Ngày 19/4 vừa qua, trong không khí trang trọng và đậm đà bản sắc dân tộc của Lễ hội Việt Nam tại Osaka, Nhật Bản, nghi lễ Giỗ Tổ Hùng Vương đã được tái hiện đầy xúc động giữa lòng thành phố sôi động bậc nhất vùng Kansai. Đây là một trong những hoạt động văn hóa tâm linh giàu ý nghĩa, thu hút đông đảo cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc tại Nhật Bản, cùng nhiều bạn bè quốc tế yêu mến văn hóa Việt Nam.
Giỗ Tổ Hùng Vương từ lâu đã trở thành biểu tượng thiêng liêng của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, nhắc nhở mỗi người con đất Việt về cội nguồn dân tộc và công lao dựng nước của các Vua Hùng. Việc nghi lễ này được duy trì thường niên tại Nhật Bản không chỉ góp phần gắn kết cộng đồng người Việt xa quê, mà còn lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam ra thế giới.
Nhân dịp này, phóng viên VOV5 đã có cuộc trao đổi với Sư thầy Thích Đức Trí, trụ trì chùa Hòa Lạc, Kobe – người trực tiếp điều hành buổi lễ năm nay.
Nghe âm thanh phỏng vấn tại đây:
PV: Thưa Thầy, giữa không gian của một lễ hội Việt Nam được tổ chức nơi đất khách, việc tái hiện nghi lễ Giỗ Tổ Hùng Vương mang đến những ý nghĩa đặc biệt như thế nào đối với cộng đồng người Việt xa quê cũng như đối với chính những người tham gia tổ chức?
Sư thầy Thích Đức Trí: Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương tại Osaka không phải lần đầu tiên được tổ chức. Năm nay là năm thứ 9 chúng tôi thực hiện nghi lễ này. Từ những ngày đầu, buổi lễ chỉ diễn ra trong những hội trường nhỏ với vài chục người tham dự. Đến hôm nay, mỗi kỳ lễ hội đã có hàng chục nghìn người tham gia. Dù quy mô thay đổi, nhưng cảm xúc trong chúng tôi vẫn nguyên vẹn như thuở ban đầu. Đó là niềm tự hào dân tộc, là niềm xúc động khi giữa nơi đất khách quê người, chúng ta vẫn có một ngày, một cơ hội, một nơi để cùng trở về với cội nguồn, hướng về quê cha đất tổ.
Trong giáo lý Phật giáo có nói đến bốn trọng ân của con người, trong đó có ân quốc gia thủy tổ. Đó là công lao dựng nước, giữ nước của các Vua Hùng và của tất cả tiền nhân, tiền liệt sĩ đã góp phần xây dựng, bảo vệ dân tộc suốt chiều dài hơn 4.000 năm lịch sử của Việt Nam.
Chính vì vậy, khi được đứng trước tôn tượng Vua Hùng và xướng lên những lời lễ, chúng tôi vô cùng tự hào. Dù sống nơi xa xứ, chúng tôi vẫn nhớ về phong tục tập quán quê hương; không chỉ cho bản thân mình, mà còn để bạn bè năm châu và thế hệ người Việt sinh ra, lớn lên trên đất nước này hiểu thêm về cội nguồn dân tộc. Đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc của lễ hội văn hóa và của ngày Giỗ Tổ hôm nay.
PV: Để một nghi lễ truyền thống của dân tộc được tổ chức trang nghiêm, chỉn chu giữa lòng Osaka hiện đại, chắc hẳn công tác chuẩn bị phải rất công phu. Thầy có thể chia sẻ thêm về sự chung tay của cộng đồng và những điều Ban tổ chức đặc biệt chú trọng để gìn giữ hồn cốt của buổi lễ?
Sư thầy Thích Đức Trí: Để có một chương trình thành công cần rất nhiều sự đóng góp, hỗ trợ và chuẩn bị của nhiều cá nhân, tổ chức. Nhà chùa đã phối hợp cùng các cá nhân, đoàn thể và Ban Tổ chức lễ hội để hoàn thành các phần việc cần thiết, bảo đảm chương trình diễn ra đúng tiến độ, trang nghiêm và mang lại nhiều giá trị cho người tham dự.
Ngoài ý nghĩa là một chương trình văn hóa, chúng tôi mong mọi người còn cảm nhận được chiều sâu tinh thần rất riêng của nghi lễ này. Vì vậy, riêng phần nội dung chương trình cũng như phần tế lễ đều được chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Đây là điều chúng tôi đặc biệt chú trọng trong công tác tổ chức.
PV: Thưa Thầy, được biết nghi lễ Giỗ Tổ Hùng Vương hiện nay được cộng đồng người Việt tổ chức ở nhiều quốc gia. Vậy tại Osaka, việc tổ chức buổi lễ năm nay được xây dựng trên cơ sở nào để vừa giữ sự trang nghiêm truyền thống, vừa phù hợp với điều kiện sở tại?
Sư thầy Thích Đức Trí: Về hình thức chung, trong Hiệp hội Quốc Tổ Vua Hùng trên thế giới có Ban liên lạc phụ trách xây dựng khuôn mẫu chương trình. Chúng tôi dựa trên nền tảng đó, đồng thời điều chỉnh phù hợp với phong tục, điều kiện địa lý và môi trường của từng địa phương.
Điều khiến chúng tôi hạnh phúc và tự hào nhất là tiếng Việt được vang lên giữa lòng một đất nước phồn hoa như Nhật Bản. Để bạn bè năm châu biết rằng tiếng Việt là ngôn ngữ của dân tộc, là tiếng nói của tổ tiên, là dòng chảy văn hóa luôn theo bước chân người Việt xa xứ. Không chỉ trên quê mẹ, mà ở bất cứ nơi đâu có người Việt sinh sống, nơi đó có tiếng Việt và văn hóa Việt Nam hiện diện.
Thông qua hoạt động này, chúng tôi cũng đề cao việc sử dụng tiếng Việt trong các buổi lễ, để con em người Việt hiểu rằng các em thuộc về một cộng đồng, có một quê hương, có một đất nước Việt Nam. Từ đó các em thêm yêu tiếng Việt và có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về văn hóa dân tộc.
Song song với những hoạt động lễ hội, chúng tôi cũng tổ chức các lớp tiếng Việt để các em học ngôn ngữ mẹ đẻ và hiểu rõ hơn về quê hương. Đó mới là mục tiêu lâu dài. Buổi lễ là dịp để mọi người cảm nhận hình ảnh, không khí và niềm tự hào dân tộc; còn dòng chảy văn hóa ấy cần tiếp tục được nuôi dưỡng bằng giáo dục và truyền trao cho thế hệ sau.
PV: Sau khi buổi lễ khép lại, điều gì khiến Thầy xúc động và đọng lại sâu sắc nhất?
Sư thầy Thích Đức Trí: Điều đọng lại nhiều nhất trong tôi có lẽ là hình ảnh những người con Việt xa xứ cúi mình trước tôn tượng Vua Hùng. Tôn tượng ấy không chỉ đại diện cho 18 đời Vua Hùng, mà còn tượng trưng cho huyết thống tổ tiên của dân tộc Việt Nam. Sự cúi mình ấy cho thấy rằng dù xa quê hương, tinh thần hiếu đạo của người Việt, tinh thần luôn hướng về tiên tổ, dòng tộc và đất nước vẫn luôn hiện hữu, vẫn chảy mãi trong tim mỗi người con Việt. Đó là niềm hạnh phúc lớn nhất và cũng là điều còn đọng lại trong lòng chúng tôi sau mỗi lần buổi lễ diễn ra.
PV: Xin trân trọng cảm ơn Thầy Thích Đức Trí về những chia sẻ đầy tâm huyết!
Nghi lễ Giỗ Tổ Hùng Vương được tái hiện tại Osaka không chỉ là nhịp cầu gắn kết cộng đồng người Việt xa quê, mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của văn hóa Việt Nam trên hành trình hội nhập. Dù ở bất cứ nơi đâu, đạo lý nhớ về cội nguồn vẫn luôn là sợi dây thiêng liêng kết nối những người con đất Việt.
