Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang chủ động tham gia và thúc đẩy các cơ chế hợp tác quốc tế về quản trị biển, mở rộng không gian hợp tác, trực tiếp phục vụ các mục tiêu quốc gia phát triển bền vững từ biển.
Hiệp định về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển tại các vùng nằm ngoài quyền tài phán quốc gia (Hiệp định BBNJ), có hiệu lực từ tháng 1/2026, là khuôn khổ pháp lý quan trọng thúc đẩy hợp tác quốc tế về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển, cụ thể hóa Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).
Là một trong những quốc gia đầu tiên phê chuẩn Hiệp định vào tháng 6/2025, Việt Nam khẳng định cam kết thúc đẩy hợp tác và luật pháp quốc tế trong quản trị biển. Thực hiện BBNJ cũng gắn trực tiếp với lợi ích phát triển của Việt Nam, trực tiếp góp phần mục tiêu xây dựng quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển.
Gắn trực tiếp với chiến lược kinh tế biển quốc gia
Nghị quyết 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và chủ động mở rộng hợp tác quốc tế về biển. Vì vậy, thực hiện BBNJ còn gắn trực tiếp với lợi ích phát triển của một quốc gia biển. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thanh Ca, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu đại dương và hải đảo Việt Nam, phân tích: “BBNJ giúp cho các quốc gia có mức độ phát triển thấp hơn có thể chia sẻ những kiến thức từ những quốc gia phát triển, phục vụ cho công tác bảo tồn, phát triển biển vững kinh tế biển, giúp cho các quốc gia như Việt Nam có thể nội luật hóa những quy định của Hiệp định biển cả. Những công nghệ được chuyển giao không chỉ áp dụng ở ngoài vùng biển ngoài quyền tài phán quốc gia, mà còn áp dụng ngay trong vùng biển Việt Nam, giúp chúng ta bảo tồn và phát triển kinh tế biển bền vững hơn”.
BBNJ mở ra những cơ hội hợp tác mới, gắn trực tiếp với lợi ích phát triển của Việt Nam. Bảo tồn đa dạng sinh học là bảo vệ nguồn lực cho kinh tế biển. Nghiên cứu nguồn gen biển mở ra cơ hội cho khoa học, công nghệ và các ngành kinh tế mới. Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và lợi ích quốc gia. Phó Giáo sư, Tiến sĩ khoa học sinh vật biển Võ Sỹ Tuấn cho rằng: “Phát triển bền vững tức là chúng ta phải làm giàu từ biển. Hợp tác quốc tế là không thể thiếu vì các vấn đề trên biển không chia biên giới, phải cùng giải quyết với các nước. Chúng ta chủ động đóng góp, tham gia vào các hoạt động quốc tế, chia sẻ nguồn lực, chia sẻ thông tin. Có như vậy, chúng ta mới tiếp nhận được nguồn lực từ các đối tác quốc tế và cùng nhau giải quyết các vấn đề xuyên biên giới. Ví dụ như xây dựng các khu bảo tồn biển xuyên biên giới”.
Tích cực xây dựng và bảo vệ trật tự pháp lý quốc tế về biển
Trước BBNJ, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy UNCLOS 1982, như: khuôn khổ pháp lý cho quản trị biển và đại dương, là thành viên sáng lập Nhóm bạn bè UNCLOS và năm 2025 đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội nghị lần thứ 35 các quốc gia thành viên UNCLOS (SPLOS 35).
Việc Việt Nam sớm phê chuẩn BBNJ, cùng với việc Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan Anh được bầu làm Thẩm phán Tòa án Quốc tế về Luật Biển nhiệm kỳ 2026-2035, là những dấu mốc cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong quản trị đại dương. Đại sứ Australia tại Việt Nam, bà Gillian Bird, cho rằng: “Tôi cho rằng sự cam kết và tham gia tích cực của Việt Nam đã được ghi nhận qua việc gần đây Tiến sĩ Lan Anh được bầu làm Thẩm phán Tòa án Quốc tế về Luật Biển. Đây là một vị trí thực sự quan trọng và danh giá khi lần đầu tiên có một thẩm phán người Việt Nam tại Tòa án này”.
Trong khi đó, ông Louis Paul, Trưởng đại diện Quỹ Konrad-Adenauer-Stiftung tại Việt Nam, khẳng định: "Đây là một thành tựu đáng ghi nhận, không chỉ là thành công cá nhân và nghề nghiệp của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lan Anh, mà còn là sự ghi nhận quan trọng đối với đóng góp ngày càng lớn của Việt Nam trong việc phát triển và thực thi luật pháp quốc tế về biển. Việc bà được bầu cũng nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc các thỏa thuận quốc tế chỉ có thể trở nên hiệu quả khi có những người đủ năng lực, trình độ để chuyển các chuẩn mực, cam kết quốc tế thành hành động thực tiễn”.
Từ xây dựng luật chơi đến tham gia thực thi, Việt Nam đang từng bước gắn trách nhiệm quốc tế với lợi ích phát triển của mình, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia mạnh và giàu từ biển.
