Lao động Việt tại Nhật trước chính sách thị thực mới: Góc nhìn từ người trong cuộc

Từ ngày 15/4/2026, Nhật Bản chính thức áp dụng quy định mới yêu cầu lao động nước ngoài diện kỹ sư, chuyên gia và dịch vụ quốc tế phải chứng minh năng lực tiếng Nhật phù hợp với công việc. Theo doanh nhân Phạm Đình Thương- TGĐ Sunshine Global, Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam tại Saitama (Nhật Bản) thì chính sách thị thực mới của Nhật Bản được coi như là một “bộ lọc” cần thiết trong bối cảnh toàn cầu hóa lao động.

Những thay đổi này đặt ra yêu cầu cao hơn, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội cho những lao động thực sự có năng lực, đặc biệt về ngôn ngữ sở tại. Tiếp sau đây, mời quý vị nghe những chia sẻ của doanh nhân Phạm Đình Thương để có thêm những thông tin hữu ích cho người Việt có nhu cầu làm việc tại Nhật Bản,.Mời quý vị cùng theo dõi:

Nghe âm thanh tại đây:

PV: Dưới góc nhìn của một doanh nhân có doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động trực tiếp tại Nhật Bản, ông thấy doanh nghiệp sẽ chịu ảnh hưởng ra sao trước những chính sách thay đổi này?

Doanh nhân Phạm Đình Thương: Các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài, sẽ phải thích ứng nhanh với tiêu chuẩn mới. Trong ngắn hạn, có thể sẽ xảy ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung do số lượng lao động đạt yêu cầu bị thu hẹp. Nhưng về dài hạn, đây lại là tín hiệu tích cực. Khi người lao động có năng lực ngôn ngữ tốt, hiệu suất làm việc sẽ cao hơn, giảm thiểu rủi ro trong vận hành và hạn chế những xung đột văn hóa không đáng có. Tôi tin rằng, chính sách này sẽ góp phần nâng cao chất lượng tổng thể của thị trường lao động quốc tế tại Nhật Bản.

PV: Trước thay đổi về yêu cầu tiếng Nhật, doanh nghiệp của ông phải điều chỉnh chiến lược tuyển dụng và đào tạo nhân sự như thế nào?

Doanh nhân Phạm Đình Thương: Chắc chắn là có. Trước đây, nhiều doanh nghiệp có thể linh hoạt hơn trong việc tiếp nhận lao động và đào tạo lại sau. Nhưng với quy định mới, chúng tôi buộc phải chuyển hướng sang “tuyển chọn từ gốc”, tức là ưu tiên những ứng viên đã có nền tảng tiếng Nhật tốt ngay từ đầu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng phải đầu tư nhiều hơn vào các chương trình đào tạo nội bộ, không chỉ về chuyên môn mà còn về kỹ năng giao tiếp, văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản. Điều này giúp rút ngắn thời gian thích nghi và nâng cao hiệu quả làm việc của nhân sự.

Một điều nữa là trong ngắn hạn, chi phí của doanh nghiệp chắc chắn sẽ tăng. Bởi lúc này, doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho tuyển dụng, sàng lọc và đào tạo nhân sự đạt chuẩn. Ngoài ra, việc cạnh tranh để thu hút lao động chất lượng cao cũng sẽ khiến chi phí nhân sự tăng lên. Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ dài hạn, đây lại là khoản đầu tư xứng đáng. Khi nhân sự có năng lực tốt, đặc biệt là về ngôn ngữ, doanh nghiệp sẽ giảm được nhiều chi phí ẩn như sai sót trong công việc, gián đoạn vận hành hay xung đột nội bộ. Hiệu quả tổng thể vì thế sẽ được cải thiện rõ rệt.

PV: Vậy thưa ông, doanh nghiệp Việt ở bên Nhật cần phải làm gì để sớm thích nghi tốt nhất với hoàn cảnh mới này?

Doanh nhân Phạm Đình Thương: Tôi cho rằng “thách thức luôn đi kèm cơ hội”. Khi thị trường được chuẩn hóa và yêu cầu cao hơn, những doanh nghiệp làm ăn bài bản, có chiến lược dài hạn sẽ có lợi thế rất lớn. Đây là thời điểm để các doanh nghiệp Việt Nam khẳng định uy tín, xây dựng thương hiệu bằng chất lượng nhân sự và sự chuyên nghiệp trong vận hành.

Nếu tận dụng tốt, chúng ta không chỉ là đơn vị cung ứng lao động, mà hoàn toàn có thể trở thành đối tác chiến lược trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp Nhật Bản. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, các doanh nghiệp chắc chắn sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Trước hết là áp lực về chuẩn hóa năng lực tiếng Nhật cho người lao động, điều vốn chưa được đầu tư đồng đều trước đây. Chi phí đào tạo sẽ tăng lên, thời gian chuẩn bị nguồn nhân lực kéo dài hơn, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể gặp khó khăn trong việc thích ứng nhanh với yêu cầu mới. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh cũng sẽ khốc liệt hơn khi các quốc gia khác có nền tảng đào tạo ngoại ngữ tốt hơn sẽ gia nhập sâu vào thị trường này.

Để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp Việt Nam buộc phải thay đổi tư duy, chuyển từ “số lượng” sang “chất lượng”. Cần đầu tư bài bản vào đào tạo ngôn ngữ ngay từ đầu, xây dựng lộ trình phát triển năng lực rõ ràng cho người lao động, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn quản trị, minh bạch hóa quy trình và tăng cường kết nối trực tiếp với đối tác Nhật Bản. Đây không còn là cuộc chơi ngắn hạn, mà là bài toán chiến lược dài hơi.

Ở chiều ngược lại, cơ hội cũng đang mở ra rất rõ ràng. Người Việt Nam vốn không thiếu tài năng, sự chăm chỉ và khả năng thích nghi. Khi rào cản ngôn ngữ được tháo gỡ, giá trị của lao động Việt sẽ được nhìn nhận đầy đủ và công bằng hơn. Khi đó, chúng ta không chỉ cạnh tranh bằng chi phí, mà bằng chính năng lực, trí tuệ và tinh thần làm việc chuyên nghiệp.

Có thể nói, ngôn ngữ chính là “chìa khóa” mở ra cánh cửa tri thức và hội nhập. Không chỉ tại Nhật Bản, mà ở bất kỳ quốc gia nào, khi vượt qua được rào cản này, con đường phía trước sẽ trở nên rộng mở hơn rất nhiều. Và nếu đủ quyết tâm để vượt qua giai đoạn chuyển mình này, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể bước lên một vị thế mới, bền vững hơn, chuyên nghiệp hơn và có tiếng nói hơn trên thị trường quốc tế.

PV: Ở góc độ cộng đồng, với vai trò Chủ tịch Hiệp hội người Việt Nam tại Saitama, ông có định hướng gì để hỗ trợ người Việt trước thay đổi này?

Doanh nhân Phạm Đình Thương: Chúng tôi xác định rõ vai trò của mình không chỉ là kết nối cộng đồng, mà còn là cầu nối hỗ trợ hội nhập. Trong thời gian tới, Hiệp hội sẽ đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ đào tạo tiếng Nhật, tư vấn pháp lý và định hướng nghề nghiệp cho người Việt Nam tại Nhật.

Đồng thời, chúng tôi cũng tăng cường phối hợp với các doanh nghiệp và tổ chức giáo dục để tạo ra môi trường học tập và làm việc thuận lợi hơn cho người lao động. Mục tiêu cuối cùng là giúp người Việt không chỉ “đến được Nhật Bản”, mà còn ở lại, phát triển và khẳng định giá trị của mình một cách bền vững.

Trước mắt, chúng tôi đặc biệt tập trung vào việc nâng cao năng lực tiếng Nhật theo hướng thực chất và bám sát yêu cầu công việc. Hiệp hội sẽ phối hợp tổ chức các lớp học tăng cường theo từng ngành nghề, các khóa luyện thi chuyên sâu, lớp giao tiếp thực tế với giáo viên bản ngữ, cũng như xây dựng mô hình “học đi đôi với hành” thông qua các câu lạc bộ, môi trường sinh hoạt hoàn toàn bằng tiếng Nhật. Bên cạnh đó, chúng tôi khuyến khích người lao động hình thành thói quen tự học mỗi ngày, tận dụng công nghệ và các nền tảng học trực tuyến để nâng cao năng lực liên tục.

PV: Ông có lời khuyên dành cho những người lao động có nhu cầu làm việc ở Nhật trong tình hình mới này?

Doanh nhân Phạm Đình Thương: Một điều quan trọng nhất, tôi muốn nhấn mạnh, đó chính là, các bạn hãy đầu tư nghiêm túc vào ngôn ngữ ngay từ đầu. Tiếng Nhật không chỉ là “tấm vé” để sang Nhật, mà còn là “chìa khóa” để phát triển sự nghiệp lâu dài. Bên cạnh đó, người lao động cũng cần trang bị thêm kỹ năng chuyên môn, tác phong làm việc chuyên nghiệp và tinh thần kỷ luật, những yếu tố mà doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá rất cao.

Khi người lao động có nền tảng ngôn ngữ vững chắc, họ không chỉ vượt qua các kỳ thi bắt buộc, mà còn đủ tự tin để đáp ứng yêu cầu công việc, thích nghi nhanh với môi trường mới và nắm bắt những cơ hội phát triển lâu dài tại Nhật Bản.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông về những chia sẻ rất thiết thực!