​ໃນ​ແຕ່ລະ​ໝູ່​ບ້ານຊາວ​ເຜົ່າ​ນຸ່ງ​ເຄີຍ​ກໍ່ສ້າງ​ສາລາ​ບ້ານ​ລວມ ​ເພື່ອ​ບູຊາ​ອໍລະຫັນ​ຂອງ​ໝູ່​ບ້ານ. ນີ້​ກໍ່​ແມ່ນ​ບ່ອນ​ດຳ​ເນີນ​ຊີວິດ​ລວມຂອງ​ທັງ​ປະຊາ​ຄົມ​ໃນ​ໂອກາດ​ດຳ​ເນີນ​ງານ ​ບຸນ ຫຼື​ປຶກສາ​ຫາລື​ບັນດາ​ວຽກ​ງານ​ລວມຂອງ​ບ້ານ. ດ້ວຍ​ການຈັດ​ຕັ້ງ​ການ​ດຳລົງ​ຊີ​ວີ​ວິດ​ຄື​ແນວ​ນັ້ນ, ຊາວ​ເຜົ່າ​ນຸ່ງ​ຈຶ່ງ​ພ້ອມ​ແລ້ວ​ທີ່​ຈະ​ແບ່ງປັນ

ແຕ່​ລະ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ລ້ວນ​ແຕ່​ມີ​ເຮືອນ​ທີ່​ເປັນ​ມູນ​ເຊື້ອ​ຂອງ​ຕົນ. ​ເຮືອນ​ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ນຸ່ງ​ກໍ່​ມີ​ຈຸດ​ພິ​ເສດສະ​ເພາະ​ ບົດ​ຂຽນ​ຂອງ ​ໂຕ​ຕ໋ວນ, ນັກ​ຂ່າວ ວິ​ທະ​ຍຸ​ກະຈາຍສຽງ​ ຫວຽດນາມ.

ໂດຍ​ບໍ່ມີ​ສີສັນ​ຫຼາກຫຼາຍ​ຄື​ຊຸດ​ອາພອນ​ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ຈຳນວນ​ໜຶ່ງ, ຊຸດ​ອາພອນ​ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ນຸ່ງ​ທຳ​ມະ​ດາ​ງ່າຍດາຍ​ພໍ​ສົມຄວນ, ​ດ້ວຍ​​ແພຝ້າຍ​ຍ້ອມ​ສີ​ຄາມ ​ແລະ ປັກ​ແສ່ວ​ບໍ່​ຫຼາຍ. ການ​ນຸ່ງ​ຖື​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ນຸ່ງ, ​ໄດ້​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ວັດທະນະທຳ, ຮີດຄອງ​ປະ​​ເພນີສ່ວນ​ໃດ​ສ່ວນ​​ໃດ​ສ່ວນໜຶ່ງຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ນຸ່ງ.

ຊົນເຜົ່ານຸ່ງອາໄສຢູ່ຫຼາຍບໍລິເວນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ແບ່ງອອກ ເປັນແຊງຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ນຸ່ງຊ່ວງ, ນຸ່ງຢາງ,ນຸ່ງອານ, ນຸ່ງລ່ອຍ,ນຸ່ງຝ່ານຊິ່ງ, ນຸ່ງຈ໋າວ, ນຸ່ງອິງ, ນຸ່ງກວີຣິ້ນ, ນຸ່ງຢີ໋ນ. ຊາວເຜົ່ານຸ່ງ ເຄີຍດຳລົງຊີວິດ ຢູ່ເປັນແຕ່ລະບ້ານ, ໃນແຕ່ລະບ້ານມີເຮືອນປະມານແຕ່ 30 - 70 ຫລັງຕາມປົກກະຕິ

ຊຸດ​ອາພອນ​ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ ຮ່າ​ຍີ່​ ລວມມີ: ​ໂສ້ງ​, ເສື້ອ, ຜ້າ​ບີ​ງ, ​​ແລະ ອຸດົມສົມບູນ​ກ່ຽວ​ກັບ​ວັດຖຸ​ປະກອບ ​ແລະ ແບບຢ່າງ… ຊຸດ​ອາພອນ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ ຮ່າ​ຍີ່​ດຳ ມີ​ຈຸດ​ພິ​ເສດສະ​ເພາະ​ເມື່ອ​ທຽບ​ໃສ່​ຊຸດ​ອາພອນ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ຮ່າ​ຍີ່​ຮວາ. ສິ່ງ​ດັ່ງກ່າວ​ສະ​ແດງ​ອອກ​ຢ່າງ​ຈະ​ແຈ້ງ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ງານ​ບຸນຕ່າງໆ

ຊາວຮ່າຍີ່ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການເຮັດກະສິກຳ, ປູກເຂົ້າຢູ່ຕາມທົ່ງນາຂັ້ນໄດ ເປັນຕົ້ນຕໍ​, ດັ່ງ​ນັ້ນ​ຈຶ່ງ​ຖື​ເປັນ​ສຳຄັນ​​ເລື່ອງ​ບູຊາ​ບັນດາເທວະ​ດາ​ກະສິກຳ, ພິ​ເສດ​ແມ່ນ​ເທວະ​ດາ​ນ້ຳ, ​ເທວະ​ດາ​ຝົນ. ​ໂດຍ​ຕ່າງ​ກັບ​ບຸນ​ໂຄ​ຢາ​ຢາ​ ທີ່​ມີ​ລັກສະນະ​ພາວະນາ​ຂໍ​ໃຫ້​ຝົນຕົກ, ດ້ວຍ​ບັນດາ​ພິທີ​ບູຊາ​ເທວະ​ດາ​ທີ່​ດິນ, ​​ເທວະ​ດາ​ນ້ຳ, ເທວະ​ດາ​ປ່າ, ຕົ້ນ​ໄມ້...

ໃນ​ເວລາ​ໜຶ່ງ​ປີ, ຊາວ ຮ່າ​ຍີ່​ມີ​ຫຼາຍ​ງານ​ບຸນ​ທີ່​ສຳຄັນ​ເຊັ່ນ: ບຸນຢາ​ທໍ​ທໍ (ບຸນປີ​ໃໝ່​ປະຈຳ​ຊາດ), ຢາ​ມາ​ຢໍ (ພິທີ​ບູຊາ​ປ່າ), ບຸນຄູ​ຢາ​ຢາ ຫຼື​ເອີ້ນ​ວ່າ ​ໂຄ​ຢາ​ຢາ (​ແມ່ນບຸນ​ພາວະນາ​ຂໍ​ໃຫ້​ລະດູ​ການ​ເກັບ​ກ່ຽວ​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ດີ)... ບຸນ​ຄູ​ຢາ​ຢາ​ແມ່ນ​ງານ​ບຸນ​ພົ້ນ​ເດັ່ນ​ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າ ຮ່າ​ຍີ່.

ຊາວ ຮ່າ​ຍີ່​ດຳລົງ​ຊີວິດ​ຢູ່​ເຂດ​ພູດ​ອຍ, ຕິດ​ກັບ​ເຂດ​ຊາຍ​ແດນ, ດັ່ງ​ນັ້ນ​ບໍ່​ຖືກ​ຜົນ​ສະທ້ອນ​ຫຼາຍ​ຈາກ​ວັດທະນະທຳ​ຂອງ​ບັນດາ​ເຜົ່າ​ອື່ນໆ. ບັນດາ​ທຳນອງ​ເພງ​ພື້ນ​ເມືອງ, ບັນດາ​ວາດ​ຟ້ອນ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ຮ່າ​ຍີ່​​ໄດ້​ປະກອບສ່ວນ​ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ຊົນ​ເຜົ່າ​ໜຶ່ງ​ເຖິງ​ວ່າ​ບໍ່​ທັນ​ມີ​ຕົວ​ໜັງສື

(vovworld) - ​ໃນ​ການ​ສົມລົດ, ຊາວ​ເຜົ່າ ຮ່າ​ຍີ່​ບໍ່​ຖືກ​ຜົນ​ສະທ້ອນ​ຈາກ​ຮີດຄອງ​ປະ​ເພນີ​ຂອງ​ສະ​ໄໝ​ສັກ​ດີ​ນາ. ບ່າວ​ສາວ​ຊາວ​ເຜົ່າ ຮ່າ​ຍີ່​ໄດ້​ຮັກ​ກັນ​ຢ່າງ​ເສລີ ​ແລະ ​ໄດ້​ຊອກ​ຮູ້​​ເຂົ້າ​ໃຈກັນ​ກ່ອນທີ່​ຈັດ​ພິທີ​ງານ​ດອງ. ​ໃນ​ເມື່ອ​ກ່ອນ, ງານ​​ແຕ່ງດອງ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ

ໃນ​ການ​ເຊື່ອ​ຖື, ຊາວ ຮ່າ​ຍີ່ຖື​ວ່າ​ທຸກ​ສິ່ງ​ທຸກ​ຢ່າງ​ລ້ວນ​ແຕ່​ມີ​ວິນຍານ, ຍ້ອນ​ເຫດ​ນັ້ນ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຈຶ່ງ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ພິທີ​ບູຊາ​ເພື່ອ​ສະ​ແດງ​ຄວາມ​ຮູ້​ບຸນຄຸນ​ຕໍ່​ບັນດາ​ເທວະ​ດາ. ຕາມ​ປະ​ເພນີ​ແລ້ວ, ກ່ອນ​ທີ່ລົງ​ທົ່ງ​ຕົກກ້າ, ຂຶ້ນ​ໄຮ່​ປູກ​ສາລີ