Dịp hè, đa số các chùa Nam Tông Khmer ở tỉnh An Giang mở các lớp dạy học miễn phí cho con em dân tộc Khmer. Việc làm này góp phần bảo tồn chữ viết, tiếng nói, gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc Khmer.
Nghe âm thanh tại đây:
Nằm ở đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh An Giang là địa phương có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống. Ngôn ngữ và chữ viết của đồng bào, bao gồm: tiếng Khmer (ngôn ngữ dân tộc Khmer), chữ Pali (Ngôn ngữ của Phật giáo Nam Tông Khmer, được sử dụng để ghi chép kinh điển, giảng đạo và trong các nghi lễ tôn giáo) và tiếng Phạn hay Sanskrit, là một ngôn ngữ cổ của Ấn Độ và là một ngôn ngữ tế lễ của các tôn giáo, như: Ấn Độ giáo, Phật giáo Bắc Tông và Jaina giáo. Các ngôn ngữ, chữ viết này không chỉ để dạy ở trường mà còn ở các chùa.
Nhà chùa tuyên truyền, vận động phụ huynh đưa con em đi học. Dù không phải trường chính quy, nhưng đa số các chùa vẫn tổ chức giảng dạy theo giáo trình của ngành giáo dục. Hòa thượng Chau Ty, trụ trì chùa Soài So, xã Tri Tôn, tỉnh An Giang, cho biết:
“Việc dạy học cho con em đồng bào Khmer ở đây đa phần học trong thời gian nghỉ hè. Năm nào các chùa cũng mở lớp học. Học trong dịp hè khoảng từ 2 tháng đến 2,5 tháng, dạy tiếng nói, chữ viết, tiếng mẹ đẻ cho học sinh.”Việc dạy chữ Khmer tại chùa không chỉ giúp thế hệ trẻ tiếp cận ngôn ngữ dân tộc mà còn tăng cường sự kết hợp giữa nhà chùa - nhà trường - gia đình trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn nhưng với lòng yêu thương và mong muốn gìn giữ bản sắc dân tộc, các sư đã tranh thủ thời gian nghỉ hè dạy chữ cho các em.
Hòa thượng Chau Cắt, trụ trì chùa Mỹ Á, phường Chi Lăng, tỉnh An Giang, cho biết:
“Vào chùa tu được học hành, học tiếng Pali. Mỗi năm chùa mở 1 đến 2 lớp tùy theo khả năng. Phum sóc, địa phương quan tâm tới việc học hành của con em đồng bào Khmer. Bà con ủng hộ, sư sãi rất mừng.”Tham gia học ở chùa, các em được học cách viết, cách đọc, ngữ pháp tiếng Khmer, chữ Pali. Ngoài ra, các em còn được các sư, giáo viên truyền đạt phong tục tập quán, lễ nghĩa cũng như văn hóa truyền thống dân tộc. Em Chau Nê Som Náth, xã Ô Lâm, tỉnh An Giang, cho biết:
“Dịp hè học sinh thường vào chùa để học chữ Khmer. Các sư dạy học miễn phí cho học sinh. Học xong sẽ tổ chức thi và trao giải thưởng cho các bạn, có giải nhất, nhì, ba… Trong thời gian học, sư cũng dạy cách ứng xử trong xã hội, kinh Phật, văn hóa dân tộc. Có chùa còn dạy học nhạc Ngũ âm, đánh trống Chhay-dăm, Dù kê… Việc học này mang lại ý nghĩa cho bản thân, giúp mình biết chữ Khmer, tín ngưỡng tôn giáo dân tộc. Vì thế thu hút đông đảo các bạn đến chùa học.”
Chính quyền địa phương đồng hành, hỗ trợ các chùa trong giảng dạy. Ngành giáo dục có thể cử giáo viên ở một số trường về dạy học tại các chùa. Chùa nào chưa có chỗ dạy học thì chính quyền tạo điều kiện cho mượn nhà văn hóa ở phum, sóc để dạy học.
Bà Neáng Sâm Bô, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ô Lâm, tỉnh An Giang, cho biết:
“Các cơ sở tín ngưỡng tôn giáo phối hợp với chính quyền thực hiện dạy chữ Khmer cho con em trên địa bàn. Xã Ô Lâm có 15 chùa Khmer thì có 14 chùa dạy chữ Khmer cho con em đồng bào Khmer. Vào dịp hè, năm nào cũng dạy. Bà con cho con em mình đến chùa học chữ Khmer để bảo tồn, gìn giữ chữ viết, ngôn ngữ của dân tộc mình. Năm 2025, Nhà nước hỗ trợ kinh phí cho người đứng lớp dạy học, riêng xã Ô Lâm hỗ trợ gần 400 triệu đồng (hơn 15.000 USD)".Việc dạy chữ ở các chùa Nam Tông Khmer ở tỉnh An Giang là hoạt động thiết thực, góp phần bảo tồn tiếng nói, chữ viết của đồng bào các dân tộc thiểu số.
