại Việt Nam.

Những kết quả của mùa giải đầu tiên cho thấy: Giải thưởng sáng tạo Lê Bá Đảng đã khuyến khích những thực hành có khả năng đối thoại với di sản không chỉ thông qua sự kế thừa hình thức, mà còn bằng nghiên cứu chuyên sâu, tư duy phản biện, thử nghiệm vật liệu, công tác bảo tồn và các mô hình kiến tạo tri thức khác. Mong muốn của Ban tổ chức giải thưởng chính là góp phần xây dựng nền tảng dài hạn dành cho nghệ sỹ, học giả và thế hệ thực hành; đồng thời mở rộng các chương trình lưu trú, nghiên cứu, hỗ trợ sáng tác và hợp tác chuyên môn nhằm góp phần xây dựng một môi trường nghệ thuật năng động, liên ngành và bền vững hơn ở trong nước.