Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới liên tục biến động, đặc biệt trước những căng thẳng tại Trung Đông, việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước đang đặt ra nhiều thách thức. Yêu cầu xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược quốc gia vì thế là bước đi chiến lược của Việt Nam.
Hiện nay, Việt Nam mới chỉ đáp ứng 70% nhu cầu xăng dầu trong nước. Phần còn lại phải nhập khẩu. Trong khi đó, do sản lượng dầu thô trong nước giảm nên Việt Nam vẫn phải nhập dầu thô để phục vụ sản xuất. Ông Lê Minh, Thành viên Hội đồng khoa học Hiệp hội năng lượng Việt Nam, cho rằng:
"Rõ ràng là chúng ta đang phụ thuộc nước ngoài. Hiện nay, nguồn dự trữ xăng dầu thương mại theo quy định đối với các doanh nghiệp đầu mối là 20 ngày; doanh nghiệp phân phối dự trữ trong 5 ngày. Thực tế này sẽ khiến các doanh nghiệp rất khó chủ động với biến động của thị trường xăng dầu thế giới. Vì vậy, chúng ta cần có một kho hỗn hợp, tức là ngoài nhiên liệu dầu thô để sản xuất ra xăng dầu thì chúng ta cần phải có lưu kho về sản phẩm xăng dầu để phân phối".Thiếu hụt nguồn cung nhập khẩu cho Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn và nguồn cung xăng dầu nói chung có thể kéo dài nếu xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang.
Chính vì vậy, xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia là yêu cầu cấp thiết, là bước đi chiến lược giúp tạo ra “tấm đệm an toàn” cho nền kinh tế Việt Nam. Bởi khi thị trường thế giới biến động, Nhà nước có thể chủ động xuất kho để bình ổn giá, hạn chế tác động lan tỏa đến lạm phát và đời sống người dân. Tại buổi làm việc với Tổ công tác an ninh năng lượng và các doanh nghiệp mới đây, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà (nhiệm kỳ 2021-2026) nhấn mạnh: "
Chúng ta phải đảm bảo dự trữ khi xảy ra các vấn đề, ví dụ như những biến động trong thời gian vừa qua. Chúng ta hoàn toàn có thể hình thành một hệ thống dự trữ riêng, cùng với doanh nghiệp, Nhà nước giữ vai trò điều tiết".
Trong khi đó, ngày 29/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính (Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV 2021-2026), đã trực tiếp đến thị sát địa điểm xây dựng kho dự trữ chiến lược xăng dầu tại Nghi Sơn, Thanh Hóa. Thủ tướng nhấn mạnh việc xây dựng kho dự trữ chiến lược xăng dầu quốc gia phải được thực hiện trên tinh thần khẩn cấp. Điều này không chỉ góp phần hoàn thiện hạ tầng năng lượng quốc gia, mà còn giúp giảm áp lực lên hệ thống phân phối và tăng tính linh hoạt của thị trường.
Tuy nhiên, để chính sách này phát huy hiệu quả, Thủ tướng yêu cầu quy mô dự trữ phải tiệm cận thông lệ quốc tế; Cơ chế quản lý phải minh bạch, linh hoạt, tránh tình trạng dự trữ hình thức nhưng không thể sử dụng hiệu quả khi cần. Điều quan trọng là phải đa dạng hóa nguồn cung và kết hợp dự trữ Nhà nước với dự trữ thương mại để tối ưu nguồn lực.
Trong dài hạn, xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia còn cần được đặt trong tổng thể chiến lược chuyển dịch năng lượng. Khi Việt Nam thúc đẩy năng lượng tái tạo và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, vai trò của dự trữ xăng dầu sẽ có sự điều chỉnh, nhưng không vì thế mà giảm tầm quan trọng trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc Việt Nam đẩy sớm lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học E10 ngay trong tháng 4 này là một tín hiệu rất rõ cho thấy quá trình chuyển dịch năng lượng không còn ở mức định hướng, mà đã bước vào giai đoạn triển khai thực tế. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định: "
Sử dụng nhiên liệu sinh học là xu thế tất yếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng trên thế giới. Đối với Việt Nam, đây không chỉ là giải pháp góp phần giảm thải khí nhà kính, thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu mà còn là hướng đi quan trọng để nhằm đảm bảo an ninh năng lựợng của quốc gia, đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn".Cùng với quá trình chuyển dịch năng lượng, đầu tư xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia là một quyết định mang tính định hình tương lai, là nền tảng cho quá trình chuyển đổi sang hệ thống năng lượng bền vững hơn. Xây dựng kho dự trữ xăng dầu chính là tăng cường năng lực tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Trong một thế giới nhiều biến động, quốc gia nào có khả năng chủ động về năng lượng sẽ có lợi thế lớn hơn trong ổn định phát triển và thu hút đầu tư.
