Với chủ đề “Lingua geniale: ideare, progettare, creare con l’italiano” (Ngôn ngữ thiên tài: Lên ý tưởng, thiết kế và sáng tạo bằng tiếng Italia), Tuần lễ Ngôn ngữ Italia lần thứ 26 tại Việt Nam hướng tới khơi gợi sự tò mò, khuyến khích người trẻ tìm hiểu sâu hơn về đất nước Italia thông qua những trải nghiệm về ngôn ngữ, văn hóa và giáo dục.
Trao đổi với phóng viên Ban Đối ngoại (VOV5), Đài Tiếng nói Việt Nam, Đại sứ Italia tại Việt Nam Marco Della Seta và bà Trần Hồng Hạnh, Trưởng Văn phòng Uni-Italia, chia sẻ về ý nghĩa của ngoại giao văn hóa, cách tiếp cận công chúng Việt Nam và những cơ hội học tập tại Italia dành cho học sinh, sinh viên.
Ngôn ngữ: Cánh cửa khám phá văn hóa Italia
PV: Thưa ngài Đại sứ, Tuần lễ Ngôn ngữ Italia lần thứ 26 là dịp để đưa ngôn ngữ và văn hóa Italia đến gần hơn với công chúng Việt Nam. Ngài có thể chia sẻ ý nghĩa của chương trình năm nay và thông điệp muốn truyền tải thông qua sự kiện?
Đại sứ Marco Della Seta: Trước hết, tôi xin cảm ơn sự quan tâm của truyền thông Việt Nam đối với hoạt động này của Đại sứ quán. Ý nghĩa của Tuần lễ Ngôn ngữ Italia không chỉ giới hạn trong phạm vi Đại sứ quán Italia tại Việt Nam. Đây là sáng kiến được Chính phủ Italia, đặc biệt là Bộ Ngoại giao và Hợp tác quốc tế triển khai từ nhiều năm nay. Mỗi năm, khoảng thời gian này được dành để quảng bá tiếng Italia tại tất cả những quốc gia có cơ quan đại diện ngoại giao của Italia.
Khi nói đến việc hỗ trợ tiếng Italia, chúng tôi không chỉ nói đến giảng dạy ngôn ngữ mà còn đề cập đến việc quảng bá các hoạt động văn hóa như âm nhạc, điện ảnh, văn học, sân khấu và nghệ thuật. Mục tiêu là khơi gợi sự tò mò về Italia, trong đó đặc biệt chú trọng đến thế hệ trẻ. Đây cũng là lý do giáo dục và việc khuyến khích thanh niên Việt Nam sang Italia học tập được đặt trong khuôn khổ chương trình.
Năm nay là lần thứ 26 sự kiện được tổ chức. Chúng tôi tiếp tục duy trì hoạt động này bởi tin tưởng rằng cách thức quảng bá thông qua ngôn ngữ và văn hóa có thể đóng góp quan trọng vào việc tăng cường sự hiểu biết giữa hai bên.
PV: Chủ đề năm nay là “Ngôn ngữ thiên tài: Lên ý tưởng, thiết kế và sáng tạo bằng tiếng Italia”. Vì sao Ban tổ chức lựa chọn chủ đề này, và tinh thần sáng tạo được thể hiện như thế nào qua các hoạt động của tuần lễ?
Đại sứ Marco Della Seta: Mỗi năm, Tuần lễ Ngôn ngữ Italia có một chủ đề riêng, qua đó giới thiệu những góc nhìn khác nhau về việc quảng bá ngôn ngữ. Năm nay, chủ đề tập trung vào sự sáng tạo.
Tiếng Italia có một vị trí khá đặc biệt. Đây không phải ngôn ngữ toàn cầu theo cách mà tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp hay tiếng Trung Quốc được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Tuy nhiên, tiếng Italia có mối liên hệ chặt chẽ với sự biểu đạt nghệ thuật, chẳng hạn như âm nhạc, kiến trúc và lịch sử nghệ thuật. Chúng tôi cho rằng ngôn ngữ này gắn liền với tính sáng tạo và những khả năng biểu đạt của con người.
Tại Hà Nội, với sự hợp tác của Trường Đại học Hà Nội, chúng tôi tổ chức các cuộc thi và hoạt động liên quan đến tiếng Italia, như cuộc thi sáng tạo những mô hình đại diện cho văn hóa Italia, cùng chương trình âm nhạc “La Notte di Passione” (Đêm Đam mê). Bên cạnh đó, các hoạt động về giáo dục cũng là một phần quan trọng, bởi sáng tạo và thiết kế có mối liên hệ với quá trình học tập và phát triển năng lực của người trẻ.
PV: Thưa ngài, việc đưa tiếng Italia đến gần hơn với học sinh, sinh viên Việt Nam thông qua các hoạt động trải nghiệm sẽ mang lại hiệu quả gì so với việc học ngôn ngữ trên lớp?
Đại sứ Marco Della Seta: Theo tôi, hai hình thức này không loại trừ mà bổ trợ cho nhau. Người học vẫn cần nghiên cứu sách vở, học ngữ pháp và nắm vững những quy tắc của ngôn ngữ. Tuy nhiên, sau khi tiếp thu lý thuyết, người học cần chuyển sang thực hành, đặt mình vào những tình huống cụ thể và sử dụng ngôn ngữ trong thực tế.
Các hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp người học thực hành tiếng Italia mà còn khuyến khích sự tham gia chủ động và khả năng sáng tạo. Nếu việc học ngữ pháp trên lớp thường có những quy tắc tương đối rõ ràng, thì trong quá trình thực hành, người học có thể chủ động vận dụng kiến thức theo nhiều cách khác nhau.
Tôi cũng cho rằng việc kết hợp học tập với trải nghiệm giúp quá trình học ngôn ngữ trở nên thú vị và hấp dẫn hơn.
PV: Thưa ngài, trong quá trình phối hợp tổ chức Tuần lễ tại Việt Nam, Đại sứ quán Italia, Văn phòng Uni-Italia và các đơn vị liên quan đã phối hợp với nhau như thế nào để xây dựng chương trình?
Đại sứ Marco Della Seta: Công tác chuẩn bị cho Tuần lễ được tiến hành từ nhiều tháng trước. Đại sứ quán cùng Uni-Italia và những đơn vị liên quan trao đổi, lựa chọn các hoạt động phù hợp với chủ đề của năm và bối cảnh của quốc gia tổ chức, trong trường hợp này là Việt Nam.
Có những hoạt động được duy trì hằng năm, chẳng hạn như hội chợ du học Italia. Chúng tôi tiếp tục tổ chức hoạt động này vì nhận thấy ngày càng có nhiều sinh viên Việt Nam mong muốn học tập tại Italia và sự kiện cũng đạt được những kết quả tích cực. Khi một hoạt động đã phát huy hiệu quả, chúng tôi có lý do để tiếp tục duy trì. Bên cạnh đó, một số hoạt động khác được thay đổi theo chủ đề của Tuần lễ hoặc tùy thuộc vào điều kiện thực tế.
Theo tôi, điều quan trọng là sự phối hợp và chuẩn bị chung giữa các đơn vị. Điều đó giúp chương trình trở nên phong phú, phù hợp và hiệu quả hơn, bởi mỗi đơn vị có những nhóm công chúng riêng. Thông qua sự hợp tác này, chúng tôi có thể tiếp cận nhiều đối tượng khác nhau, từ sinh viên các trường đại học đến những người quan tâm đến các hoạt động của Uni-Italia, Đại sứ quán và các đơn vị liên quan.
Ngoại giao văn hóa: Tạo kết nối từ sự hiểu biết lẫn nhau
PV: Những hoạt động văn hóa thường không tạo ra kết quả ngay lập tức. Bên cạnh việc thu hút người tham gia sự kiện, Ban tổ chức đánh giá hiệu quả và sức lan tỏa của Tuần lễ Ngôn ngữ Italia thông qua những yếu tố nào?
Đại sứ Marco Della Seta: Vâng, câu hỏi này rất hay. Đây cũng là câu hỏi mà chính chúng tôi cũng đặt ra, bởi tác động của các hoạt động văn hóa không phải lúc nào cũng có thể đo lường ngay lập tức bằng những con số.
Số lượng người tham gia là một chỉ dấu quan trọng ban đầu. Nếu không có người đến tham dự, rõ ràng sự kiện khó có thể được coi là thành công. Tuy nhiên, còn có những kết quả cần thời gian mới có thể nhận thấy. Chẳng hạn, chúng ta có thể theo dõi số lượng sinh viên đăng ký học tiếng Italia tại các trường đại học ở Việt Nam, số sinh viên Việt Nam theo học tại các trường đại học Italia, hoặc số lượng sách Italia được dịch sang tiếng Việt.
Dù vậy, theo tôi, không nên nhìn nhận các hoạt động văn hóa chỉ qua những con số hay đòi hỏi hiệu quả tức thời. Khi nói đến sức mạnh mềm và chính sách văn hóa, điều quan trọng là hiểu rằng những gì chúng ta thực hiện hôm nay có thể giống như gieo hạt cho sự hiểu biết và mối quan hệ giữa các dân tộc. Kết quả có thể đến muộn hơn, nhưng đó có thể là những giá trị bền vững.
PV: Thưa ngài Đại sứ, Tuần lễ Ngôn ngữ Italia tại Việt Nam có điểm gì đáng chú ý so với những hoạt động quảng bá ngôn ngữ và văn hóa Italia thông thường?
Đại sứ Marco Della Seta: Trước hết, chủ đề thay đổi mỗi năm là một điểm khác biệt giữa các kỳ tổ chức. Bên cạnh đó, cách chúng tôi triển khai chương trình tại Việt Nam có những đặc điểm riêng.
Điểm thứ nhất là vai trò trung tâm của các đối tác địa phương. Chúng tôi hợp tác với nhiều đơn vị Việt Nam trong quá trình tổ chức. Điểm thứ hai là sự chú trọng đến công chúng Việt Nam. Ở một số quốc gia, Tuần lễ Ngôn ngữ Italia hướng nhiều đến cộng đồng người Italia sinh sống tại đó. Trong khi ấy, tại Việt Nam, cộng đồng người Italia có quy mô tương đối nhỏ, chưa đến 1.500 người trên cả nước. Vì vậy, đối tượng mà chương trình hướng tới chủ yếu là người Việt Nam.
Một đặc điểm nữa là sự đa dạng trong các hoạt động. Chẳng hạn, bên cạnh ngôn ngữ, năm nay chúng tôi còn có hoạt động liên quan đến mì Italia, bởi nhiều thuật ngữ về mì có nguồn gốc từ tiếng Italia. Chúng tôi cũng có hoạt động liên quan đến sách kiến trúc, gắn với chủ đề sáng tạo và những đóng góp của các kiến trúc sư Italia.
Điều tôi muốn nhấn mạnh là tính tham gia của công chúng. Chúng tôi không muốn chương trình chỉ là hoạt động giới thiệu một chiều. Người Việt Nam, đặc biệt là người trẻ, cần có cơ hội trực tiếp tham gia, tương tác và trở thành một phần của những hoạt động ấy.
PV: Từ góc độ ngoại giao văn hóa, ngài kỳ vọng Tuần lễ Ngôn ngữ Italia đóng góp như thế nào vào việc thúc đẩy giao lưu giữa người dân hai nước, đặc biệt là thế hệ trẻ?
Đại sứ Marco Della Seta: Italia rất coi trọng ngoại giao văn hóa và đặt lĩnh vực này ở vị trí trung tâm trong hoạt động ngoại giao của chúng tôi. Tuy nhiên, chúng tôi không chỉ nhìn nhận ngoại giao văn hóa như quan hệ giữa các cơ quan hay Chính phủ. Điều chúng tôi hướng tới là những kết nối trực tiếp giữa con người với con người.
Mục tiêu không đơn thuần là ký kết các thỏa thuận hay tổ chức những hoạt động mang tính hình thức, mà là lan tỏa sự hiểu biết về đất nước và những biểu hiện văn hóa của Italia. Việt Nam và Italia cách xa nhau về địa lý, vậy nên sự hiểu biết giữa hai nước vẫn có thể được mở rộng. Vì vậy, những hoạt động này giúp mỗi bên hiểu rõ hơn về cách sống, cách suy nghĩ và những đặc điểm của bên kia đều có ý nghĩa.
Dù khác biệt, Việt Nam và Italia vẫn có những điểm tương đồng. Chẳng hạn, giá trị gia đình có vị trí quan trọng trong đời sống của cả hai dân tộc. Truyền thống gia đình mở rộng và những mối liên hệ, gắn bó với gia đình vẫn hiện diện rõ nét trong xã hội Việt Nam và Italia. Một ví dụ gần gũi khác là sự quan tâm dành cho ẩm thực. Người Việt Nam và người Italia đều yêu thích việc chia sẻ món ăn, công thức nấu nướng và những câu chuyện xoay quanh bữa ăn.
Những điểm tương đồng như vậy được nhận ra rõ hơn khi hai bên có cơ hội tìm hiểu lẫn nhau. Có nhiều con đường để thực hiện điều đó, từ ẩm thực, ngôn ngữ, âm nhạc, điện ảnh đến giáo dục. Đây cũng là lý do chúng tôi coi trọng việc khuyến khích sinh viên Việt Nam học tập tại Italia. Các bạn không chỉ có thể tiếp thu kiến thức chuyên môn mà còn có cơ hội trải nghiệm trực tiếp đất nước và văn hóa Italia.
Từ quảng bá văn hóa đến cơ hội học tập tại Italia
PV: Thưa bà, tại Hội chợ Giáo dục Đại học Italia, Italian Days on Higher Education: Study in Italy, diễn ra tại Casa Italia giới thiệu những cơ hội cụ thể nào tới học sinh, sinh viên Việt Nam? Người tham dự có thể tìm hiểu những gì về ngành học, điều kiện tuyển sinh, học bổng?
Bà Trần Hồng Hạnh: Đây là một trong những hoạt động thuộc khuôn khổ Tuần lễ Ngôn ngữ Italia tại Việt Nam, tập trung vào việc quảng bá du học Italia. Năm nay, sự kiện có gần 20 trường đại học Italia tham gia, thuộc những lĩnh vực mà Italia có thế mạnh như thời trang, kiến trúc, kỹ thuật, mô tô và ô tô.
Đây là dịp để học sinh, sinh viên trao đổi trực tiếp với đại diện các trường, tìm hiểu những chương trình đào tạo và các lĩnh vực học tập mà mình quan tâm. Các bạn cũng có thể trao đổi với đại diện Đại sứ quán để cập nhật thông tin về quy trình đăng ký học và thủ tục xin visa.
Chúng tôi mong muốn thông qua những cuộc gặp gỡ trực tiếp như vậy, các bạn có thêm thông tin để cân nhắc những lựa chọn phù hợp với định hướng học tập của mình.
PV: Thưa bà, Tuần lễ ngôn ngữ Italia giúp người trẻ tiếp cận ngôn ngữ và văn hóa, trong khi Hội chợ giáo dục mở ra những lựa chọn học tập cụ thể. Theo bà, hai hoạt động này có thể hỗ trợ cho nhau như thế nào để sự quan tâm của người trẻ Việt Nam đối với Italia được chuyển thành những kết nối lâu dài?
Bà Trần Hồng Hạnh: Du học Italia còn khá mới mẻ với nhiều học sinh, sinh viên Việt Nam. Các bạn thường quen thuộc hơn với những điểm đến sử dụng tiếng Anh như Mỹ, Australia, Anh và Canada; hoặc những quốc gia châu Âu như Pháp, Đức và Nga, nơi đã có nhiều người Việt Nam từng học tập.
Khi nhắc đến Italia, nhiều bạn thường nghĩ đến một đất nước đẹp, bóng đá hay thời trang, nhưng chưa biết nhiều về những cơ hội học tập tại đây. Vì thế, chúng tôi muốn bắt đầu từ ngôn ngữ để giới thiệu giáo dục Italia, đồng thời thông qua giáo dục để giúp các bạn hiểu thêm về ngôn ngữ và văn hóa của đất nước này.
Hiện nay, sinh viên có thể theo học nhiều chương trình tại Italia bằng tiếng Anh mà không nhất thiết phải biết tiếng Italia từ trước. Tuy nhiên, Đại sứ quán vẫn khuyến khích các bạn học một chút tiếng Italia trước khi sang học tập và sinh sống tại đây.
Bởi du học không chỉ là đến một đất nước để học. Đó còn là trải nghiệm sống, ăn uống, du lịch, kết bạn và khám phá văn hóa. Chúng tôi thường gọi không gian này là một góc Italia nhỏ giữa Hà Nội. Khi đến đây, học sinh, sinh viên có thể gặp gỡ đại diện các trường, trải nghiệm ẩm thực và tìm hiểu những nét đặc trưng của Italia thông qua các hoạt động cụ thể.
PV: Thưa bà, Ban tổ chức kỳ vọng hội chợ năm nay tạo ra những kết nối cụ thể nào giữa học sinh, sinh viên Việt Nam với các trường đại học Italia sau khi sự kiện kết thúc?
Bà Trần Hồng Hạnh: Chúng tôi hy vọng những học sinh, sinh viên đang có nhu cầu du học sẽ tìm hiểu thêm về Italia và các cơ hội học tập tại đây. Hiện có nhiều chương trình học bổng, trong đó có học bổng của Chính phủ Italia và học bổng do các trường đại học cung cấp.
Du học Italia cũng có thể mở ra cơ hội trải nghiệm học tập tại những quốc gia châu Âu khác. Sinh viên có thể tìm hiểu các chương trình trao đổi, chẳng hạn như trải nghiệm sáu tháng tại một quốc gia châu Âu khác, hoặc các cơ hội chuyển tiếp, tùy theo chương trình và điều kiện cụ thể.
Về học bổng của Chính phủ Italia, năm ngoái, theo thông tin chúng tôi có, số lượng học bổng đã tăng lên đáng kể, với hơn 50 suất học bổng của Chính phủ, chưa kể hàng trăm học bổng từ các trường đại học. Chúng tôi mong muốn các bạn tìm hiểu kỹ những chương trình này để có thể lựa chọn cơ hội phù hợp.
PV: Thưa bà, sau mỗi kỳ hội chợ, Ban Tổ chức có cơ chế tiếp nhận phản hồi hoặc theo dõi nhu cầu của người tham gia để cải thiện các hoạt động tư vấn giáo dục trong những năm tiếp theo ra sao?
Bà Trần Hồng Hạnh: Một trong những câu hỏi được quan tâm là có nhiều chương trình đào tạo bằng tiếng Anh hay không, bởi việc học tiếng Italia tại Việt Nam hiện chưa phổ biến. Các bạn cũng tìm hiểu về những chương trình đại học bằng tiếng Anh đang được mở rộng tại Italia.
Ngoài ra, học sinh, sinh viên và phụ huynh còn đặt câu hỏi về những ngành học cụ thể, chẳng hạn liệu có thể học y bằng tiếng Anh tại Italia hay không, các loại học bổng hiện có, những kênh thông tin cần tìm hiểu, cũng như cách chuẩn bị tài chính và thủ tục visa.
Những câu hỏi đó cho thấy người học cần thông tin cụ thể, không chỉ về trường và ngành học mà còn về các điều kiện thực tế để chuẩn bị cho hành trình du học. Chúng tôi tiếp nhận những phản hồi và đề xuất của các bạn để hiểu rõ hơn những vấn đề cần được hỗ trợ trong các hoạt động tư vấn.
PV: Thưa bà, nếu gửi một thông điệp tới những người trẻ Việt Nam đang học tiếng Italia, yêu thích văn hóa Italia hoặc mong muốn du học tại đất nước này, bà muốn nhắn nhủ điều gì?
Bà Trần Hồng Hạnh: Ngày nay, thế giới ngày càng kết nối với nhau. Chúng tôi thường sử dụng câu nói “Mọi con đường đều dẫn đến Roma”, và với tôi, du học Italia là một con đường đẹp.
Du học Italia hiện mang đến nhiều cơ hội để các bạn khám phá không chỉ đất nước này mà còn những quốc gia và lĩnh vực khác. Tôi hy vọng học sinh, sinh viên Việt Nam sẽ chủ động tìm hiểu, cân nhắc những lựa chọn học tập và khám phá những cơ hội phù hợp với mình.
Thông qua các hoạt động như Tuần lễ Ngôn ngữ Italia và Hội chợ Giáo dục Đại học Italia, chúng tôi mong các bạn có thêm thông tin để hiểu rõ hơn về đất nước, nền giáo dục và những khả năng mà Italia có thể mang lại.
PV: Xin cảm ơn ngài Đại sứ Marco Della Seta và bà Trần Hồng Hạnh.
