ในขุมทรัพย์แห่งดนตรีพื้นบ้านของชนเผ่าเขมร มีศิลปะการแสดงที่เป็นเอกลักษณ์มากมาย รวมถึง เจิ่มเรียงจ่าเปย (Chầm riêng chà pây) ซึ่งเป็นศิลปะการแสดงเดี่ยวที่มีการร้องและเล่นเครื่องดนตรีพร้อมกัน ซึ่งมีต้นกำเนิดมาแต่โบราณและเคยเฟื่องฟูในชุมชนชนเผ่าเขมรทางตอนใต้ของเวียดนาม
ในภาษาชนเผ่านั้น จ่าเปย เป็นชื่อเรียกเครื่องดนตรีชนิดหนึ่งที่ประกอบกับการร้องเพลงทำนองพื้นบ้าน โดยเนื้อร้องมักจะอิงตามบทกวีพื้นบ้านที่ส่วนใหญ่จะเป็นกวีสี่คำหรือเจ็ดคำ อย่างไรก็ตาม บางครั้งผู้ร้องก็ไม่ได้อิงตามเรื่องราวใดๆโดยจะด้นสดบนเวที แต่งกวีขึ้นเอง นำเสนอความคิด ความรู้สึก และความปรารถนาของผู้คน ส่วนในมุมมองทางศิลปะ เจิ่มเรียงจ่าเปย มีความคล้ายคลึงกับการร้องเพลง Xẩm ในภาคเหนือ ที่ผู้แสดงจะเล่นดนตรีประกอบการร้องเพลงด้วยตัวเองด้วย จ่าเปยดองเว็ง (Chà pây đong vêng) อาจารย์ Thạch Hoài Thanh จากมหาวิทยาลัย Tra Vinh จังหวัดหวิงลอง (Vinh Long) เผยว่า"เครื่องดนตรี จ่าเปยดองเว็ง มีบทบาทสำคัญในวงดนตรีพื้นบ้าน เช่น วงดนตรีอารัก ดนตรีงานแต่งงาน และดนตรีมโหรี สำหรับผู้แสดง เจิ่มเรียงจ่าเปย นั้น จำเป็นต้องมีความสามารถในการเล่นเครื่องดนตรี การร้องเพลง และทักษะการด้นสดบนเวทีจึงจะสามารถแสดงได้ดี"
สำหรับชนเผ่าเขมร ภาพลักษณ์ของศิลปินร้อง เจิ่มเรียงจ่าเปย ได้ฝังลึกอยู่ในจิตสำนึกของคนรุ่นแล้วรุ่นเล่า การขับร้องที่มาจากหัวใจที่สอนคุณธรรมและมารยาทที่เหมาะสม ได้มีส่วนช่วยหล่อหลอมเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่งดงามของชุมชน นาย แยงห์เอียน จากตำบล เลิมเติน นครเกิ่นเทอ ซึ่งมีความหลงไหลกับศิลปะการแสดงนี้มาแต่ยังเด็ก กล่าวว่า การร้องเพลงเจิ่มเรียงจ่าเปยมีลักษณะเฉพาะตัว ในระหว่างการแสดงผู้ร้องจะไม่เล่นและร้องเพลงแบบร้องทีเดียว แต่ปกติจะร้องสดบางส่วนโดยไม่มีดนตรีประกอบ จากนั้นจะหยุดร้องเพื่อเล่นดนตรีประกอบก่อนที่จะร้องต่อ ที่สำคัญคือเนื้อเพลงสามารถด้นสดได้ในทันที สะท้อนให้เห็นถึงสไตล์เฉพาะตัวของผู้ร้องแต่ละคน สร้างความหลากหลายและความสมบูรณ์ให้กับศิลปะพื้นบ้านที่เป็นเอกลักษณ์นี้ ดังนั้น คนร้องต้องมีความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในวัฒนธรรม ภาษา และวรรณกรรมของชนเผ่าด้วย
นาย แยงห์เอียน เผยว่า "บทเพลงในการร้อง เจิ่มเรียงจ่าเปย มีมากมาย เช่น Angkor Reak, Sa Rôm-mi, Ong Kom Ca Ek เป็นต้น โดยเมื่อทำการแสดง ต้องเลือกเพลงที่เหมาะสมกับพิธีกรรมและบรรยากาศ ไม่ว่าจะเป็นเพลงเศร้าหรือเพลงสุข ตัวอย่างเช่น ในงานแต่งงาน ระหว่างพิธีตัดดอกไม้มักจะมีเพลงที่กำหนดไว้เพียงไม่กี่เพลง แต่ถ้าเจ้าภาพขอให้แสดงนานกว่านั้น ก็ต้องด้นสดบนเวทีเพื่อบอกเล่าความกตัญญูที่มีต่อพ่อแม่ "
การแสดง เจิ่มเรียงจ่าเปย เป็นอาหารทางจิตใจที่ขาดไม่ได้ในชีวิตทางวัฒนธรรมของชาวเผ่าเขมร ศิลปะรูปแบบนี้ไม่ได้มีอยู่เฉพาะในรูปแบบการแสดงเดี่ยวเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องดนตรีสำคัญในวงดนตรีพื้นเมืองอีกด้วย โดยแล้วแต่กิจกรรม สถานที่ และสถานการณ์ของการแสดง ศิลปินจะเลือกบทร้องที่เหมาะสมและต้องรู้วิธีปรับสายให้กลมกลืนกับวงดนตรี นาย แยงห์เอียน กล่าวเพิ่มเติมว่า"เครื่องดนตรี จ่าเปย มีทั้งหมด 12 คีย์ เมื่อทำการแสดง หากสายไม่ตรงกับระดับเสียงของวงดนตรีจะต้องปรับสาย เมื่อร้องเดี่ยวก็จะดึงสายให้ตึงตามคีย์ของผู้แสดง แต่เมื่อแสดงกับคณะ ก็จะต้องปรับให้เหมาะสมอีกที "
การแสดง เจิ่มเรียงจ่าเปย ถือเป็นศิลปะที่สะท้อนให้เห็นถึงความคิดสร้างสรรค์ของชนเผ่าเขมรรวมถึงความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้อย่างยืดหยุ่น ด้วยคุณค่าทางศิลปะและวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ การแสดงพื้นบ้าน เจิ่มเรียงจ่าเปย ได้รับการรับรองให้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ระดับชาติในรูปแบบศิลปะการแสดงพื้นบ้านในปี 2013 และจนถึงทุกวันนี้ มรดกนี้ยังคงอยู่และได้รับการอนุรักษ์ไว้ในชีวิตทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณของชุมชนชนเผ่าเขมรในภาคใต้เวียดนามต่อไป./.
