Nghe âm thanh tại đây:
Giữa lòng khu đô thị Ecopark, xã Phụng Công, Hưng Yên, những tán cây xanh mướt, những tia nắng chói chang của ngày hè, trong sân một ngôi nhà nhỏ phủ đầy những bó sợi chuối trắng muốt, những tấm giấy chuối rực rỡ sắc màu. Đó là Chạm xưởng, nơi nhóm các bạn trẻ đang miệt mài sáng tạo nghệ thuật xanh, với mong muốn tái sinh những phụ phẩm nông nghiệp Việt Nam và đưa giá trị nghệ thuật thủ công truyền thống vào đời sống đương đại.
Các bạn trẻ của Chạm xưởng đã dành nhiều thời gian để tìm kiếm những chất liệu khác nhau có nguồn gốc tự nhiên từ các làng nghề truyền thống. Sợi chuối được nhóm lựa chọn vì có độ bền cao, cấu trúc thanh mảnh, khả năng chống ẩm mốc tự nhiên và thân thiện với môi trường. Đây cũng là nguồn nguyên liệu dồi dào tại nhiều địa phương của Việt Nam, nhưng vẫn còn khá mới trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ.
Chị Trần Thu Trang, người sáng lập “ Chạm xưởng”, cho biết: "Chúng ta hay nhìn thấy phần bẹ của cây chuối là phần lớn nhất của cây chuối, sau mỗi vụ mùa sẽ thành phụ phẩm nông nghiệp. Và khi là phụ phẩm thì giá trị thấp. Là người làm việc trong lĩnh vực thiết kế và đưa các sản phẩm thành ứng dụng thì tôi cũng đặt ra câu hỏi “Liệu tôi có thể làm gì với bẹ chuối này?” Để đưa bẹ chuối, phụ phẩm nông nghiệp thành một sản phẩm có giá trị tốt hơn, tôi đã nghiên cứu để tạo hình trong các tác phẩm nghệ thuật."
Dự án "Sen Sợi Sinh” là một hướng phát triển trong nghệ thuật xanh của Chạm xưởng. Các bạn trẻ đã sử dụng sợi chuối tạo nên những bình hoa sen, tranh đầm sen, chao đèn lá sen,... Nếu hoa sen mọc lên từ bùn lầy trở thành hình ảnh người Việt Nam kiên cường, mạnh mẽ thì hoa sen từ sợi chuối mang một ý nghĩa tái sinh từ những vật liệu tưởng chừng bỏ đi. Những tác phẩm nghệ thuật "Sen Sợi Sinh” được ứng dụng trang trí trong không gian gia đình, khách sạn hay nhà hàng.
Chị Trần Thu Trang, người sáng lập “ Chạm xưởng”, cho rằng: "Với tư duy nhất quán từ đầu đó là mình sử dụng chất liệu từ nông nghiệp Việt Nam nên mình kết hợp sợi chuối để làm cánh sen. Đài sen sau những ngày hoa bung nở được phơi nắng, phơi mưa và được ngâm qua nước vôi trong để không bị mốc. Rồi lá sen được làm từ chất liệu giấy thủ công truyền thống, như: giấy dó, giấy giang, giấy chuối. Giấy chuối là một loại giấy ưu việt, mình sử dụng rất nhiều trong thiết kế vì có độ dai, độ bền và bề mặt rất đặc trưng."
Qua đôi bàn tay khéo léo của các bạn trẻ, sợi chuối được tái sinh thành những đóa sen mang hồn Việt, mộc mạc và tinh tế. Các sản phẩm được tạo nên bởi sợi chuối hay giấy tự nhiên vốn có màu sắc nguyên bản mang tính thẩm mỹ cao, ít bám bụi, không bị ẩm mốc,... vì vậy người làm chỉ cần giữ lại nét mộc mạc ấy thay vì can thiệp quá nhiều. Mỗi sản phẩm của Chạm xưởng kể lại câu chuyện của chất liệu: từ “bỏ đi” thành “giữ lại”, từ vẻ thô mộc trở thành nét đẹp hiện diện trong đời sống hằng ngày, từ nông nghiệp bước sang nghệ thuật.
Chị Nguyễn Thị Ngọc Ánh, Quản lý sản xuất tại “ Chạm xưởng”, cho biết: "Bức tranh mặt hồ sen mùa hạ, chúng mình có sử dụng sợi chuối để tạo ra một làn sóng làm điểm nhấn cho bức tranh. Hoa sen thì chúng mình làm thủ công từng cánh hoa một. Đầu tiên là chải sợi bề mặt sau đó là uốn tạo hình cuống thép để tạo ra dáng của cánh sen và cành sen. Đài sen thì chúng tôi sử dụng đài sen thật. Sau khi tạo hình các bước lẻ chúng mình ghép lại thông bông sen sao cho tự nhiên và hài hòa như bông sen thật."
Ngoài sợi chuối, Chạm xưởng còn sử dụng giấy thủ công từ xơ thực vật và nhiều vật liệu tái chế khác để tạo nên các sản phẩm trang trí và đồ thủ công mang phong cách giản dị mà gần gũi. Bên cạnh đó, Chạm xưởng còn tổ chức workshop thủ công và những hội chợ triển lãm, góp phần giúp nhiều người được trải nghiệm, hiểu hơn về giá trị của việc tái chế và tiêu dùng bền vững.
Chị Bùi Thanh Huế, phụ trách truyền thông của “ Chạm xưởng”, chia sẻ: "Chúng tôi là một xưởng kết hợp một cửa hàng nên đó là một không gian sáng tạo mở cho tất cả mọi người. Hàng tháng “Chạm xưởng” có mở hội chợ, workshop. Chúng tôi cũng chuẩn bị các sản phẩm đều có phụ đề song ngữ cho khách nước ngoài. Chúng tôi tìm hiểu nhu cầu của khách nước ngoài, thay vì họ mua cả bình hoa sen thì họ cũng chỉ cần bông sen. Sắp tới chúng tôi cũng làm những sản phẩm nhỏ, những vòng tay trang trí từ bông sen, sợi chuối."
Không chỉ góp phần tiêu thụ lượng lớn phụ phẩm nông nghiệp mà còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động là người dân, hợp tác xã tại các vùng nguyên liệu. Các sản phẩm của Chạm xưởng cũng được khách hàng đón nhận và yêu thích.
"Bông sen của người Việt vốn dĩ rất tinh túy rồi song các bạn trẻ lại sử dụng chất liệu tự nhiên tạo nên, đem đến cảm giác dễ chịu, gần gũi. Cấu tạo và hình giống bông sen thật nhưng chất liệu tự nhiên nên có vẻ đẹp riêng và sử dụng rất bền." "Mình còn rất ngạc nhiên vì chất liệu tạo nên những bức tranh, bình hoa sen,…của các bạn “Chạm xưởng” được làm từ thân cây chuối, phụ phẩm nông nghiệp. Cách các bạn sáng tạo tác nghệ thuật vô cùng độc đáo song lại mang đậm hồn cốt của người Việt."
Với thông điệp "Từ nghệ thuật xanh tới trái tim xanh", các bạn trẻ của Chạm xưởng mong muốn nhiều người sống gần hơn với thiên nhiên và biết trân trọng tài nguyên quanh mình. Bảo vệ môi trường cần bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong đời sống hằng ngày, từ cách tận dụng lại vật liệu cũ cho tới việc trân trọng những sản phẩm thủ công
