ພິນ​ສົບ​ແມ່ນ​ເຄື່ອງ​ດົນຕີ​ປະ​ເພດ​ໜຶ່ງຊຶ່ງ​ໄດ້ຮັບ​ຄວາມ​ນິຍົມ​ຊົມ​ຊອບ​ຈາກ​ພໍ່​ແມ່​ປະຊາຊົນ​ບັນດາ​ເຜົ່າ​ສ່ວນ​ໜ້ອຍ. ພິນ​ສົບ​ຢູ່​ຫວຽດນາມແມ່ນສາມາດ​ຊອກ​ເຫັນ​ຢູ່​ເຂດ​ໄຕ​ງວຽນ, ​ແຕ່ເປັນເອກະລັກ ສະເພາະທີ່​ສຸດ​ ຍັງ​ຄົງ​ແມ່ນ ພິນ​ສົບ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ມົ້ງຢູ່​ແຂວງ​ຮ່າ​ຢາງ

ງານ​ມະ​ໂຫລານ​ສະ​ແດງ​ສິລະ​ປະ​ຂັບ​ແທນ-ພິນ​ຕິ້ງ​ຄັ້ງ​ທີ່ 4 ປີ 2012 ຊຶ່ງຫາກໍຖືກ ດຳເນີນຢູ່​ແຂວງ​ຫຼ້າງ​ເຊີນ, ​ໄດ້​ເຕົ້າ​ໂຮມ​ສິລະ​ປະ​ຄົບ​ທຸກ​ປະ​ເພດ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ເຜົ່າ ​ໄຕ, ນຸ່ງ ທີ່​ດຳລົງ​ຊີວິດ​ຢູ່​ເຂດ​ທາງ​ທິດ​ເໜືອ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ​ຄື ຮ່າ​ຢາງ, ກາວ​ບັງ, ຫຼ້າງ​ເຊີນ, ຕວຽນ​ກວາງ.....

ໂດຍ​ແມ່ນ​ປະ​ເທດຕັ້ງ​ຢູ່​ແຄມ​​ມະຫາ​ສະໝຸດ​ປາຊີ​ຟິກດ້ວຍ​ຝັ່ງ​ທະ​ເລ​ລວມຄວາມ​ຍາວ​ກ່ວາ 3200 ກິ​ໂລ​ແມດ, ປະຫວັດສາດ​ຂອງ​ຊາດ​ຫວຽດນາມ​ຍາມ​ໃດ​ກໍ​ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ວິວັດ​ການພິຊິດ​ມະຫາ​ສະໝຸດ. ຊີວິດ​ຂອງ​ຊາວ​ປະມົງ​ຢູ່​ແຄມ​ທະ​ເລ​ຍາມ​ໃດ​ກໍ​ຕິດ​ພັນ​ການ​ເດີນ​ທະ​ເລ, ປະ​ເຊີນ​ໜ້າ​ກັບ​ພາຍຸ​ລົມ​ແຮງ

​ໃນ​ເຂດ​ດິນ​ຕົ້ງ​ໂກ້ຍ​ເມື​ອ່ກອ່ນ ( ປະຈຸ​ບັນ​ແມ່ນຕາແສງເຕີນໂຮ້ຍ-ເມືອງ ດານເຝື້ອງ-ຮ່າ​ໂນ້ຍ), ປະຈຸ​ບັນ​ຍັງ​ຄົງ​ຮັກສາ ​ປະ​ເພດການສະ​ແດງສິລະ​ປະ​ພື້ນ​ເມືອງ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ​ທີ່​ມີ​ຊື່ວ່າ “ ​ເຕົາ​ເຕື້ຶອງ” ຫຼື​ເອີ້ນ​ວ່າ​ຂັບ​ແຈວ​ເຕົາ ທີ່​ເຄີຍ​ມີ​ມາ​ກ່ອນ​ນີ້ 600 ປີ​ເອົາໄວ້

ຄຸ້ມ​ຖະໜົນ​ເກົ່າ​​ຮ່າ​ໂນ້ຍ​ແມ່ນ​ປະກອບ​ດ້ວຍ 36 ສາຍ ​ແລະ ຊື່​ຂອງຖະໜົນ​ແຕ່​ລະສາຍ​ແມ່ນ​ຖືກ​ເລີ່​ມຕົ້ນດ້ວຍ​ຄຳ​ວ່າ “ ຮ່າງ​ ” ​ເພື່ອ​ຊີ້​ບອກ​ເຖິງຂະແໜງອາຊີບ ຫັດຖະກຳ ຫຼືຄ້າຂາຍ​ສິນຄ້າ​ສະ​ເພາະ​ປະ​ເພດ​ໃດ​ໜຶ່ງ

ໃນ​ສາງ​ວັດທະນະທຳ​ພື້ນ​ເມືອງທີ່​ຫຼາຍ​ຮູບ​ຫຼາຍ​ສີ ​ແລະ ອຸດົມສົມບູນ​ຂອງ​ພໍ່​ແມ່​ປະຊາຊົນ​ເຜົ່າ​ຢ້າວ​ເຄົາ​ທີ່​ເມືອງ​ຊີ່​ນ​ໂຮ່, ແຂວງລາຍເຈົານັ້ນ, ແມ່ນຕ້ອງເວົ້າເຖິງ ປຶ້ມບູຮານ, ​ເພາະວ່າ ນີ້​ແມ່​ນເອກະສານ​ຄົ້ນ​ຄ້ວາວັດທະນະທຳ​ການ​ເຫຼື້ອມ​ໄສ, ຕົວ​ໜັງສື​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ຢ້າວ

ໃນ​ຂະ​ບວນວິວັດ​ແຫ່ງ​ການ​ພັດທະນາ, ດ້ວຍ​ຫົວຄິດ​ປະດິດ​ສ້າງ ​ແລະ ສື​ມື​ອັນ​ຄ່ອງ​ແຄ້ວ, ຈິດຕະກອນ​ລຸ່ນຕ່າງໆ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ​ໄດ້​ມີ​ແບບ​ວິທີ​ແຕ້ມພາບ​ແພ​ໄໝ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ ອັນ​ໄດ້​​ເຮັດ​ໃຫ້​ຈຸດ​ຢືນ​ຂອງ ພາບ​ແພ​ໄໝ​ກາຍ​ເປັນປະ​ເພດ​ສິລະ​ປະພື້ນ​ເມືອງທີ່​ເຂັ້ມຂົ້ນ​ໄປ​ດ້ວຍ​ສີສັນ​ວັດທະນະທຳ​ຂອງ​ຊາດ​ຫວຽດນາມ.

ໄຕ​ງວຽນ​ແມ່ນ​ເຂດ​ພູ​ພຽງ​ທາງ​ພາກ​ກາງ​ຫວຽດນາມ, ​ແຫ່ງ​ທີ່​ມີ​ປ່າດົງ​ດິບ​ທີ່​ກ້ວາງ​ໃຫຍ່​ໄພສານ ​ແລະ ທັງ​ແມ່ນ​ແຫ່ງ​ຕັ້ງ​ຖິ່ນ​ຖານ​ຂອງ​ພໍ່​ແມ່​ປະຊາຊົນ​ບັນດາ​ເຜົ່າ​ຄື ​ເມີນົງ, ​​ເອ​ເດ, ບາ​ນາ, ຢາຣາຍ.....ທີ່​ມີ​ຊີວິດ​ດ້ານ​ຈິດ​ໃຈ​ທີ່​ອຸດົມສົມບູນ.

ຄຸ້ມ​ຖະໜົນ​ເກົ່າ​ຮ່າ​ໂນ້ຍປະກອບ​ດ້ວຍ​ເຮືອນ​ຫ້ອງ​ແຖວ, ມີ​ຫຼັງ​ຄ່າ​ຖືກ​ມຸງ​ດິນຂໍທີ່​ເກົ່າ​ແກ່, ​ແຕ່​ດົນ​ນານ​ມາ​ແລ້ວ​ໄດ້​ຮັບ​ຖື​ວ່າ​ແມ່ນ​ຄວາມ​ງາມ​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ນະຄອນຫຼວງ​ຮ່າ​ໂນ້ຍ

ໃນ​ໄລຍະ​ປົກ​ປັກ​ຮັກສາ​ປະ​ເທດ​ຊາດ, ໄມ້ໄຜ່​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ອາວຸດ​ຕ້ານ​ສັັດຕູ​ຜູ້​ຮຸກ​ຮານ ​ແລະ ​ໃນ​ໄລຍະ​ສັນຕິພາບ, ໄມ້ໄຜ່​ໄດ້​ຖືກ​ນຳ​ໃຊ້​ເພື່ອ​ຜະ​ລິດ​ເຄື່ອງ​ໃຊ້​ພາຍ​ໃນ​ເຮືອນ. ​ໃນ​ວິວັດທະນາ​ການ​ເຊື່ອມ​ໂຍງ​ເຂົ້າ​ກັບສາກົນ, ຜະລິດ​ຕະພັນມ້ໄຜ່​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​​ເຄື່ອງ​ສິລະ​ປະ​ຫັດຖະກຳ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ງາມ​ສູງ