Nghe âm thanh phóng sự tại đây:
Không chỉ nổi tiếng với nghề tạc tượng và sơn son thếp vàng tinh xảo, làng nghề điêu khắc, sơn mỹ nghệ Sơn Đồng (Hà Nội) bước vào một giai đoạn phát triển mới khi trở thành thành viên chính thức của Hội đồng thủ công Thế giới và mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu ngày 8/5/2026. Sự kiện mở ra cơ hội lớn để nâng cao giá trị và thương hiệu hướng tới xuất khẩu các sản phẩm để làng nghề vững bước hội nhập thế giới.
Trong những xưởng gỗ nhỏ nằm xen kẽ từng con ngõ của xã Sơn Đồng (Hà Nội), từ sáng sớm rộn ràng tiếng đục, tiếng cưa, người thợ miệt mài với những công đoạn quen thuộc: tạo hình, chạm khắc, sơn son, thếp vàng… Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.
Làng nghề Sơn Đồng nổi tiếng với nghề tạc tượng Phật, đồ thờ, hay chạm khắc thủ công mỹ nghệ với đường nét tinh xảo. Sản phẩm của làng đa dạng, từ tượng Phật, tượng Thánh, hoành phi, câu đối, đến các loại bàn thờ, ngai, kiệu... Đồ thủ công mỹ nghệ của làng đã hiện diện trong hàng nghìn ngôi đình, chùa, đền, phủ trên khắp Việt Nam.
Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Danh Sơn, làng nghề Sơn Đồng, chia sẻ: "Làng nghề chúng tôi đã nổi tiếng khắp nước. Khi gia nhập vào mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu, chúng tôi có cơ hội để giới thiệu với thế giới văn hóa đặc biệt của làng. Nhất là mức độ chạm khắc tinh xảo và mang dấu ấn của Việt Nam với bạn bè thế giới. Tôi tin là chúng tôi sẽ thành công trong những năm tiếp theo."
Từ những thân gỗ mít mộc mạc, qua đôi bàn tay khéo léo và tài hoa của các nghệ nhân, những pho tượng hiện lên sống động, có thần thái và chiều sâu tâm linh. Để tạo nên những tác phẩm ấy, người thợ cần phải có kỹ thuật điêu luyện, kinh nghiệm lâu năm và am hiểu văn hóa Phật giáo, tín ngưỡng, điển tích dân gian. Và trong tiến trình hội nhập, các nghệ nhân của làng nghề không ngừng cải tiến mẫu mã, tìm hiểu thị trường để mở ra hướng xuất khẩu, mang tinh hoa làng nghề ra thế giới.
Ông Nguyễn Viết Huân, Chủ tịch Hội nghệ nhân, thợ giỏi xã Sơn Đồng, cho biết: "Đặc thù Sơn Đồng có nghề điêu khắc, tạc tượng có từ cổ xưa rồi, hàng nghìn năm rồi. Chúng tôi giữ nét cổ truyền, truyền thống nhưng vẫn phải tiếp cận công nghệ mới tiên tiến để tạo tác ra các sản phẩm phù hợp với thị trường. Áp dụng công nghệ cao, mẫu mã sáng tạo,…để đáp ứng yêu cầu khắt khe của thủ công mỹ nghệ trên thế giới."
Xã Sơn Đồng hiện có khoảng 1.700 hộ làm nghề, chiếm 70% tổng số hộ dân trong xã. Không chỉ là một không gian lưu giữ nghề cổ, làng nghề Sơn Đồng còn là một trung tâm sản xuất quy mô lớn của Thủ đô Hà Nội, với doanh thu ước đạt gần 700 tỷ đồng (hơn 26 triệu USD) mỗi năm. Giữ nghề với những người thợ nơi đây không chỉ là giữ sinh kế mà còn là giữ bản sắc văn hóa của dân tộc.
Ông Cao Văn Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng, cho biết: "Đối với cấp ủy chính quyền đã tập trung có kế hoạch chương trình để phát triển và mở rộng làng nghề nhằm bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống của địa phương nhất là trong công tác tạo tác tượng phật. Tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo toàn cầu là bước đệm quan trọng để quảng bá, phát huy và phát triển làng nghề trong giai đoạn mới. Đồng thời quảng bá hình ảnh của địa phương cũng như sản phẩm của làng nghề không chỉ trong nước mà ra thế giới."
Với quy trình chế tác tỉ mỉ, sản phẩm của Sơn Đồng không chỉ phục vụ đời sống văn hoá tâm linh, tín ngưỡng của người Việt mà còn xuất khẩu ra nước ngoài như: Nhật Bản, Hàn Quốc,...Làng nghề trở thành thành viên của Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới vào ngày 8/5/2026, mở ra cơ hội xúc tiến thương mại, phát triển thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Ông Nguyễn Đình Hoa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cho biết: "Hội đồng thủ công thế giới tiếp tục công nhận làng khảm trai Chuyên Mỹ, điêu khắc mỹ nghệ Sơn Đồng là thành viên chính thức của các thành phố sáng tạo thủ công thế giới. Đây là vinh dự rất lớn không riêng gì thành phố Hà Nội mà cả Việt Nam. Chúng tôi đang được Ủy ban Thành phố giao triển khai đề án phát triển và bảo tồn làng nghề định hướng 2026-2030, trong đó gắn hoạt động kinh doanh, sản xuất của các làng nghề với du lịch nông thôn, du lịch làng nghề.
Từ một làng nghề truyền thống lâu đời, Sơn Đồng đang vững bước trên hành trình đưa tinh hoa làng nghề Việt Nam hội nhập thế giới. Vừa giữ nét văn hóa truyền thống, vừa ứng dụng công nghệ, sáng tạo, làng nghề Sơn Đồng không chỉ là nơi lưu giữ tinh hoa nghề tạc tượng Việt Nam mà còn có thể trở thành điểm đến văn hóa, du lịch đặc sắc.
