ตั้งแต่เช้าตรู่ ชาวบ้านได้ไปเก็บต้นอ้อยที่ไร่อ้อยเพื่อนำไปคั้นน้ำแล้วเคี่ยวจนเป็นกากน้ำตาล ซึ่งเป็นงานที่หนัก ต้องมีประสบการณ์และใช้ความอดทน ซึ่งอาชีพทำกากน้ำตาลในตำบลหวูกวาง ซึ่งเมื่อก่อนนี้คือตำบลเซินเถาะ อำเภอเฮืองเซิน จังหวัดห่าติ๊งมีมากว่า 50 ปี นาง ฟานห่งเอี๊ยน ประธานคณะกรรมการประชาชนตำบลหวูกวาง จังหวัดห่าติ๊ง ได้เผยว่า
“อาชีพปลูกต้นอ้อยและทำกากน้ำตาลมีมานานแล้ว ซึ่งในเขตเถาะเดี่ยน การปลูกต้นอ้อยสร้างรายได้ประมาณ 120-150 ล้านด่งต่อ 1 เฮกตาร์ โดยกากน้ำตาลหวูกวางได้มาตรฐานผลิตภัณฑ์ OCOP ระดับ 3 ดาว”
เมื่อก่อนนี้ ตำบลหวูกวางเคยเป็นเขตปลูกต้นอ้อยขนาดใหญ่ของจังหวัดห่าติ๊ง แต่เนื่องจากความไม่แน่นอนของตลาด ราคาต้นอ้อยที่อยู่ในระดับต่ำ ชาวบ้านได้หันมาทำกากน้ำตาลเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ ซึ่งจนถึงปัจจุบัน ได้พัฒนาเป็นอาชีพที่ช่วยสร้างฐานะมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจท้องถิ่น โดยตำบลหวูกวางมีพื้นที่ปลูกต้นอ้อยกว่า 30 เฮกตาร์ จัดสรรกากน้ำตาลเกือบ 190 ตันต่อปี โดยช่วงเดือน 10 ถึงต้นเดือน 12 ตามจันทรคติเป็นช่วงการผลิตที่สำคัญเนื่องจากเป็นช่วงที่ต้นอ้อยสุก มีปริมาณน้ำตาลสูง เหมาะสำหรับทำกากน้ำตาล
หลังจากเก็บต้นอ้อย ชาวบ้านนำต้นอ้อยมาตัดเป็นท่อนและนำเข้าเครื่องคั้นน้ำแล้วนำน้ำอ้อยที่ผ่านการกรองมาต้มให้เดือดแล้วเคี่ยวเป็นเวลา 5-7 ชั่วโมงเพื่อทำกากน้ำตาล นาย เลืองวันดาด อายุ 35 ปี ชาวบ้านตำบลหวูกวางได้เผยว่า
“การทำกากน้ำตาลต้องมีประสบการณ์และเคล็ดลับต่างๆ ซึ่งเพื่อให้ได้กากน้ำตาล 1 กระทะ ต้องต้มและเคี่ยวน้ำอ้อย 100 ลิตร ซึ่งเมื่อน้ำเดือดก็ต้องใช้กระชอนช้อนฟองและกากที่ลอยข้างบนเพื่อไม่ให้ล้นออกจากกระทะ”
ทั้งนี้ สิ่งที่สำคัญที่สุดในการทำกากน้ำตาลคือการควบคุมความร้อนของเตาอย่างสม่ำเสมอ ไม่ให้แรงหรือเบาเกินไป ซึ่งต้องใช้ความอดทน ประสบการณ์และความพิถีพิถันเพื่อทำกากน้ำตาลที่มีสีน้ำตาลเข้ม เงางาม มีรสหวานหอมและมีความหนืดสูง นาย ดั่งวันแทง ชาวบ้านตำบลหวูกวางที่มีประสบการณ์ทำกากน้ำตาลมากว่า 30 ปีได้เผยว่า
“ในการเคี่ยวน้ำอ้อยจนเป็นกากน้ำตาล ต้องคนอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ เมื่อน้ำเดือด ถ้าไม่ใช้กระชอนช้อนฟองและกากที่ลอยข้างบนจนล้นออกจากกระทะก็จะทำให้กากน้ำตาลมีสีดำไม่หอมอร่อย ซึ่งเมื่อพักให้เย็น ถ้าเห็นมีฟองน้ำตาลลอยขึ้นมาก็ถือว่าได้มาตรฐานแล้ว”
ปัจจุบัน ธุรกิจครัวเรือนต่างๆได้จัดตั้งสหกรณ์ให้บริการกากน้ำตาลเซินเถาะเพื่อพัฒนาการผลิตตามระบบ เพิ่มมูลค่าและส่งเสริมการจำหน่ายสินค้าภายในประเทศ คุณ ดว่านถิหย่าน ผู้อำนวยการสหกรณ์ให้บริการกากน้ำตาลเซินเถาะได้เผยว่า
“ทางสหกรณ์ฯผลิตและจัดสรรกากน้ำตาล 15,000 – 20,000 ลิตรต่อปีให้แก่ตลาด โดยต้องคั้นน้ำอ้อย 3 - 4 ตันเพื่อทำกากน้ำตาล 300 ลิตรต่อวัน”
เมื่อปี 2020 กากน้ำตาลตำบลหวูกวางได้รับการรับรองมาตรฐาน OCOP ระดับจังหวัด ซึ่งสร้างโอกาสในการขยายตลาดมากขึ้น ซึ่งท่ามกลางการพัฒนาตามยุคสมัย หมู่บ้านทำกากน้ำตาลหวูกวางยังคงรักษาอาชีพหัตถกรรมเอาไว้อย่างมีประสิทธิภาพ.
