Tiểu thuyết “Tuổi thơ dữ dội” là một trong số tác phầm nổi tiếng của Phùng Quán, là một bản anh hùng ca về lòng yêu nước, sự dũng cảm và tinh thần bất khuất của những thiếu niên Việt Nam trong những ngày kháng chiến chống Pháp.
“Tuổi thơ dữ dội” từng được chuyển thể trên màn ảnh rộng, kịch nói… tuy nhiên đây là lần đầu tiên tác phẩm lên sân khấu nhạc kịch, trên sàn diễn Nhà hát Tuổi trẻ, Hà Nội.
Nếu ai đã từng yêu mến tiểu thuyết “Tuổi thơ dữ đội”, từng xót xa cho tuổi thơ những thiếu niên 13 – 14 tuổi trong Đội thiếu niên trinh sát của trung đoàn Trần Cao Vân tại Huế, như Lượm, Mừng, Quỳnh “sơn ca”, Hòa đen… thì nay trên sân khấu Nhà hát Tuổi Trẻ những hình tượng đó được tái hiện với góc nhìn tươi sáng và sinh động mà không kém phần bi hùng. Dù mỗi người một hoàn cảnh, nhưng những thiếu niên anh hùng đó đều chung nhiệt huyết, lòng yêu nước và quyết tâm chiến đầu vì hòa bình.
Nhạc kịch Tuổi thơ dữ dội do NSUT, đạo diễn Ánh Tuyết dàn dựng, nhạc sỹ An Hiếu phụ trách âm nhạc với sự tham gia của các nghệ sỹ trẻ như Nam Anh, Tôn Sơn… Lấy bối cảnh những năm kháng chiến chống Pháp ở Huế, nhạc kịch kể về cuộc đời những trinh sát thiếu niên nơi đây. Dù sống giữa bom đạn, họ vẫn giữ được sự hồn nhiên của tuổi trẻ, tình yêu nước và khát vọng tự do. Không chỉ tái hiện ký ức chiến tranh, tác phẩm còn tạo nên cuộc đối thoại giữa người trẻ hôm nay và thế hệ cha ông, giúp người xem trân trọng giá trị hòa bình.
NSUT Ánh Tuyết chia sẻ: "Trong tác phẩm của nhà văn có rất nhiều nhân vật: Lượng. Mừng, Quỳnh Sơn Ca rồi anh Tư Giáp... mỗi một nhân vật đều có câu chuyện đều có hoàn cảnh, có số phận và chúng tôi đều có thể khai thác. Tuy nhiên ở trong truyện này tôi đặc biệt có cảm xúc và đặc biệt yêu thích nhân vật Mừng và nhân vật Quỳnh Sơn Ca. Đặc biệt sự hy sinh của em Mừng đã lấy không biết bao nhiêu nước mắt của tôi, mỗi một lần đọc truyện. Tôi đọc đi đọc lại rất nhiều và lần nào tôi cũng khóc và cũng vô cùng thương tiếc. Bên cạnh sự hy sinh, sự gan dạ, dũng cảm ấy, thì nghị lực, hoàn cảnh của em rất đáng thương. Và em có một tình yêu với mẹ, với lòng hiếu thuận, như là một tấm gương điển hình cho tất cả chúng ta phải nhìn vào."
Mở đầu bằng khung cảnh hỗn loạn tại cầu Bao Vinh, Huế, nơi người dân chen chúc tìm hiểu tin tức về kháng chiến, trong dòng người ấy, cậu bé Mừng, lọt qua vòng vây của lính gác để trà trộn vào đội thiếu niên trinh sát, với khao khát “theo các anh đánh Tây” để đất nước độc lập, để mẹ được chữa khỏi bệnh hen suyễn…
Tác phẩm không dàn trải kể lại toàn bộ tác phẩm trên sân khấu mà lựa chọn những lát cắt ấn tượng nhất. Vở đi sâu vào những biến cố trong cuộc đời của Mừng, khai thác tình bạn đep giữa Mừng và Quỳnh sơn ca. Đôi bạn sẽ do nghệ sĩ Nam Anh và Tôn Sơn thể hiện, đều là những nghệ sỹ có thực lực diễn xuất lẫn ca hát, và nhiều lần họp tác ăn ý trên sân khấu, nên Mừng và Sơn Ca của hai nghệ sỹ hứa hẹn mang đến nhiều cung bậc cảm xúc: “Phải cho khán giả nhìn thấy ở một chút gì đấy ở trong chuyện thành một cậu Mừng rất thú vị, có một tính cách rất là kiên quyết, dũng cảm, gan lì, người có nhiều tình cảm yêu thương mọi người, nhất là mẹ mình." - Nam Anh chia sẻ.
"Tôi được giao vai diễn này thật sự cũng rất áp lực, bởi vì những vai diễn trước cậu bé cấp hai kiểu tinh nghịch thì diễn rất hồn nhiên, tự nhiên, nhưng mà ở thời bình, nó khác. Bởi diễn một cậu bé giữ được sự hồn nhiên trong thời chiến tranh sẽ khác rất là nhiều, vì vừa giữ được sự hồn nhiên của lứa tuổi cũng như phải vừa giữ được một tinh thần yêu nước gần như đại diện cho giới trẻ, của thời đất nước đang rất khó khăn, chiến tranh tàn phá rất nặng nề. Nên diễn một vai mà vừa giữ được tinh thần lạc quan của lứa tuổi 12, 13 vừa giữ được tinh thần lạc quan, yêu nước thật sự rất khó.” - Tôn Sơn nói.
Nhạc kịch “Tuổi thơ dữ dội” là sự kết hợp giữa nghệ thuật sân khấu đương đại và ngôn ngữ nhạc kịch mới mẻ, mong muốn đưa câu chuyện lịch sử đến gần hơn khán giả trẻ. Bên cạnh đó, vở diễn tập trung khai tác chiều sâu nội tâm các nhân vật, vẻ đẹp tâm hồn, sụ hồn nhiên và số phận con người, từ đó nêu bật thông điệp “Những đứa trẻ dám sống hết mình cho lý tưởng cao đẹp”.
Đặc biệt, để giảm bi thương như trong nguyên tác, NSUT Ánh Tuyết đã sử dụng âm nhạc trong những phân cảnh về sự ra đi của Quỳnh sơn ca hay giây phút hy sinh của Mừng: "Tôi nghĩ rằng bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại, chúng tôi sẽ làm mềm đi. Chúng tôi dùng âm nhạc, dùng những ngôn ngữ của sân khấu để làm mềm đi, chủ yếu là chúng tôi khắc họa hình ảnh. Chúng tôi tôn vinh sự hy sinh đó, nghĩa là chúng tôi tôn vinh hình ảnh của Quỳnh, của Mừng. Tôi nghĩ rằng tất cả những điều đọng lại trong khán giả, đó là hình ảnh đẹp chứ không phải là sự hi sinh, đau thương và bi lụy. Chúng tôi đang cố gắng để làm thế nào hình ảnh đấy thật đẹp, sự hy sinh đấy cũng thật cao đẹp, đầy tự hào."
Vở nhạc kịch chính thức được Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam khởi công dàn dựng và dự kiến sẽ ra mắt công chúng trong tháng 8 năm 2026. Với các kể đầy sáng tạo cùng âm nhạc chau chuốt, nhạc kịch Tuổi thơ dữ dội được kỳ vọng như một dòng sông chảy từ ký ức đến hiện tại, lúc vui, lúc buồn, lúc dữ dội và cũng có lúc lãng mạn. Tác phẩm sẽ là lời đối thoại của hai thế hệ về tình yêu đất nước, sự cống hiến và hy sinh cho tổ quốc và nhân dân.
