Một bài hát có thể đưa chúng ta trở về với một miền quê, một ký ức; và đôi khi, một khuôn hình đẹp cũng đủ để ta nhận ra mình yêu đất nước này đến nhường nào.
Từ những hình ảnh về người phụ nữ Việt Nam, dòng sông Hiền Lương, mảnh đất Vĩnh Linh đến vẻ đẹp của Huế và những giai điệu mang theo cội nguồn, những tác phẩm mà đạo diễn Philip Phạm tham gia thực hiện đã góp thêm một cách kể về Việt Nam bằng ngôn ngữ của hình ảnh.
Trong ngày Quốc khánh 2/9, đó cũng là một cách để chúng ta nhìn lại đất nước mình với niềm tự hào: một Việt Nam đi qua chiến tranh để có hòa bình hôm nay, một Việt Nam giàu lịch sử, văn hóa và những vẻ đẹp luôn cần được gìn giữ, kể lại và lan tỏa.
Mời quý vị cùng gặp đạo diễn hình ảnh Philip Phạm, người đã tham gia thực hiện hình ảnh cho nhiều MV gắn với quê hương, lịch sử và văn hóa Việt Nam.
Nghe âm thanh chương trình tại đây:
BTV Bảo Trang: Thưa anh Philip Phạm, "Em là cô gái Việt Nam" có một câu chuyện khá đặc biệt: từ hình tượng người phụ nữ, MV mở rộng ra cả một không gian Việt Nam với Huế, miền Tây, Hà Nội và những nét văn hóa rất khác nhau. Khi bắt tay vào thực hiện, anh bắt đầu từ âm nhạc, từ nhân vật người phụ nữ hay từ chính những vùng đất Việt Nam để tìm ra ngôn ngữ hình ảnh cho MV?
Đạo diễn Philip Phạm: Theo tôi, điểm bắt đầu của ý tưởng vẫn là âm nhạc và tinh thần của bài hát. Khi nghe "Em là cô gái Việt Nam" của ca sĩ Huyền Trang, tôi cảm nhận đấy không chỉ là câu chuyện về vẻ đẹp của người phụ nữ, mà qua hình ảnh ấy, tôi muốn kể về những vẻ đẹp rất khác nhau của Việt Nam. Mỗi vùng đất xuất hiện với một sắc thải riêng, nhưng cuối cùng đều hưởng về một điểm chung, đó là vẻ đẹp con người và quê hương Việt Nam.
BTV Bảo Trang: Điều khá thú vị là cùng một đất nước nhưng mỗi vùng đất lại mang một vẻ đẹp rất khác. Huế trong MV là sự trầm mặc, miền Tây là những sắc sen, còn Hà Nội lại gợi lên chiều sâu văn hóa. Với người làm hình ảnh, điều khó nhất có phải là làm sao để mỗi địa danh hiện lên có cá tính riêng nhưng cuối cùng vẫn tạo thành một bức tranh chung về Việt Nam?
Đạo diễn Philip Phạm: Với tôi, đó cũng là một trong những điều khó nhất khi thực hiện MV, vì mỗi vùng đất có một màu sắc, một nhịp sống và một cảm xúc rất riêng. Nhưng tôi không muốn chỉ đơn giản là đưa những hình ảnh đặc trưng của từng nơi vào MV. Tôi muốn mỗi vùng đất kể được một phần câu chuyện về người phụ nữ Việt Nam. Và khi ghép những mảnh ghép đó lại, khán giả vẫn cảm nhận được một tinh thần chung, đó là vẻ đẹp người phụ nữ và vẻ đẹp của đất nước Việt Nam. Với tôi, cái khó không phải làm cho một nơi thực sự khác nhau, mà làm sao để dù ở Huế, miền Nam hay Hà Nội, người xem vẫn cảm nhận được, đó cũng là một câu chuyện, cùng một tình yêu dành cho Việt Nam.
BTV Bảo Trang: Nếu "Em là cô gái Việt Nam": cho người xem nhìn thấy một Việt Nam tươi đẹp và đầy sức sống, thì “Câu hò bên bờ Hiền Lương” lại đưa chúng ta trở về một thời đất nước còn chia cắt. Anh đã thay đổi cách tiếp cận hình ảnh như thế nào khi kể một câu chuyện mà phía sau một cây cầu, một dòng sông hay một nhân vật là cả ký ức chiến tranh và khát vọng thống nhất?
Đạo diễn Philip Phạm: Với “Câu hò bên bờ Hiền Lương”, tôi nghĩ cách tiếp cận phải khác hoàn toàn. Nếu “Em là cô gái Việt Nam” thiên về vẻ đẹp tươi sáng, nhiều màu sắc của đất nước, thì “Câu hò bên bờ Hiền Lương” lại cần sự lặng lại và chi tiết hơn. Tôi không muốn kể chuyện tranh bằng những hình ảnh quá nặng nề, mà tôi muốn kể bằng kỷ ức của con người, một cây cầu, một dòng sông, một ánh mắt, hay một người đứng chờ bên bờ sông. Những hình ảnh rất giản dị, nhưng phía sau nó là cả một câu chuyện về sự chia cắt và mong muốn được đoàn tụ. Đặc biệt với hiền lương, tôi nghĩ mình càng phải tôn trọng không gian và lịch sử nơi đây. Không cần quá nhiều lời, đôi khi chỉ cần một dòng sông, một cây cầu và một khoảng lặng đúng lúc cũng đủ để người xem cảm nhận được những gì mà thế hệ trước đã đi qua. Và cuối cùng, điều tôi muốn giữ lại không phải là sự mất mát của chiến tranh, mà là khát vọng hòa bình, đoàn tụ và thống nhất đất nước.
BTV Bảo Trang: Trong MV "Câu hò bên bờ Hiền Lương", câu chuyện tình yêu của hai nhân vật được đặt giữa một không gian lịch sử rất lớn. Với anh, đâu là ranh giới giữa việc tái hiện một thời kỳ lịch sử và việc tạo ra những hình ảnh đủ sức chạm vào cảm xúc của người xem hôm nay?
Đạo diễn Philip Phạm: Với tôi, ranh giới đó nằm ở cảm xúc và sự chân thực. Khi làm một câu chuyện có yếu tố lịch sử, tôi không muốn chỉ là tái hiện bối cảnh hay những hình ảnh của một thời kỳ. Điều quan trọng hơn là con người trong câu chuyện ấy đã yêu nhau như thế nào, chờ đợi như thế nào, và đã hy sinh những gì. Khi mình kể được cảm xúc đó một cách chân thực, thì dù câu chuyện ấy xảy ra cách đây rất nhiều năm, người xem hôm nay vẫn có thể đồng cảm. Vì vậy, tôi cố gắng để lịch sử là nền của câu chuyện, còn tình yêu và con người là trung tâm của câu chuyện. Tôi nghĩ khi khán giả nhìn thấy mình trong cảm xúc của nhân vật, lúc đó lịch sử không còn là một điều gì quả xa xôi, mà trở thành một ký ức rất gần với chúng ta.
BTV Bảo Trang: Từ Hiền Lương đến Vĩnh Linh, những tác phẩm anh tham gia thực hiện đều đưa người xem đến Quảng Trị - một vùng đất mang trong mình rất nhiều ký ức của chiến tranh nhưng đồng thời cũng là một vùng đất đang hồi sinh mạnh mẽ. Khi đứng sau máy quay, anh nhìn Vĩnh Linh và Quảng Trị hôm nay như thế nào? Điều gì ở cảnh vật và con người nơi đây khiến anh muốn lưu giữ lại bằng hình ảnh?
Đạo diễn Philip Phạm: Với tôi, Vĩnh Linh và Quảng Trị có một vẻ đẹp rất đặc biệt. Đó là sự bình dị của cảnh vật, những dòng sông, cánh đồng, những con đường, và đặc biệt là con người, sự chân thành, chịu thương, chịu khó, và có một sức sống mạnh mẽ. Có những nơi chỉ cần đặt máy xuống, không cần sắp đặt quá nhiều, cảnh vật và con người tự nó đã có câu chuyện. Tôi thích nhất chính là sự đối lập đó. Một vùng đất từng đi qua rất nhiều mất mát, nhưng hôm nay lại hiện lên rất bình yên và tràn đầy sức sống. Và có lẽ đó cũng là điều tôi muốn lưu giữ bằng hình ảnh, không chỉ để nhắc về những gì đã qua, mà còn để kể một câu chuyện khác về Quảng Trị hôm nay, một Quảng Trị của hòa bình, của con người, của những ước mơ, và của một tương lai mở ra.
BTV Bảo Trang: Ba tác phẩm vừa nhắc tới đều có một điểm chung: âm nhạc nói về quê hương, còn hình ảnh giúp quê hương hiện ra cụ thể hơn. Theo anh, một MV về Việt Nam hôm nay cần làm gì để không rơi vào việc chỉ “quay những cảnh đẹp”, mà thực sự kể được câu chuyện về đất nước và tạo cho người xem một cảm xúc tự hào?
Đạo diễn Philip Phạm: Một cánh đồng đẹp, một dòng sông đẹp, hay một di tích đẹp thì ai cũng có thể quay, nhưng nếu mình đặt con người, ký ức và cảm xúc trong những khung hình đó, thì cảnh đẹp mới thực sự có ý nghĩa. Với tôi, làm một MV về Việt Nam hôm nay là phải để khán giả nhìn thấy Việt Nam qua những hình ảnh rất đời thường, đó có thể là một người mẹ, một người lao động, một cô gái, một đứa trẻ, hay đơn giản hơn là một ảnh mắt, một nụ cười rất đời thường. Và tôi nghĩ, niềm tự hào đôi khi chỉ cần thể hiện qua những hình ảnh rất giản dị nhưng chân thật, để người xem nhìn vào và nghĩ rằng, đây là quê hương mình, đây là nước nước mình. Nếu làm được điều đó, tôi nghĩ MV không chỉ đẹp về hình ảnh, mà còn có thể ở lại lâu hơn trong cảm xúc của người xem.
BTV Bảo Trang: Sau những chuyến đi và những lần đứng sau ống kính để ghi lại đất nước - từ Huế, Hà Nội, miền Tây đến Quảng Trị - nếu phải chọn một hình ảnh đại diện cho cảm xúc của anh về Việt Nam, anh sẽ chọn hình ảnh nào? Và vì sao hình ảnh ấy khiến anh muốn tiếp tục kể những câu chuyện về quê hương bằng ngôn ngữ điện ảnh?
Đạo diễn Philip Phạm: Nếu phải chọn một hình ảnh đại diện cho cảm xúc của tôi về Việt Nam, có lẽ tôi sẽ chọn hình ảnh một dòng sông. Bởi vì đi qua rất nhiều vùng đất của quê hương Việt Nam, tôi nhận ra mỗi nơi có một vẻ đẹp rất khác, nhưng những dòng sông luôn có một điểm chung, nó chứng khiến lịch sử đi qua đời sống của con người và kết nối những vùng đất lại với nhau. Đặc biệt khi đứng bên dòng sông Hiền Lương, tôi càng cảm nhận rõ điều đó. Một dòng sông rất bình dị, nhưng từng mang trong mình câu chuyện của cả một dân tộc. Và hôm nay, dòng sông này vẫn chảy, rất bình yên. Có lẽ những hình ảnh như vậy khiến tôi muốn tiếp tục làm phim, tiếp tục cầm máy quay, để kể về Việt Nam. Bởi tôi nghĩ đất nước mình còn rất nhiều câu chuyện đẹp, không chỉ nằm ở những danh lam thẳng cảnh, mà còn nằm ở trong kỷ ức, trong con người và trong cuộc sống bình dị mỗi ngày. Và nếu có thể dùng ngôn ngữ điện ảnh để lưu giữ những điều đó, với tôi, đó vừa là công việc, và là niềm tự hào rất lớn.
BTV Bảo Trang: Xin cảm ơn đạo diễn Philip Phạm. Rất mong sẽ tiếp tục được thưởng thức những cảnh đẹp đất nước, con người Việt Nam trong những tác phẩm nghệ thuật của anh!
