(VOVWORLD) -นานมาแล้วที่ชุมชนชนเผ่าเกอตูในเขตที่ราบสูงเจื่องเซิน-เตยเงวียนมีชื่อเสียงกับงานประติมากรรมรูปปั้นสุสาน โดยสุสานถือเป็นผลงานศิลปะที่โดดเด่นที่สุดของชาวเกอตูที่ถูกสร้างเสมือนเป็นบ้านไม้เพื่อเป็นสถานที่พักผ่อนสำหรับผู้ที่เสียชีวิตแล้วและสุสานแต่ละแห่งสะท้อนเรื่องราวและบุคลิกของผู้ตายตอนที่ยังมีชีวิตอยู่

(VOVWORLD) -สำหรับชาวชนเผ่าไทในอ.เหมื่องหล่อจ.เอียนบ๊ายในเขตเขาตอนบนของเวียดนาม แคนแบ่ คือเครื่องดนตรีเชื่อมความรัก เป็นหัวใจของงานระบำรำฟ้อนและเป็นสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมพื้นเมืองที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชน เสียงแคนเปรียบเสมือนเสียงหัวใจของชาวบ้านที่อยากสื่อให้ดินฟ้าอากาศและมนุษย์ได้รับรู้

(VOVWORLD) -จิงกราม-ฆ้องไผ่ คือเครื่องดนตรีพื้นเมืองเฉพาะของชนเผ่าเอเดที่ทำจากกระบอกไม้ไผ่ จิงกรามหรือฆ้องไผ่นั้นให้โทนเสียงหนักแต่กังวาล เนื่องจากเป็นเครื่องดนตรีที่ทำง่ายเล่นง่าย จิงกรามจึงมีบทบาทสำคัญในวิถิชีวิตวัฒนธรรมของชาวเอเดมาแต่โบราณกาล

(VOVWORLD) -ประเพณีการเซ่นไหว้เพื่อขอให้สุขภาพแข็งแรงของชนเผ่าเมอนงเป็นหนึ่งในความเลื่อมใสที่ปฏิบัติกันมาแต่เนิ่นนานในเขตเตยเงวียน เป็นประเพณีเพื่อช่วยให้ผู้ที่ร่วมขอพรมีความสบายใจและรู้สึกว่าตัวเองได้รับการปกป้องคุ้มครองจากเทพเจ้าให้คลาดแคล้วจากโรคภัยไข้เจ็บตลอดปี นอกจากนั้นงานเซ่นไหว้ดังกล่าวยังเป็นโอกาสเพื่อให้ทั้งครอบครัวร่วมฉลองเพื่อแสดงความยินดีต่อสมาชิกที่เพิ่งหายขาดจากโรคต่างๆและมีสุขภาพแข็งแรงเหมือนเดิม

(VOVWORLD) -ชนเผ่าบานาก็เหมือนกับชนเผ่าอื่นๆที่อาศัยในเขตที่ราบสูงเตยเงวียนซึ่งต่างก็มีวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์รวมทั้งศิลปะการแต่งและขับเสภาพงศาวดารหรือในภาษาพื้นบ้านเรียกว่า เฮออามอน ซึ่งเป็นผลงานด้านวัฒนธรรมที่มีบทบาทสำคัญต่อความสัมพันธ์ของชุมชน เป็นสายใยที่เชื่อมระหว่างอดีตและปัจจุบัน ระหว่างมนุษย์กับบรรพบุรุษ สะท้อนความปรารถนาของประชาชาติเกี่ยวกับชีวิตที่สันติสุข ความเจริญรุ่งเรือง ความรัก ความเมตตาและความกล้าหาญของมนุษย์ต่อความท้าทายจากธรรมชาติและในการต่อสู้กับความชั่วร้าย

(VOVWORLD) -ประเพณี “Jue nue” (ยูเอ นูเอ) หรือการเชื่อมสายสัมพันธ์ทางเครือญาติในครอบครัวของชาวเอเดเป็นหนึ่งในประเพณีดั้งเดิมที่ชาวเอเดยังปฏิบัติมาจนถึงทุกวันนี้แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงไปบางส่วน โดยตามนั้นเมื่อครอบครัวไหนสามีเสียชีวิต ภรรยาก็มีสิทธิ์เรียกร้องครอบครัวของสามีให้น้องชายมาแทนหรือถ้าผู้เสียชีวิตเป็นภรรยา สามีก็มีสิทธิ์ขอน้องสาวของภรรยามาเป็นแฟนแทนพี่สาว แต่จะทั้งน้องสาวหรือน้องชายของสองฝ่ายต้องเป็นคนที่ยังไม่มีครอบครัว

(VOVWORLD) -เมื่อพูดถึงเพลงพื้นเมืองของชาวเผ่าเอเด มักจะมีการกล่าวถึงทำนองเพลง เคอุ๊ตและเพลงเออีเรย์ ซึ่งเป็นสองทำนองเพลงพื้นเมืองที่แตกต่างกันในลักษณะเนื้อร้อง โดยเพลงทำนอง เคอุ๊ต มีลาลาที่เอื้อนเอ่ยยาวเหยียดด้วยจังหวะที่สม่ำเสมอไม่มีการขึ้นลงที่ชัดเจน แต่เพลงเออีเรย์กลับมีลีลาที่สนุกสนานคึกคักเพื่อสะท้อนสีสันของชีวิตชาวเขา

(VOVWORLD) -Kpan-เคปานคือชื่อของเก้าอี้ชนิดหนึ่งในชุมชนเผ่าเอเดที่ทำจากท่อนไม้ตั้งอยู่ในบ้านยาว ซึ่งมักจะเป็นที่นั่งสำหรับคณะฆ้องกลองในงานเทศกาลสำคัญต่างๆ แต่ตามความเลื่อมใสที่ปฏิบัติกันมาแต่โบราณชาวเอเดถือว่า เคปานคือเก้าอี้แห่งอำนาจเพราะมีแต่คนที่มีฐานะดีมีเงินมีทองเพื่อสร้างบ้านยาวถึงจะใช้เก้าอี้นี้เท่านั้น

(VOVWORLD) -ในจำนวนงานเทศกาลใหญ่ต่างๆของชาวปาโก งานอาเรียวปิง ถือเป็นงานใหญ่ที่สุดที่สะท้อนเอกลักษณ์วัฒนธรรมและความเลื่อมใสของชาวบ้านในการแสดงความกตัญญูต่อผู้หลักผู้ใหญ่และบรรพบุรุษ นี่ยังเป็นงานเทศกาลที่สะท้อนให้เห็นถึงจิตใจแห่งความสามัคคีและความผูกพันในชุมชนชาวปาโกเพื่อพัฒนาบ้านเมืองให้อิ่มหนำผาสุก

(VOVWORLD) -ในพิธีกรรมต่างๆเกี่ยวกับวงจรชีวิตนั้น ชาวปาโกให้ความสำคัญต่อพิธีแต่งงานและสินสอดทองหมั้น ซึ่งเมื่อหนุ่มสาวถึงวัยแต่งงานมีครอบครัว พ่อแม่ของทั้งสองฝ่ายก็ต้องเตรียมสิ่งของสำหรับใช้ในพิธีสำคัญนี้อย่างรอบคอบและสมบูรณ์รวมถึงการพิธีการร้องรำทำเพลงแบบพื้นเมืองในวันงานก็เป็นอีกขั้นตอนที่ขาดมิได้