Ẩm thực của người Thái ở tỉnh Điện Biên rất đa dạng và đặc sắc, nổi bật với các món ăn được chế biến từ nguyên liệu địa phương và mang đậm hương vị núi rừng Tây Bắc. Một số món ăn tiêu biểu có thể kể đến như: pa pỉnh tộp (cá nướng), thịt trâu gác bếp, xôi nếp nương, nộm rau rừng, canh chua da trâu và các món ăn từ lợn, gà, cá được chế biến rất cầu kỳ theo nhiều cách khác nhau. Và, trên mâm cơm đãi khách của người Thái trắng không thể thiếu món thịt lợn nộm lá chua chát, tiếng Thái gọi là “Nhứa mu chụp sổm phát”. Món ăn là sự kết hợp hài hòa giữa các nguyên liệu đặc trưng của núi rừng như ngọt, chua chua chát chát, giòn, cay cay...Mời quý vị đến Tủa Chùa (Điện Biên) để tìm hiểu và thưởng thức món ăn rất đặc trưng này của đồng bào dân tộc Thái trắng nơi đây:

Nghe âm thanh tại đây:

Khi đến với bản làng người Thái trắng thôi Huổi Trắng, xã Tủa Chùa tỉnh Điện Biên, du khách sẽ được bà con đón tiếp bằng một mâm cỗ rất thịnh soạn. Trên đó có đủ các món như cá nướng, nộm rau rừng, cơm lam, canh chua, gà bản nướng...Và một món có lẽ gây tò mò cho thực khách nhất. Đó là món thịt lợn cắp nách trộn lá chua chát (sổm phát). Anh Lò Văn So, đầu bếp thôn Huổi Trẳng ở Tủa Chủa cho biết, đây là món ăn không thể thiếu những dịp đặc biệt của người Thái nơi đây.
Người Thái nổi tiếng nấu nướng ngon và tài tình trong sử dụng phong phú nguyên liệu gia vị đặc trưng của núi rừng Tây Bắc. Chế biến món này không khó, nhưng quan trọng là phải chọn được chuẩn nguyên liệu thì món ăn mới ngon được. Nghĩa là thịt lợn phải thuộc giống lợn đen, chăn thả tự nhiên, nuôi bằng rau củ rừng và chỉ ăn cám ngô, tầm 8-10 kg là ngon nhất…Như tên gọi món ăn, nguyên liệu nữa không thể thiếu là lá chua chát (sổm phát). Đây là loại lá mọc tự nhiên ở những nơi ẩm ướt, bờ sông, khe suối. Quanh bản làng người Thái trắng ở Tùa Chùa đều dễ dàng bắt gặp loại lá này.
Món thịt lợn nộm lá chua chát. Ảnh Du lịch Điện Biên

Theo anh Lò Văn So, lá sổm phát ăn kèm với thịt lợn rất tốt cho sức khỏe: “Lá sổm phát có vị chua chát, hơi đắng một chút, khi giả nhuyễn ra, ăn kèm với thịt lợn có tác dụng rất tốt, có thê chữa bệnh dạ dày. Vị chát chua với độ ngậy béo của thịt có sự cân bằng âm dương rất tốt. Ăn món này nhiều không bao giờ bị ngấy mà lại tốt cho sức khỏe. Lá chua chát đồng bào Thái thường cuốn với cá nướng hoặc thịt lợn chấm với chẩm chéo. Đây là loại lá bà con người Thái sử dụng hàng ngày trong nấu ăn”.

Nhìn thì món thịt lợn nộm lá chua chát chế biến rất đơn giản, nhưng để có được đĩa thịt thơm ngon chuẩn vị thì chỉ có người Thái mới làm được.“Phải chọn con lợn không béo mấy, hơi gầy thì thịt mới giòn ngon. Thịt lợn làm sạch, luộc chín, thái mỏng vừa ăn. Sau đó, lá chua chát làm sạch, dùng cối giã càng nhuyễn càng tốt.Sau đó, đem trộn cả nước và lá chua chát với thit lợn cùng các nguyên liệu gia vị rau thơm, các loại thêm chút muối mì chính bày lên đĩa, và thưởng thức”.

Và linh hồn tao nên hương vị đặc biệt của món lợn nộm lá chua chát chính là các gia vị như mắc khén, hạt tiêu, ớt, và rau thơm. Đó là yếu tố quyết định làm nổi bật tổng hòa hương vị mùi thơm và màu sắc giúp món ăn hấp dẫn và đậm đà hơn…

Bên mâm cỗ thinh soạn, cùng chén rượu men lá thơm lừng, thực khách sẽ cảm nhận được trọn vẹn hương vị đặc biệt của món ăn: vị chua chua, một chút chát chát hòa quyện với vị ngọt, thơm của thịt, thêm chút vị cay cay của ớt lạ miệng, ăn ngon mà không bị ngấy.

Du khách trải nghiệm ở bản người Thái ở thôn Huổi Trắng,Tùa Chùa (Điện Biên)

Anh Văn Giáp và chị Hoa Mai, du khách trải nghiệm du lịch Tủa Chùa chia sẻ: “Có thể nói đây là một món ăn đặc trưng của ẩm thực dân tộc Thái bởi sự độc đáo khác biệt với các món ăn của dân tộc khác, thể hiện rõ các nét văn hóa ẩm thực của dân tộc Thái ở Điện Biên. Món ăn này thì có hương vị ngon đậm đà đặc biệt là sự hòa quyện giữa thịt lợn và các loại gia vị, Tôi nghĩ, món này dễ ăn phù hợp với tất cả mọi người ở mọi lứa tuổi. Tôi thực sự thích món ăn này và đánh giá cao về hương vị, sự độc đáo và những giá trị văn hóa, sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm ẩm thực khó quên”.

“Trong hành trình du ngoạn lòng hồ Sông Đà, tôi may mắn được thưởng thức món thịt lợn cắp nách nộm với lá chua chát. Đây là nét ẩm thực độc đáo đậm đà hương vị của người Thái trắng ở Tủa Chùa. Lợn cắp nách được nuôi thả tự nhiên nên thịt ngọt thơm. Thưởng thức thấy vị bùi bùi, béo nhẹ, chua chát lên đầu lưỡi, rồi ngọt hậu từ thịt... khiến món ăn vừa lạ miệng, vừa đậm đà bản sắc. Với tôi, đây không chỉ là một món ăn mà còn là một trải nghiệm độc đáo của văn hóa ẩm thực người Thái, đặc biệt là người Thái trắng nơi núi rừng Điện Biên.’

Anh Lò Văn So cho biết, tới đây khi làm du lịch cộng đồng, người Thái sẽ có nhiều hơn cơ hội để giới thiệu đến du khách gần xa những món ngon của mình, trong đó không thể thiếu món nộm thịt lợn lá chua chát đặc biệt thơm ngon này. Bởi, đây là niềm tự hào của đồng bào Thái ở Điện Biên nói riêng và vùng Tây Bắc nói chung.