ເມື່ອ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ດ້ານອາຫານ​ການ​ກິນ​ຂອງຊາວ​ເຜົ່າ​ໄທ​ດຳ ກໍ​ແມ່ນ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ບັນດາ​ເຍື່ອງ​ອາຫານ​ປີ້ງ. ຈາກ​ຊີ້ນ​ສັດລ້ຽງ​ຫຼື​ອາຫານ​ທະ​ເລຫຼາຍ​ປະ​ເພດລ້ວນ​ແຕ່​ສາມາດ​ນຳ​ມາ​ປີ້ງ​ໄດ້. ​ໃນ​ພາ​ເຂົ້າຮອງ​ຮັບ​ແຂກ​ຂອງຊາວ​ເຜົ່າ​ໄທ​ດຳນັ້ນ, ປີ້ງ​ປາ ​ແລະ ປິ້ງຊີ້ນ​ສັດ​ແມ່ນ​ບັນດາ​ເຍື່ອງ​ອາຫານ​ທີ່​ຂາດ​ບໍ່​ໄດ້

ດົນຕີ​ແມ່ນ​​ສຽງ​ແຫ່ງ​ຈິດ​ວິນ​ຍານ, ​ເພາະສະ​ນັ້ນ, ​ແຕ່​ລະ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ຢູ່​ຫວຽດ ນາມລ້ວນ​ແຕ່ມີ​ປະ​ເພດ​ສິລະປະ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ​ນີ້. ​ແລະ​ ​ສຽງ​ແຫ່ງ​ຈິດ​ວິນ​ຍານຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ຂະ​ແມ​ແມ່ນ​ດົນຕີ ງູ້​ເອີມ ໝາຍ​ເຖິງ​ສຽງ​ດົນຕີ 5 ຢ່າງ. ດົນຕີ ງູ້​ເອີມ ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ຂະ​ແມ​ໃນ​ຍາມ​ມ່ວນ​ຊື່ນ, ​ໂສກ​ເສົ້າ

ຢູ່ເຂດ ຄ້ວາຍເຈົາທີ່ແຂວງ ຮຶງອຽນ ໃນປະຈຸບັນຍັງຄົງ ສາມາດຮັກສາ ງານບຸນໜຶ່ງທີ່ມີມາແຕ່ບູຮານນະການ ຊຶ່ງຕິດພັນກັບເລື່ອງລາວແຫ່ງ ຄວາມຮັກທີ່ໜ້າຈັບໃຈ. ນັ້ນແມ່ນ ງານບຸນ ຈືດົງຕື-ຕຽນຢຸງ ທີ່ຍ້ອງຍໍ ສັນລະເສີນ ຄວາມຮັກ​ທ​ອະມະຕະ

ຢູ່ເຂດ ຄ້ວາຍເຈົາທີ່ແຂວງ ຮຶງອຽນ ໃນປະຈຸບັນຍັງຄົງ ສາມາດຮັກສາງານບຸນໜຶ່ງທີ່ມີມາແຕ່ບູຮານນະການ ຊຶ່ງຕິດພັນກັບເລື່ອງລາວແຫ່ງ ຄວາມຮັກທີ່ໜ້າຈັບໃຈ. ນັ້ນແມ່ນ ງານບຸນ ຈືດົງຕື-ຕຽນຢຸງ ທີ່ຍ້ອງຍໍສັນລະເສີນ ຄວາມຮັກ​ທ​ອະມະຕະ

ຢູ່​ເຂດ​ທາງ​ທິດ​ເໜືອ​ຂອງ ​ໄຕ​ງວຽນ, ວົງ​ຄະນະ​ຍາດ​ບັນດາ​ຊົນ​ເຜົ່າ ຢາຣາຍ, ບາ​ນາ, ເຊີດັງ....ລ້ວນແຕ່ມີສາລາບ້ານ. ນີ້ແມ່ນແຫ່ງດຳເນີນບັນດາເຫດການ ທີ່ສຳຄັນ​ຂອງ​ໝູ່​ບ້ານ, ​ແລະ ​ແມ່ນ​ແຫ່ງ​ທີ່​ເຈົ້າ​ກົກ​ເຈົ້າ​ເຫຼົ່າ​ນາຍບ້ານ ຮຽກ​ໂຮມ​ຊາວບ້ານ​ມາ​ປຶກສາ​ວຽກ​ງານ​ຕ່າງໆ​ທີ່​ສຳຄັນ ​ແລະ ຖ່າຍ​ທອດ​ໃຫ້​ໄວ​ໜຸ່ມ​ກ່ຽວ​ກັບ​ບັນດາ​ຄຸນຄ່າ ດ້ານ​ວັດທະນະທຳ

ລະດູບານ​ໃໝ່​ວຽນມາ, ຊາວ​ເຜົ່າ​ຈຳມີຄວາມ​ເບິ​ກບານ​ມ່ວນ​ຊື່ນ​ຫຼາຍ​ກວ່າທົບ​ສອງ​ເທົ່າ ​ຍ້ອນ​ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ຈາກ​ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ທ້ອງ​ຖີ່​ນ ​ແລະ ບັນດາ​ອົງການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ມະຫາຊົນ.

​ໂດຍ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ມູນ​ເຊື້ອ​ແລ້ວ, ຮອດ​ວັນ​ທີ 5 ​ເດືອນ​ຈຽງ​ໄລ່​ຕາມ​ຈັນທະ​ປະຕິທິນ, ໝາຍ​ເຖິງ​ວັນ​ທີ 5 ຂອງ​ປີ​ໃໝ່​ປະຈຳ​ຊາດ​ຫວຽດນາມຂອງ​ທຸກໆ​ປີ, ງານ​ບຸນ ​​ກໍ່ດົ໋ງດາ ​ກໍ່​ຖືກ​ຈັດ​ຂຶ້ນ ຢູ່​ກໍ່ດົ໋ງດາ, ຕາ​ແສງ ກວາງ​ຈູງ, ​ເມືອງ ດົ໋ງດາ, ຮ່າ​ໂນ້ຍ

ສຳລັບ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ຂະມຸ​ແລ້ວ, ບຸນ​ເຕັດ ໝາຍ​ເຖິງ​ບຸນປີ​ໃໝ່​ປະຈຳ​ຊາດ​ຫວຽດນາມ ​ແມ່ນ​​ບຸນໃຫຍ່ທີ່ 2 ໃນປີ, ພຽງຖັດຈາກບຸນເຂົ້າໃໝ່. ສະນັ້ນ, ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງໄດ້ ຮັບການກະກຽມຢ່າງລອບຄອບຖີ່ຖ້ວນ. ກ່ອນອື່ນໝົດ ຕ້ອງກະກຽມເຫຼົ້າໄຫ​ເພື່ອ​ເຊື້ອ​ເຊີນ​ແຂກ​ເມື່ອ​ມາ​ຫຼິ້ນ​ເຮືອນ

ຕະຫຼາດນັດ ບັກ​ຮ່າ ​ແມ່ນ​ຕະຫຼາດນັດ​ໃຫຍ່​ກ່ວາໝູ່ຢູ່ ເຂດພູສູງຊາຍແດນ, ແມ່ນແຫ່ງແລກປ່ຽນຄ້າຂາຍສິນຄ້າ ຂອງປະຊາຊົນ 14 ເຜົ່າອ້າຍນ້ອງ ທີ່ດຳລົງຊີິວິດຢູ່ຮ່ວມ​ກັນ​ໃນເທດສະບານເມືອງ ບັກຮ່າ ແລະ ບັນດາເມືອງ, ແຂວງຢູ່ອ້ອມຂ້າງ. ​​

ຫວນ​ຄືນ​ໄລຍະ​ເວລາ​ແຫ່ງ​ປະຫວັດສາດ, ພ້ອມ​ກັບ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ອ້າຍ​ນ້ອງ ​ເມີ​ນົງ, ຊົນ​ເຜົ່າ ​ເອ​ເດ ດຳລົງ​ຊີວິດ​ຕົ້ນ​ຕໍ່​ຢູ່​ແຂວງ ດັກ​ລັກ ຕັ້ງ​ຢູ່​ກາງ​ເຂດ​ດິນ​ທາງຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ຂອງ​ພາກ​ກາງ​ຫວຽດນາມ. ​ໃນ​ຂະ​ບວນວິວັດແຫ່ງການ​ພັດທະນາ​ຍາວ​ນານ, ຊາວ​ເຜົ່າ ​ເອ​ເດ ​ໄດ້​ມີ​ສີສັນ​ ວັດທະນະທຳ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະລັກ​ສະ​ເພາະ​ມາ​ແຕ່​ດຶກ​ດຳ​ບັນ