ບໍ່ຮູ້​ວ່າ ນັບ​ແຕ່​ໃດໆ​ມາ, ຮູບ​ພາບ​ວັດວາອາ​ຮາມ ​ແລະ ສຽງ​ລະຄັງ​ໃນ​ວັດ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ສິ່ງ​ລຶ້ງ​ເຄີຍ​ກັບ​ຊາວ​ຫວຽດນາມ​ແຕ່ລະຄົນ. ​​ໃນ​ຍາມ​ເຊົ້າ ​ແລະ ຍາມ​ຕອນ​​ແລງ​ໃນ​ແຕ່​ລະ​ວັນ, ສຽງ​ລະຄັງ​ໃນ​ວັດ ​ໄດ້​ດັງ​ກ້ອງ​ກັງວານ​ໄປ​ທົ່ວ​ເຂດ, ອັນ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ຜູ້​ຄົນ​ທັງຫຼາຍ​ຮູ້ສຶກ​ສະຫວາດສະ​ເຫວີຍ

ຈາກ​ກີ່ວ ມ້າ​ຟຸກ, ຂີ່​ລົດ​ໄປ​ຕາມ​ທາງ​ຫຼວງ​ເລກ 3 ປະມານ 10 ກິໂລແມດ, ບັນດາເຮືອນຮ້ານຂອງຊາວ​ເຜົ່າ​ນຸ່ງ ໄດ້ປະກົດຂຶ້ນໃນທ່າມກາງນ້ຳໝອກກິ້ວ. ແຕ່ຫົວທາງ, ສຽງຕີເຫຼັກໄດ້ດັງກ້ອງກັງວານຂຶ້ນ ໄປທົ່ວບໍລິເວນ ຄືຢາກແນະນຳໃຫ້ ທຸກໆຄົນ​ທັງ​ຢູ່​ໃກ້​ຫຼື​ໄກ​ຮູ້​ເຖິງ​ ອາຊີບ​ຕີ​ເຫຼັກທີ່​ມີ​ມາ​ແຕ່​ດົນ​ນານ​ຢູ່​​ແຫ່ງ​ນີ້

ຢູ່​ຫວຽດນາມ, ລະດູບານໃໝ່ແມ່ນຍາມຈັດງານບຸນຕ່າງໆ, ເມື່ອດອກຄາຍ, ດອກໝັ້ນ, ດອກບານພວມພາກັນ ບານສະພັ່ງເອ້ຄວາມງາມຢູ່ທົ່ວເຂດພູຜາ ປ່າໄມ້ . ນີ້​ກໍ​ແມ່ນ​ຈຸດ​ເວລາ​ທີ່​ພໍ່​ແມ່​ປະຊາ​ຊົນ​ບັນດາ​ເຜົ່າສ່ວນ​ໜ້ອຍ​ຈັດ​ງານ​ບຸນ​ຕ່າງໆ​ເພື່ອ​ຕ້ອນຮັບລະດູບານໃໝ່

ຕາມ​ປະ​ເພນີ​ທີ່​ມີ​ແຕ່ດົນນານຢູ່ຫວຽດນາມ, ແຕ່ລະປີຮອດຍາມຕົ້ນລະດູບານ ໃໝ່, ບັນດາ​ຄອບຄົວ​ຊາວ​ຫວຽດນາມ​ເຄີຍ​ຈັດ​ພິທີ​ອວຍພອນ​ອາຍຸ​ຍືນ​ໃຫ້​ແກ່​ປູ​ຍາຕາ​ຍາຍ, ພໍ່​ແມ່. ນີ້​ແມ່ນຈຸດ​ວັດທະນະທຳ​ທີ່​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ຮັກສາ​ໄວ້​ນັບ​ຮ້ອຍ​ປີ​ມາ​ນີ້

ໃນ​ສາງວັດທະນະທຳພື້ນເມືອງ ທີ່ບໍ່ມີຮູບຮ່າງຂອງຫວຽດນາມນັ້ນ, ແຂວງ ນາມດິ້ງຖືກຂະໜານນາມ ວ່າ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາ ອູ່ສິລະປະການສະ​ແດງ ລະຄອນຕຸກກະຕານ້ຳ ທີ່​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ​ດ້ວຍ​ບັນດາ​ໝູ່​ບ້ານ​ທີ່​ມີ​ສິລະ​ປະ ການ​ສະ​ແດງ​ລະຄອນ​ຕຸກ​ກະ​ຕາ​ນ້ຳ​ທີ່​ມີ​ຊື່​ສຽງ​

ແຕ່​ລະ​ເທື່ອ​ເມື່ອ​ບຸນ​ປີ​ໃໝ່ປະ​ຈຳ​ຊາດ (ບຸນ​ເຕັດ), ລະ​ດູ​ບານ​ໃໝ່​ວຽນ​ມາ, ຊາວ​ເຜົ່າ​ໄທ​ດຳ​ຢູ່ດ້ຽນ​ບຽນ​ ກໍ່​ກະ​ກຽມ​ຊັບ​ຊ້ອນ​ເຮືອນ​ຊານ, ເຮັດ​ອະ​ນາ​ໄມໃຫ້​ສະ​ອາດ, ກະ​ກຽມ​ດອກ​ຄາຍ, ພາ​ດອກ​ໄມ້ 5 ຊະ​ນິດ, ທັນ​ຍາ​ຫານ, ສະ​ບຽງ​ອາ​ຫານ ເພື່ອ​ຈັດ​ບຸນ​ປີ​ໃໝ່.

ເມື່ອ​ລະດູບານໃໝ່ວຽນມາໃນແຕ່ລະປີ, ພ້ອມກັບດອກຄາຍ, ດອກເໝີຍທີ່ ພວມບານ​ສະພັ່ງ​ນັ້ນ,ຄວາມ​ງາມ​ແບບ​ມີ​ສະ​ເໜ່ຂອງ​ບັນດາ​ໂຖ​ດອກ​ແດນ​ໂຟດີຍິ່​ງ​ ເຮັດ​ໃຫ້​ບັນຍາກາດຍາມ​ລະດູບານ​ໃໝ່​ເພີ່ມ​ຄວາມ​ຄຶກຄື້ນ​ມ່ວນ​ຊື່ນ​ຫຼາຍ​ຂຶ້ນ

ບຸນ​ປີໃໝ່​ໃນ​ທັດ​ສະ​ນະ​ຂອງ​ຊາວ​ຫວຽດ​ນາມ​ ມີ​ຄວາມ​ໝາຍ​ສັກ​ກະ​ລະ​ບູ​ຊາ​ທີ່​ສຸດ, ທັງ​ແມ່ນ​​ຈຸດ​ເວ​ລາ ເພື່ອ​ໃຫ້​ທຸກ​ຄົນ​ໃນ​ຄອບ​ຄົວ​ໄດ້ພັກ​ຜ່ອນ, ເຕົ້າ​ໂຮມ​ນຳກັນ, ພາ​ວະ​ນາ​ໃຫ້​ມີ​ຄວາມສົມ​ບູນ​ພູນ​ສຸກ​ຕະຫຼອດ​ປີ

ດອກ​ເໝີຍ​ສີ​ເຫຼືອງ ພ້ອມ​ກັບ​ໃບ​ໄມ້​ສີ​ຂຽງ​ພວມ​ເບັ່ງ​ບານ​ອອກ, ເປັນ​ສັນ​ຍານ​ທີ່ວ່າ ລະ​ດູ​ບານ​ໃໝ່​​ໄດ້ວຽນ​ມາ​ຢູ່​ໝູ່​ເກາະ​ຕ່າງໆ​ໃນ​ເຂດ​ທະ​ເລ​ທາງ​ທິດ​ຕາ​​ເວັນ​ຕົກ​ສຽງ​ໃຕ້​ຂອງ​ປະ​ເທດ

ເມື່ອລະດູບານໃໝ່, ບຸນເຕັດວຽນມາ, ປະຊາຂົນຢູ່ 5 ຄຸ້ມ​ບ້ານ​ຄື : ຕໍ້, ​ເຖາະ, ດີງ, ​ໂບ, ​ເດ ​ແລະ ສ່ວນ​ໜຶ່ງ​ໃນຄຸ້ມ​ບ້ານ ກຶ​ໂລກ ທີ່​ຂຶ້ນ​ກັບ​ຕາ​ແສງ ​ເຍິນ​ຈິ້ງ ​ເມືອງ ​ແທງ​ຊວນ-ຮ່າ​ໂນ້ຍ ກໍ​ພ້ອມ​ກັນ​ຫໍ່​ເຂົ້າຕົ້ມ​ເພື່ອ​ຖະຫວາຍ​ບູຊາ​ຜູ້​ກໍ່​ຕັ້ງ​ໝູ່​ບ້ານ