ຊາວ​ເຜົ່າ ມນົງ ມີ​ຫຼາຍ​ຮີດຄອງ​ປະ​ເພນີ ​ແລະ ງານ​ບຸນ​ວັດທະນະທຳ​ທີ່​ເປັນ​ມູນ​ເຊື້ອ, ​ໃນ​ນັ້ນ​ພິທີ​ແຕ່ງງານ​ໄດ້​ຮັບ​ຖື​ວ່າ​ສຳຄັນ​ທີ່​ສຸດ. ພິທີ​ແຕ່ງງານ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ມນົງ ​ແມ່ນ​ຮູບ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ວັດທະນະທຳ​ພື້ນ​ເມືອງ​ທີ່​ເຂັ້ມ​ຄົ້ນ​ໄປ​ດ້ວຍ​ສີສັນ​ພິ​ເສດສະ​ເພາະ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ໃນ​ເຂດ​ພູ​ພຽງ.

ຊາວ​ເຜົ່າ​ ມນົງ​ ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ຊົນ​ເຜົ່າທີ່​ມີ​ມາກ່ອນໝູ່​ຢູ່​ເຂດ​ໄຕ​ງວຽນ ​ແລະ ຮັກສາ​ວັດທະນະທຳ​ທີ່​ເປັນ​ມູນ​ເຊື້ອຫຼາຍ​ຢ່າງ​ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ຕົນໄວ້​ໄດ້.

ພ້ອມ​ກັບ​ຊົນເຜົ່າ, ​ເອ​ເດ, ຊົນເຜົ່າ​ ມ​ນົງ​ ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ທີ່ດຳລົງ​ຊີວິດໃນ​ເຂດ​ໄຕ​ງວຽນມາ​ແຕ່​ດົນ​ນານທີ່​ສຸດ, ທັງ​ແມ່ນ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ທີ່​ຍັງ​ຮັກສາ​ ຮີດຄອງ​ປະ​ເພ​ນີ, ວັດທະນະທຳ​ທີ່​ເປັນ​ມູນ​ເຊື້ອຫຼາຍ​ຢ່າງ​ໄວ້​​ໄດ້.

ກໍ່​ເຊັ່ນ​ດຽວ​ກັນ​ກັບ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ອື່ນໆ​ຢູ່​ເມືອງ​ສິ່ນ​ໂຮ່, ຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າວ​ເຄົາ​ຖື​ວ່າ, ​ເຕົາ​ໄຟ​ບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ເພື່ອ​ຄົວກິນ​ເທົ່າ​ນັ້ນ, ຫາກ​ຍັງ​ມີ​ຄວາມ​ໝາຍສຳຄັນ​ໃນ​ວັດທະນະທຳ​​ດ້ານຈິດ​ວີນຍານ​ຂອງ​​​ຊົນ​ເຜົ່າຕົນ​ອີກ​ດ້ວຍ.

ສຳລັບຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ​ເຄົາ (ທີ່​ຂຶ້ນ​ກັບ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ) ​ແລ້ວຜູ້​ໃດ​ບໍ່​ທັນ​ໄດ້​​ເກິ​ບສັກ, ​ເມື່ອ​ຕາຍ​ໄປ​ແລ້ວ, ວີນຍານ​ຈະ​ບໍ່​ໄດ້​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ກັບ​ບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່​ໄດ້​ຮັບຮອງ​ວ່າ​ແມ່ນ​ລູກ​ຫຼານ​ຂອງ​ປະຊາ​ຄົມ.

ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ​ໂລກາ​ງ, ​ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ໝວດ​ເຜົ່າຢ້າ​ວທີ່​ເຫຼື້ອມ​ໄສ​ສາສະໜາ​ຄຼິດ, ສິ່ງ​ດ່ັງກ່າວ​ໄດ້​ສົ່ງ​ຜົນ​ສະທ້ອນ​ຫຼາຍ​ຢ່າງ​ເຖິງ​ຊີວິດ​ຂອງ​​ເຂົາ​ເຈົ້າ, ນັບ​ແຕ່​ການຈັດ​ຕັ້ງ​ພິທີ​ງານ​ສົບ, ງານ​ດອງ ຕະຫຼອດ​ຮອດ​ພິທີຕ່າງໆ​ໃນ​ຄອບຄົວ ​ແລະ ​ໃນ​ວົງ​ຕະກຸນ. ​ພິ​ເສດ, ໃນ​ພິທີ​ເຫຼົ່າ​ນັ້ນ​ພາບ​ແຕ້ມ​ບູຊາແມ່ນ​ຂາດ​ບໍ່​ໄດ້.

ງານ​ບຸນ​ພາວະນາ​ຂໍ​ຄວາມ​ສະຫງົບ​ສຸກ ​ແມ່ນ​ງານ​ບຸນ​ພາວະນາເທວະ​ດາ​ຟ້າ​ແຖນ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ​ແທງ​ອີ ຢູ່​ຕາ​ແສງ​ບັ່ງກາ, ​ເມືອງ​ແຮ​່ວງ​ໂບ່, ​ແຂວງ​ກວາງ​ນິງ. ງານ​ບຸນ​ຖືກ​ຈັດ​ຕັ້ງ 4 ຄັ້ງ​ໃນ​ປີ, ​ເຊິ່ງລວມມີ 13 ພິທີ

ຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ​ເຄົາ​ຫຼື​ເອື້ນວ່າກິມມ່ຽນ, ​ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ໝວດ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວທີ່​ຍ້າຍ​ມາ​ຫວຽດນາມ​ກ່ອນໝູ່, ດັ່ງ​ນັ້ນ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຈຶ່ງໄດ້​ຮັບ​ຖື​ວ່າ​ແມ່ນ​ໝວດ​ຕົ້ນຕໍຂອງ​ຊົນເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ.

ປຶ້ມ​ບູຮານ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ​ແມ່ນ​ມໍລະດົກ​ວັດທະນະທຳ​ທີ່​ສຳຄັນ, ​ແມ່ນ​ແຫຼ່ງ​ເອກະສານ, ​ແມ່ນ “​ລູກ​ກະ​ແຈ“ ​ເພື່ອ​ເປີດ​ປະຕູ​ຄົ້ນ​ຄ້ວາ​ວັດທະນະທຳ​ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ. ປຶ້ມ​ບູຮານ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວຢູ່​ຫວຽດນາມ​ອຸດົມສົມ​ບູນທີ່​ສຸດ. ​ແຕ່​ລະ​ບ້ານ​ມີ​ປຶ້ມ​ບູຮານ​ນັບ​ຮ້ອຍ​ຫົວ. ​

ພ້ອມ​ກັບ​ງານ​ບຸນ​ປະ​ເພນີ​ຕ່າງໆ​ຂອງ​ບັນດາ​ເຜົ່າ​ຄື: ງານ​ບຸນ​ກິນ​ຈຽງຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ມົ້ງ, ບຸນ​ລົງ​ທົ່ງຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ໄຕ່… ບຸນ​​ເຕັ້ນ (Tzay panh) ​​ຫຼື​ບຸນປີ​ໃໝ່ກໍ່​ແມ່ນໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ງານ​ບຸນ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າ​ວ​ແດງ​ຢູ່​ແຂວງ​ອຽນ​ບ໋າ​ຍ.