นักเรียนของโรงเรียนมัธยมปลาย แถกอานรวมตัวกันฝึกร้องเพลงพื้นเมืองแทน ฝึกดีดพิณติ้ง พร้อมปรับแก้วิธีการร้อง ทั้งเนื้อเพลงและการออกเสียงภาษาไต

หลังเลิกเรียนในช่วงบ่าย ภายในห้องเรียนเล็ก ๆ ของโรงเรียนมัธยมปลายแถกอาน จังหวัดกาวบั่ง นักเรียนได้รวมตัวกันฝึกร้องเพลงพื้นเมืองแทน ฝึกดีดพิณติ้ง พร้อมปรับแก้วิธีการร้อง ทั้งเนื้อเพลงและการออกเสียงภาษาไต นักเรียน เจืองเหวียดหว่าง ชั้นเรียน 12D เผยว่า

“ในชมรมฯ มีการจัดกิจกรรมที่หลากหลาย ซึ่งช่วยให้พวกหนูมีโอกาสพูดภาษาไตได้มากขึ้น โดยเพื่อน ๆ ในชมรมมักจะจัดกิจกรรมร่วมเรียนร้องเพลงแทน ดีดพิณติ้ง แปลบทความหรือข่าวสารของโรงเรียน พร้อมฝึกพูดภาษาไตด้วยกัน ตอนนี้ เพื่อน ๆ ทุกคนสามารถพูดภาษาไตได้ดีขึ้นและมีนักเรียนสามารถร้องเพลงแทนและเล่นพิณติ้งมากขึ้น ซึ่งการเรียนร้องเพลงแทนและเล่นพิณติ้งนั้นยังช่วยให้พวกเราได้เรียนรู้ประโยคภาษาไตจากเนื้อเพลงด้วย” 

ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2025 จนถึงปัจจุบัน ชมรม “ร่วมสำรวจอุทยานธรณีไปด้วยกัน” ได้มีการดำเนินกิจกรรมมากมาย ซึ่งไฮไลท์คือ การจัดทำวิดีโอประชาสัมพันธ์เป็นภาษาไต พร้อมกับรูปแบบคู่ภาษาไต–เวียด เพื่อเผยแพร่คุณค่าทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และธรณีวิทยาของท้องถิ่น โดยผลงานการประชาสัมพันธ์เหล่านี้ไม่เพียงแค่ได้ลงโพสต์บนแฟนเพจของโรงเรียนเท่านั้น แต่ยังมีการเผยแพร่บนเพจของกองเยาวชนสาขาตำบลแถกอาน และมีการนำไปใช้เป็นเอกสารประกอบการประชาสัมพันธ์อย่างเป็นทางการของคณะกรรมการบริหารอุทยานธรณี นอนเนือกกาวบั่ง คุณครู ฝ่ามถิเกวียน (Phạm Thị Quyên) ประจำโรงเรียนมัธยมปลายแถกอาน จังหวัดกาวบั่ง ผู้รับผิดชอบชมรม “ร่วมสำรวจอุทยานธรณีไปด้วยกัน” เผยว่า

“สิ่งที่เห็นได้อย่างชัดเจนที่สุดคือ พวกเราได้ปลุกความรักต่อภาษาแม่ให้กับนักเรียน พร้อมทำให้พวกเขารู้สึกตื่นเต้นและภูมิใจในภาษาของชนเผ่าตนเอง ซึ่งก่อนหน้านี้ มีน้องๆ หลายคนมองว่า เป็นภาษาบ้านนอก ล้าหลัง ไม่ทันยุคสมัย และมีน้อยคนที่ใช้กัน แต่ในขณะนี้ นักเรียนทุกคนกลับมารักภาษาไต เริ่มปรับทัศนคติที่จะพูดและใช้ภาษา ซึ่งฉันเห็นว่า เด็กๆ นักเรียนสามารถสื่อสารกันได้ภายในโรงเรียน ส่วนโรงเรียนได้วางแผนที่จะจัดทำรายการกระจายเสียงภายในโรงเรียน โดยนำภาษาไตมาใช้ในการผลิตข่าวสารของโรงเรียนอีกด้วย”

การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลควบคู่กับการอนุรักษ์ภาษาชนเผ่าผ่านรูปแบบสื่อที่คุณครูและนักเรียนโรงเรียนมัธยมปลายแถกอานได้ร่วมกันทำ ได้แสดงให้เห็นถึงประสิทธิผลอย่างชัดเจน ซึ่งผลลัพธ์ดังกล่าวไม่เพียงแค่เกิดขึ้นภายในโรงเรียนเท่านั้น แต่ยังได้มีการขยายต่อไปในทั่วทั้งตำบล คุณ ฟานถิยุง (Phan Thị Nhung) เลขาธิการกองเยาวชนคอมมิวนิสต์โฮจิมินห์สาขาตำบลแถกอาน และนาง โนงถิเฮือง (Nông Thị Hương) อาศัยในหมู่บ้านหน่าก๊ก ตำบลแถกอาน จังหวัดกาวบั่ง เผยว่า

“โครงการนี้ของโรงเรียนมัธยมปลายแถกอาน ไม่เพียงแค่สอดคล้องกับนโยบายการอนุรักษ์ภาษาชนเผ่าของท้องถิ่นเท่านั้น แต่ยังเหมาะสำหรับเยาวชนและสมาชิกกองเยาวชนของตำบลฯ ณ ปัจจุบัน คนรุ่นใหม่และสมาชิกกองเยาวชนหลายคนไม่ค่อยให้ความสำคัญและสนใจในการอนุรักษ์ภาษาไต ดังนั้น การนำเสนอวิดีโอเป็นคู่ภาษาไต–เวียดในลักษณะนี้ จะช่วยประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นได้ดีขึ้น”

 “ก่อนหน้านี้ ลูกของดิฉันแทบจะพูดภาษาไตไม่เป็นเลย แค่ฟังได้เพียงเล็กน้อย แต่หลังจากเข้าร่วมโครงการอนุรักษ์ภาษาไต ลูกก็สามารถพูดได้ เวลาออกไปข้างนอกก็พูดภาษาไตกับผู้เฒ่าผู้แก่ในหมู่บ้านได้ สามารถถามปู่ย่า พ่อแม่ และคนรอบข้างเป็นภาษาไต สำหรับประโยคไหนที่ไม่รู้ก็ไปถามเพื่อนๆ  ตอนนี้ เมื่อได้เห็นลูกหลานสนใจเรียนรู้และพูดภาษาไตได้ขนาดนี้ ดิฉันรู้สึกดีใจมากๆ และหวังว่า พวกเขาจะรักษาอัตลักษณ์วัฒนธรรมของชนเผ่าไตไว้ได้”

ทั้งนี้ จากโรงเรียนแห่งหนึ่งบนพื้นที่เขตเขา ภาษาไตกำลังถูก “ปลุกให้ตื่นอีกครั้ง” ด้วยเทคโนโลยีและความรักของคนรุ่นใหม่ นี่ไม่เพียงแค่เป็นเรื่องราวแห่งการอนุรักษ์ภาษาใดภาษาหนึ่งเท่านั้น แต่คือเส้นทางแห่งการอนุรักษ์เอกลักษณ์อีกด้วย เพื่อให้เสียงพูดของชนเผ่าไตและหนุ่งในพื้นที่เทือกเขาเหวียดบั๊กได้ฟื้นคืนมาอีกครั้งและยังคงดังกังวานในวิถีชีวิตยุคปัจจุบันและส่งต่อไปสู่อนาคต./.