เทศกาลเฮดช้าของชาวเผ่าไทขาวมีต้นกำเนิดจากการรักษาโรคของบรรดาหมอผี ซึ่งเป็นผู้ประกอบพิธีกรรมและรักษาโรคด้วยสมุนไพร จนสามารถรักษาผู้ป่วยให้หายได้ ดังนั้น เทศกาลเฮดช้าจึงถูกจัดขึ้นเพื่อแสดงความกตัญญูรู้คุณต่อหมอผีที่รักษาโรคให้หาย เป็นการขอบคุณฟ้าดิน บรรพบุรุษและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย และขอพรให้ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล พืชผลอุดมสมบูรณ์ จากการเป็นพิธีกรรมพื้นเมือง เทศกาลเฮดช้าได้รับการอนุรักษ์และถ่ายทอดสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคน จนกลายเป็นสัญลักษณ์ของความสามัคคี หลักคุณธรรมแห่งความกตัญญู และความผูกพันของชุมชน นาย หวีวันถิ่ง ชาวบ้านแขวง หมกเซิน จังหวัดเซินลา กล่าวว่า
“นี่เป็นเทศกาลแสดงความกตัญญูของชนเผ่าไท ในอดีต หมอผีจะทำการรักษาโรคให้แก่เด็ก ๆ เมื่อรักษาหายแล้วก็จะรับเด็กเหล่านั้นเป็นลูกบุญธรรม ทุกครั้งที่ถึงช่วงเทศกาลปีใหม่ ลูกบุญธรรมจะนำของขวัญมาให้ แต่ท่านยังไม่มีเวลาจัดงาน จนกระทั่งถึงเดือน 2 ตามจันทรคติ หรือราวเดือนมีนาคม หมอผีจึงจะจัดเทศกาลนี้”
จุดเด่นที่สำคัญที่สุดของเทศกาลเฮดช้าคือ “พิธีกรรม” ซึ่งสะท้อนความเชื่อของชนเผ่าไทขาวอย่างชัดเจน ตั้งแต่เช้าตรู่ บรรดาหมอผีจะเตรียมเครื่องบูชาและประกอบพิธีเซ่นไหว้เทวดา เทพต้นไทรและครูบาอาจารย์เฮดช้า โดยหมอผีจะทำพิธีรายงานต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์เกี่ยวกับการจัดงานและขอพรให้คุ้มครองชุมชน หลังจากส่วนพิธีกรรมแล้ว จะเป็นส่วนเทศกาลโดยมีการดำเนินไปอย่างคึกคักด้วยการละเล่นพื้นบ้านต่างๆ เช่น ขว้างลูกช่วงและการเดินข้ามสะพานไม้ท่อนเดียว จุดเด่นอีกอย่างคือการแข่งขันระหว่างชุมชนในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นการแข่งขันก่อไฟ ต้มไก่ การจัดแสดงและแนะนำอาหารพื้นบ้านของชาวไท เทศกาลเฮดช้าสิ้นสุดลงด้วยการฟ้อน “แสว่ไท” แห่งความสามัคคี ชาวบ้านและนักท่องเที่ยวจากทุกสารทิศต่างจับมือกันรำไปตามจังหวะ ผ่านการละเล่นพื้นบ้าน อาหารและกิจกรรมชุมชนเหล่านี้ นักท่องเที่ยวจะได้มีโอกาสสัมผัสและเข้าใจความงดงามทางวัฒนธรรมของชนเผ่าไทได้อย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น
ตั้งแต่ปี 2015 เทศกาลเฮดช้าได้รับการรับรองเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ระดับชาติจากกระทรวงวัฒนธรรม การกีฬาและการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นพื้นฐานและแรงผลักดันให้แขวงหมกโจวเดินหน้าอนุรักษ์และส่งเสริมคุณค่าทางวัฒนธรรมพื้นบ้านของชนกลุ่มน้อยเผ่าไทอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งยังช่วยเติมแต่งสีสันให้กับภาพรวมการท่องเที่ยวที่เปี่ยมไปด้วยเอกลักษณ์ของสถานที่ท่องเที่ยวแห่งชาติหมกโจว นาย เหงวียนก๊วกเตวี๋ยน รองประธานคณะกรรมการประชาชนแขวง หมกโจว จังหวัดเซินลา กล่าวว่า
“เทศกาลเฮดช้าเป็นหนึ่งในกิจกรรมสำคัญที่เราใช้พัฒนาการท่องเที่ยวของแขวงหมกโจว โดยในปีนี้ เราจัดงานในระดับแขวง โดยมีการเข้าร่วมของทุกชุมชนในพื้นที่ ในเวลาที่จะถึง เราจะมอบหมายให้ชุมชน นาอาง จัดเทศกาลนี้ปีละครั้ง ส่วนระดับแขวงจะจัดทุก ๆ 3 ถึง 5 ปี เพื่อมีส่วนช่วยอนุรักษ์เอกลักษณ์ของเทศกาลนี้”
เทศกาลเฮดช้าในปีนี้มีการเชื่อมโยงกับกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ ณ พื้นที่วัฒนธรรม “สีสันหมกโจว” ซึ่งถือเป็นจุดเด่นในการจัดกิจกรรมต่างๆ ที่จะจัดขึ้นในปีนี้เพื่อผลักดันการท่องเที่ยวที่มีความผูกพันใกล้ชิดกับคุณค่าทางวัฒนธรรมต่างๆ ของจังหวัดเซินลา.
