Trong khuôn viên Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore, có một cây bàng vuông đã bền bỉ vươn cao suốt 11 năm qua. Được mang về từ đảo xa, là sợi dây nối kiều bào với những người lính đang canh giữ biển trời Tổ quốc, cây bàng vuông nhắc nhở rằng: dù ở đâu, hồn cốt quê hương vẫn luôn hiện hữu. Từ mạch nguồn bền bỉ ấy, năm 2026, một hải trình đặc biệt đến với Trường Sa của cộng đồng người Việt tại Singapore lại bắt đầu.
Nghe âm thanh bài viết tại đây:
Bà Tạ Thùy Liên, Trưởng Ban Liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Singapore, là người đã tham gia nhiều chuyến tàu đại đoàn kết tới đặc khu Trường Sa. Với bà, cây bàng vuông trong khuôn viên Đại sứ quán không đơn thuần là một loài cây nhiệt đới được mang về từ đảo xa: "Nhìn thấy cây bàng vuông vươn cao tại Đại sứ quán Việt Nam ở Singapore sau 11 năm, trong tôi không chỉ là sự xúc động mà là một niềm tin mãnh liệt vào sức sống bền bỉ và sự phát triển trường tồn của dân tộc. Với cộng đồng người Việt tại đây, cây bàng vuông không đơn thuần là một loài cây, đó là một cột mốc chủ quyền bằng tâm thức. Giữa một Singapore hiện đại và năng động, màu xanh ấy là nhịp thở của quê hương, nhắc chúng tôi rằng dù có đi xa bao nhiêu, gốc rễ vẫn luôn nằm nơi huyết mạch biển đảo".
Từ năm 2012, các chuyến tàu đại đoàn kết đưa kiều bào thăm Trường Sa đã trở thành hoạt động thường niên, một hải trình mà người tham gia không gọi là "công tác" hay "chuyến đi", mà gọi bằng hai chữ giản dị hơn: “trở về”. Trở về để nhìn tận mắt, để chạm tay vào đất đảo, để hiểu rằng Trường Sa không phải là khái niệm địa lý trên bản đồ mà là máu thịt của Tổ quốc nơi biển xa.
Năm 2016, một kỷ vật đặc biệt đã được kiều bào Singapore gửi ra đảo. Đó là bức tranh Quốc kỳ Việt Nam được kết từ 800 lời nhắn gửi hình trái tim của mọi lứa tuổi người Việt tại Singapore. Có những dòng chữ của cụ già bảy mươi tuổi, có những nét nguệch ngoạc của em nhỏ chưa đầy mười tuổi. Tất cả cùng hướng về một phía.
Trong hơn một thập kỷ gắn bó với Trường Sa, cộng đồng người Việt tại Singapore đã mang ra đảo nhiều hiện vật: các bộ dụng cụ thể thao đa năng giúp chiến sĩ rèn luyện sức khỏe, những bộ nội thất văn phòng phục vụ công tác chuyên môn của bộ đội. Năm 2016, sân tập thể thao đa năng ngoài trời được lắp đặt tại đảo Trường Sa. Năm 2018, một sân tương tự được dựng lên tại đảo Song Tử Tây.
Đến hải trình năm 2026, Ban Liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Singapore nhận ra rằng sức mạnh lớn nhất của cộng đồng người Việt tại đây chính là hàm lượng trí tuệ vô cùng tiềm năng của các chuyên gia và nhà khoa học người Việt. Do đó, đồng hành cùng bà Tạ Thùy Liên ra thăm Trường Sa năm nay có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Minh Hải, hiện đang giảng dạy và nghiên cứu tại Khoa Cơ khí, Đại học Quốc gia Singapore, một trong những đại học danh tiếng bậc nhất Châu Á.
Với hàng chục năm nghiên cứu về vật liệu, PGS.TS. Dương Minh Hải đã gặt hái được những giải thưởng khoa học tầm quốc tế. Trong hành trang ra thăm đảo năm nay, ông không mang theo những tấm bằng khen lấp lánh, mà mang theo một trăn trở: công nghệ của mình có thể giúp được gì cho những người lính đang sống giữa biển khơi? Câu trả lời mà ông tìm thấy xuất phát từ một góc nhìn không ai ngờ tới: rác thải trên đảo: "Trước hết, tôi nhìn rác thải trên đảo không phải là gánh nặng mà là một nguồn tài nguyên có thể khai thác. Những loại rác phổ biến, như: nhựa, lốp xe hay vải vụn đều có thể chuyển hóa thành vật liệu aerogel với nhiều ứng dụng thiết thực. Ví dụ, nhựa có thể tạo thành vật liệu cách nhiệt chống cháy. Lốp xe có thể chuyển thành aerogel carbon dùng để lọc nước hoặc xử lý dầu. Còn vải vụn có thể tạo thành vật liệu siêu nhẹ, phục vụ cách nhiệt hoặc hỗ trợ nổi. Cốt lõi là biến rác thành vật liệu giá trị cao và phục vụ trực tiếp tại đảo".
Aerogel là loại vật liệu siêu xốp, siêu nhẹ mà ông nghiên cứu vốn được coi là "vật liệu của tương lai" trong các phòng thí nghiệm hiện đại. Nhưng điều khiến PGS. Dương Minh Hải khác với nhiều nhà khoa học khác là ông không chỉ nghĩ đến phòng thí nghiệm. Ông nghĩ đến biển đảo. Ông nghĩ đến những người lính mỗi ngày phải đối mặt với cái nóng hầm hập của mái nhà dưới nắng nhiệt đới, với nước sinh hoạt khan hiếm, với môi trường ẩm thấp và gió mặn ăn mòn mọi thứ: "Theo tôi, aerogel rất phù hợp với điều kiện Trường Sa. Thứ nhất, cấu trúc siêu xốp giúp lọc nước hiệu quả, có thể xử lý muối, kim loại nặng và vi khuẩn ở quy mô nhỏ. Thứ hai, độ ẩm cao của biển là lợi thế để thu nước từ không khí một cách thụ động. Ngoài ra, aerogel cách nhiệt rất tốt, giúp giảm nóng trong nhà. Nếu được thiết kế phù hợp, vật liệu này hoàn toàn có thể chịu được môi trường ẩm, mặn và gió mạnh”.
Có một điều lạ kỳ khi nghe những người như bà Tạ Thùy Liên hay PGS. Dương Minh Hải nói về Trường Sa: họ không dùng những từ ngữ hùng hồn, không lên giọng tuyên ngôn. Họ nói bằng giọng của người đang kể về một nơi rất thân thuộc, rất gần gũi, dù thực tế Trường Sa cách Singapore hàng trăm hải lý, cách phòng thí nghiệm của ông Minh Hải cả một đại dương. Đó có lẽ là điều đặc biệt nhất của cộng đồng kiều bào Singapore: họ giữ Trường Sa trong tim bằng cách thức rất riêng, không ồn ào, không phô trương, nhưng bền bỉ và vững chãi.
Một Trường Sa xanh hơn, hiện đại hơn, vững chắc hơn đang được tiếp sức bởi khoa học, công nghệ và tri thức của những người con đất Việt đang học tập, làm việc ở khắp nơi trên thế giới. Đó là một cách bảo vệ Tổ quốc rất thầm lặng, nhưng hết sức bền vững và sâu sắc.
