การประชุมสุดยอด AU-EU ครั้งนี้มีการเข้าร่วมของผู้นำ 27 ประเทศสมาชิก EU 55 ประเทศสมาชิก AU และผู้นำองค์กรระหว่างประเทศสำคัญๆหลายแห่ง รวมถึง นาย อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการใหญ่สหประชาชาติ
ความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ที่เท่าเทียมกันมากขึ้น
หัวข้อหลักของการประชุมสุดยอด AU-EU ครั้งนี้คือการกระชับความร่วมมือระหว่างสองกลุ่มในด้านอุตสาหกรรม การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน เทคโนโลยี และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรแร่ธาตุเชิงยุทธศาสตร์อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งถือเป็นพื้นฐานให้แก่การพัฒนาของทั้งสองภูมิภาคในระยะยาว นาง เออร์ซูลา ฟอน เดอร์ไลเอิน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรปหรืออีซีกล่าวว่า ความเจริญรุ่งเรืองของทั้งสองฝ่ายมีความผูกพันอย่างใกล้ชิดยิ่งกว่าที่เคยเนื่องจากยุโรปมีประสบการณ์ เทคโนโลยี และแหล่งพลังเพื่อปฏิบัติ ส่วนทวีปแอฟริกามีทรัพยากรสำคัญเพื่อส่งเสริมการเติบโตในอนาคต พร้อมทั้งเห็นว่า ยุโรปมีความได้เปรียบมากมายเพื่อกลายหุ้นส่วนในทุกด้านที่สำคัญที่สุดของทวีปแอฟริกา ปัจจุบัน ยุโรปกำลังเป็นหุ้นส่วนการค้ารายใหญ่ที่สุดของแอฟริกา โดยสินค้าส่งออกของแอฟริกา 1 ใน 3 ได้รับการส่งออกไปยังยุโรป นอกจากนี้ ยุโรปยังเป็นนักลงทุนรายใหญ่ที่สุดในแอฟริกา ด้วยยอดเงินลงทุนอยู่ที่ 2 แสน 4 หมื่นล้านยูโรในปี 2023
แต่อย่างไรก็ดี นาย Nuur Mohamud Sheekh โฆษกของ AU ชี้ชัดว่า แอฟริกาต้องการคำมั่นที่เป็นรูปธรรมต่างๆที่สามารถปฏิบัติได้ ไม่ใช่การประกาศใหม่ แต่นี่ถือเป็นจุดอ่อนของ EU เนื่องจาก EU ยังตามหลังคู่แข่งทางเศรษฐกิจต่างๆ เช่น จีน สหรัฐ ตุรกี และประเทศต่างๆในอ่าวเปอร์เซียในการลงทุนด้านอุตสาหกรรมแร่ธาตุในแอฟริกา นอกจากนี้ ถึงแม้ EU เป็นตลาดส่งออกรายใหญ่ที่สุดของบรรดาประเทศสมาชิก AU แต่บรรดาประเทศสมาชิก AU เห็นว่า ความสัมพันธ์ทางการค้าทวิภาคียังคงมีหลายปัญหาที่รอแก้ไข นาย มาห์มูด อาลี ยูซุฟ ประธานคณะกรรมาธิการสหภาพแอฟริกากล่าวว่า
“พวกเราเรียกร้องให้ปรับปรุงความสัมพันธ์หุ้นส่วนการค้าที่สมดุลมากขึ้น และมีความประสงค์ว่า ยุโรปจะเข้ามาลงทุนในกระบวนการแปรรูปแร่ธาตุของแอฟริกา เรียกร้องให้ยกเลิกการกีดกันด้านภาษีและการกีดกันทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีทั้งหมดที่ขัดขวางการเจาะตลาดยุโรปของผลิตภัณฑ์จากแอฟริกา ส่งเสริมลัทธิพหุภาคีที่เข้มแข็งยิ่งขึ้นบนพื้นฐานของความเท่าเทียมกันและการให้ความเคารพต่อทุกประเทศ”
บรรดาผู้สังเกตการณ์เห็นว่า ความสามารถในการแข่งขันของยุโรปในแอฟริกาจะถูกวัดผ่านโครงการต่างๆที่สร้างงานทำ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และนำไปสู่ผลประโยชน์ที่เป็นรูปธรรม โดยโครงการรถไฟโลบิโตที่เชื่อมระหว่างสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก - แซมเบีย กับมหาสมุทรแอตแลนติก ซึ่งได้รับเงินลงทุนจากสหภาพยุโรปและสหรัฐ ถือเป็นบททดสอบสำคัญ นอกจากนี้ แอฟริกากำลังรอคอยการที่ยุโรปสนับสนุนการขยายการแลกเปลี่ยนทางการค้าภายในแอฟริกา ซึ่งปัจจุบันคิดเป็นเพียงร้อยละ 15 ของการค้าโลก ส่วนประธานาธิบดีแองโกลา โจเอา ลูเรนโซ ประธานหมุนเวียนของ AU ได้เตือนว่า หลายประเทศในแอฟริกากำลังต้องเผชิญกับปัญหาหนี้ในระยะยาว ซึ่งขัดขวางการพัฒนาและการเข้าถึงการลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ ดังนั้น AU ต้องการการสนับสนุนจาก EU ในการสร้างสรรค์รูปแบบความสัมพันธ์ทางการเงินใหม่ระหว่างแอฟริกากับสถาบันการเงินระหว่างประเทศ
การเพิ่มบทบาทด้านความมั่นคงให้แก่แอฟริกา
นอกจากความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ การค้า และแร่ธาตุสำคัญแล้ว สิ่งที่น่าสนใจและแตกต่างในการประชุมสุดยอด AU-EU ครั้งนี้เมื่อเทียบกับการประชุมเมื่อ 3 ปีก่อนคือการหารือเกี่ยวกับความมั่นคง สันติภาพ และการกำหนดบทบาทที่นับวันสำคัญมากขึ้นของแอฟริกาในปัญหาของโลก นาย โมสตาฟา มัดบูลี นายกรัฐมนตรีอียิปต์กล่าวว่า ความมั่นคงของแอฟริกาเป็นส่วนหนึ่งที่ไม่สามารถแยกออกจากความมั่นคงของภูมิภาคและโลกและวิกฤตต่างๆที่เกิดขึ้นเมื่อเร็วๆนี้ เช่น การปะทะในฉนวนกาซา ความตึงเครียดในการเดินเรือในทะเลแดง การต่อต้านการก่อการร้ายในเขตคซาเฮล ได้แสดงให้เห็นว่า สถานการณ์ในจุดร้อนต่างๆของแอฟริกาอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อความมั่นคงของโลก ดังนั้น แอฟริกาจำเป็นต้องมีบทบาทเชิงรุกมากขึ้นในด้านธรรมาภิบาลความมั่นคงระดับโลกแทนการใช้มาตรการทางแก้ไขปัญหาจากภายนอก
สำหรับจุดยืนนี้ เลขาธิการใหญ่สหประชาชาติ อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เห็นว่า ความร่วมมือระหว่างยุโรปกับแอฟริกาต้องกลายเป็นหนึ่งในที่พึ่งหลักของประชาคมโลกทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจ การพัฒนาและความมั่นคง สำหรับด้านการเงิน ประเทศกำลังพัฒนาต้องมีเสียงพูดที่มากขึ้นในกลไกการเงินของโลก อย่างเช่น ความคิดริเริ่มเกี่ยวกับกรอบกลุ่มประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่ 20 ชาติ หรือ จี 20 ถูกจัดทำก็เพื่อสนับสนุนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้นับตั้งแต่ช่วงที่เกิดการแพร่ระบาดของโรคโควิด -19 มาจนถึงปัจจุบันดำเนินไปอย่างล้าช้า โดยบางประเทศในแอฟริกา เช่น กานาหรือแซมเบียต้องใช้เวลานานเพื่อหลุดพ้นจากความชะงักงัน ซึ่งแสดงให้เห็นว่า จำเป็นต้องทำการปฏิรูป ส่วนสำหรับด้านความมั่นคงและการเมือง นาย อันโตนิโอ กูเตอร์เรส สนับสนุนแอฟริกาให้มีเสียงพูดที่ทัดเทียมกับทวีปต่างๆ
“จากการที่กิจกรรมการรักษาสันติภาพของสหประชาชาติส่วนใหญ่ถูกจัดขึ้นในแอฟริกาและหลายเป้าหมายการปฏิรูปด้านเศรษฐกิจ การเงินและสถาบันระหว่างประเทศต่างสอดคล้องกับผลประโยชน์ของแอฟริกา สิ่งที่สำคัญคือส่งเสริมให้แอฟริกามีเสียงพูดในกลไกต่างๆ โดยเฉพาะคณะมนตรีความั่นคงแห่งสหประชาชาติ การที่แอฟริกาไม่มีตัวแทนถาวรประจำคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติต้องได้รับการแก้ไขโดยเร็ว”
ทั้งนี้เพื่อยืนยันความตั้งใจในการส่งเสริมเสียงพูดด้านความมั่นคงและการเมืองใหม่ให้แก่แอฟริกา AU และ EU ได้ออกแถลงณ์การร่วมเกี่ยวกับการปะทะใหญ่ในโลกและให้คำมั่นเกี่ยวกับการปกป้องลัทธิพหุภาคี ส่งเสริมความพยายามสันติภาพในโลก.