Lúa rẫy vừa gặt xong, hơn 4.000 bà con Bhnong khắp các thôn xã Phước Chánh, thành phố Đà Nẵng, rủ nhau về trung tâm xã vui hội. Không dàn dựng, không sân khấu, ngày hội chỉ đơn giản là những vật dụng, sinh hoạt đời thường của đồng bào Bhnong: nhà sàn, nhà kho, nhà bếp dựng lại y như ở bản; lò rèn đỏ lửa; khung dệt lách cách bên hiên. Gần như cả một ngôi làng Bhnong được tái hiện ở giữa sân xã.
Nghệ nhân Lê Thị Oanh, xã Phước Chánh, chia sẻ: “Đến ngày hội văn hóa Bhnong, thôn chúng tôi mong muốn quảng bá, giới thiệu nét đẹp văn hóa, như: cồng chiêng, trống, thổ cẩm… Đây là nét đẹp văn hóa riêng của người Bhnong.”
Giữa những gian hàng rộn tiếng cười, cô gái trẻ tất bật bên khung dệt, tay thoăn thoắt như đã quen việc từ lâu. Người Bhnong có cả một kho tàng văn hóa nương tựa vào rừng: từ nghề rèn, nhà sàn, nhà kho, đến cách trỉa lúa, tra hạt trên nương rẫy. Tất cả đều được tái hiện sống động, chân thực đến từng chi tiết nhỏ.
Nghệ nhân trẻ Hồ Thị Trang, xã Phước Chánh, tâm sự: “Người trẻ như tôi rất vui, tự hào khi tham gia lễ hội góp phần bảo tồn văn hóa địa phương mình.”
Từ ngày chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành (tháng 7/2025), lãnh đạo các xã miền núi thành phố Đà Nẵng dành nhiều tâm huyết cho giữ gìn văn hóa, trong đó có xã Phước Chánh. Từng chiếc đàn đá, từng chiếc chiêng ché cổ nằm rải rác trong dân đã được rà soát, thống kê, có phương án gìn giữ. Với chính quyền nơi đây, văn hóa là gia sản, là của để dành cho cả cộng đồng.
Ông Lê Đình Tài, Chủ tịch UBND xã Phước Chánh, chia sẻ: “Thành phố xác định văn hóa là động lực để phát triển bền vững. Đặc biệt là cụ thể hóa Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam vào thực tiễn nên xã Phước Chánh xác định văn hóa là động lực để phát triển. Chúng tôi dành nguồn lực để tổ chức ngày hội văn hóa truyền thống.”
Văn hóa truyền thống của đồng bào Cor ở miền núi thành phố Đà Nẵng từng có lúc bị mai một. Vậy mà hôm nay, cứ đến mùa lễ hội, tết mùa, trong những ngôi làng Cor, những chàng trai, cô gái khoác trang phục truyền thống, say sưa trong tục đấu chiêng đầy khí thế.
Có được sự hồi sinh ấy là nhờ công lao của nghệ nhân ưu tú Dương Lai, sống tại xã Trà Liên, thành phố Đà Nẵng. Ông đã dành hơn 30 năm đi khắp bản trên bản dưới, để sưu tầm, phục dựng từng làn điệu dân ca, từng loại nhạc cụ tưởng đã thất truyền. Đến nay, kho tàng văn hóa Cor đã được bảo tồn và phục dựng gần như nguyên vẹn.
Nghệ nhân ưu tú Dương Lai chia sẻ: “Bản sắc văn hóa là của mình, vậy là tôi đi tuyên truyền, vận động bà con gìn giữ bản sắc riêng.”
Thành phố Đà Nẵng sau hợp nhất với tỉnh Quảng Nam, nhiều lễ hội truyền thống được khôi phục ngay trong lòng cộng đồng. Không gian diễn xướng, không gian bảo tồn được ưu tiên xây dựng, đưa văn hóa về tận cơ sở để người dân vừa là chủ nhân, vừa là người thụ hưởng chính di sản của mình. Đó cũng chính là tinh thần mà Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa dân tộc hướng đến.
Ông Nguyễn Mạnh Hà, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đà Nẵng, khẳng định: “Thành phố Đà Nẵng rất quan tâm về văn hóa, chỉ đạo thực hiện nghiêm túc Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa. Thời gian qua, nhiều xã triển khai Nghị quyết này rất cụ thể.”
Từ những bản làng nhỏ ở vùng cao, khát vọng lớn đang được hình thành: đưa Đà Nẵng trở thành thành phố di sản, sáng tạo, giàu bản sắc. Nơi mỗi người dân đều là chủ thể, là chủ nhân đích thực của chính di sản mình đang gìn giữ.
