ການປະທະກັນຢູ່ຕາເວັນອອກກາງນາບຂູ່ອະນາຄົດຂອງ NATO

[VOVWORLD] - ການປະທະກັນລະຫວ່າງ ອາເມລິກາ ແລະ ອິດສະຣາແອັນ ກັບ ອີຣານ ບໍ່ພຽງແຕ່ສົ່ງຜົນກະທົບເຖິງສະພາບແວດລ້ອມຄວາມໝັ້ນຄົງຢູ່ຕາເວັນອອກກາງ ແລະ ໂລກເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງນາບຂູ່ບັນດາສາຍພົວພັນສຳພັນທະມິດທີ່ມີລັກສະນະເປັນພື້ນຖານລະຫວ່າງ ອາເມລິກາ ແລະ ບັນດາພັນທະມິດໃນອົງການສົນທິສັນຍາອັດລັງຕິກເໜືອ (NATO), ເມື່ອ ອາເມລິກາ ນາບຂູ່ຖອນຕົວອອກຈາກ NATO ຍ້ອນບໍ່ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກບັນດາພັນທະມິດ.

ທຸງ NATO ປິ່ວສະບັດຢູ່ຖານທີ່ໝັ້ນການທະຫານຢູ່ Tapa, Estonia (ພາບປະກອບ: REUTERS/Ints Kalnins)

ວັນທີ 01 ເມສາ (ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນ), ໃນການຖະແຫຼງນະໂຍບາຍປະຈຳປີຄັ້ງທຳອິດໃນຊ່ອງໂທລະພາບ ອາເມລິກາ ນັບແຕ່ເມື່ອການປະທະກັນລະຫວ່າງ ອາເມລິກາ - ອິດສະຣາແອັນ ກັບ ອີຣານ ເກີດຂຶ້ນ, ທ່ານປະທານາທິບໍດີ ອາເມລິກາ Donald Trump ຖະແຫຼງວ່າ ທ່ານພວມຄິດເຖິງເລື່ອງຖອນ ອາເມລິກາ ອອກຈາກ NATO ຢ່າງຈິງຈັງ, ເຊິ່ງແມ່ນສຳພັນທະມິດການທະຫານທີ່ໄດ້ກໍ່ຕັ້ງເມື່ອປີ 1949 ເຊິ່ງ ອາເມລິກາ ສວມບົດບາດນຳພາແມ່ນບໍ່ສາມາດປ່ຽນແປງໄດ້.

ຈາກຄວາມຜິດຫວັງເຖິງຄວາມໂມໂຫ

ບັນດາໄພນາບຂູ່ກ່ຽວກັບການຖອນ ອາເມລິກາ ອອກຈາກ NATO ພວມຄ່ອຍໆເພີ່ມຂຶ້ນ, ນັບທັງກ່ຽວກັບຄວາມຖີ່ຕະຫຼອດຮອດຄວາມແຂງກະດ້າງ, ຕາມຈັງຫວະຂອງການປະທະກັນຢູ່ຕາເວັນອອກກາງ, ເມື່ອອຳນາດການປົກຄອງ ອາເມລິກາ ປະເຊີນໜ້າກັບບັນດາປະຕິກິລິຍາແບບບໍ່ຄາດຄິດຈາກບັນດາພັນທະມິດ NATO ຢູ່ ເອີຣົບ ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ໃນໄລຍະເບື້ອງຕົ້ນຂອງການປະທະກັນ, ບໍ່ມີສະມາຊິກ NATO ໃດທີ່ເຜີຍຄວາມສະໜັບສະໜູນຂອງຕົນຕໍ່ການເຄື່ອນໄຫວການທະຫານຂອງ ອາເມລິກາ - ອິດສະຣາແອັນ ທີ່ເລັ່ງໃສ່ ອີຣານ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ເມື່ອ ອີຣານ ປິດລ້ອມຊ່ອງແຄບທະເລ Hormuz ຍຸດທະສາດ, ຄຳຮຽກຮ້ອງຂອງທ່ານປະທານາທິບໍດີ ອາເມລິກາ Donald Trump ກ່ຽວກັບການສ້າງຕັ້ງສຳພັນທະມິດ “ປົດປ່ອຍ” Hormuz ນັ້ນ ກໍໄດ້ຮັບພຽງແຕ່ຄວາມມິດງຽບ ແລະ ຄວາມລະມັດລະວັງຈາກບັນດາພັນທະມິດເທົ່ານັ້ນ. ຄວາມເຄັ່ງຕຶງເພີ່ມຂຶ້ນ ເມື່ອມີບາງປະເທດ, ຄື: ແອັດສະປາຍ, ອີຕາລີ, ຝລັ່ງ ຊ້ຳບໍ່ໜຳ ແມ່ນບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ ອາເມລິກາ ນຳໃຊ້ບັນດາຖານທີ່ໝັ້ນການທະຫານໃນດິນແດນຂອງຕົນເພື່ອບຸກໂຈມຕີ ອີຣານ, ບໍ່ໃຫ້ເຮືອບິນການທະຫານ ອາເມລິກາ ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມການປະທະກັນໄປຜ່ານເຂດນ່ານຟ້າຂອງເຂົາເຈົ້າ. ສຳລັບອຳນາດການປົກຄອງ ອາເມລິກາ, ຄວາມຜິດຫວັງໄດ້ກາຍເປັນຄວາມໂມໂຫ. ຈາກການຕຳໜິຄວາມບໍ່ກ້າຫານຂອງບັນດາພັນທະມິດ, ທ່ານປະທານາທິບໍດີ Donald Trump ເອີ້ນ NATO ວ່າ “ເສືອເຈ້ຍ - paper tiger”, ພ້ອມທັງນາບຂູ່ຈະຖອນປະເທດ ອາເມລິກາ ອອກຈາກສຳພັນທະມິດການທະຫານນີ້. ເຖິງວ່າໄດ້ນຳໃຊ້ຄຳສັບຫຼຸດຜ່ອນຄວາມເຄັ່ງຕຶງລົງກໍຕາມ ແຕ່ທ່ານ Marco Rubio ລັດຖະມົນຕີການຕ່າງປະເທດ ອາເມລິກາ ກໍຖະແຫຼງວ່າ ອາເມລິກາ ຈະຕ້ອງພິຈາລະນາຄຸນຄ່າຂອງ NATO ຄືນໃໝ່.

ທ່ານ Marco Rubio ລັດຖະມົນຕີການຕ່າງປະເທດ ອາເມລິກາ ຕອບສຳພາດຕໍ່ນັກຂ່າວຢູ່ ຝລັ່ງ ໃນວັນທີ 7/3/2026. (ພາບ: Brendan Smialowski/REUTERS)

“ຂ້າພະເຈົ້າຄິດວ່າ ພາຍຫຼັງການປະທະກັນນີ້ສິ້ນສຸດລົງ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະພິຈາລະນາຄືນສາຍພົວພັນນີ້. ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະຕ້ອງຕີລາຄາຄືນຄຸນຄ່າຂອງ NATO ແລະ ຂອງສຳພັນທະມິດນີ້ກັບ ອາເມລິກາ. ແນ່ນອນວ່າ, ການຕັດສິນສຸດທ້າຍຈະແມ່ນຂຶ້ນກັບທ່ານປະທານາທິບໍດີ Donald Trump ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າຄິດວ່າ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະພິຈາລະນາຄືນວ່າ NATO ຍັງຮັບໃຊ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງ ອາເມລິກາ ໄດ້ດີຫຼືບໍ່, ຫຼືນີ້ພຽງແຕ່ແມ່ນສາຍພົວພັນຝ່າຍດຽວ, ເມື່ອ ອາເມລິກາ ປົກປ້ອງ ເອີຣົບ ແຕ່ເມື່ອພວກຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງການຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ ເຂົາເຈົ້າພັດປະຕິເສດ.”

ທ່ານ Charles Kuplan, ສາດສະດາຈານສາຍພົວພັນສາກົນຢູ່ ມະຫາວິທະຍາໄລ Georgetown (ອາເມລິກາ) ຖືວ່າ ຄວາມໂມໂຫປັດຈຸບັນ, ບວກກັບບັນດາຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງ ອາເມລິກາ ແລະ ເອີຣົບ ປິ່ນອ້ອມບັນດາຫົວຂໍ້ນັ້ນ ອາດຈະຊຸກຍູ້ເລື່ອງ ອາເມລິກາ ຖອນກຳລັງທະຫານທີ່ປະຈຳຢູ່ ເຢຍລະມັນ, ອັງກິດ, ໂປໂລຍ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຄຳໝັ້ນສັນຍາດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງກັບ ເອີຣົບ ໄວກວ່າການຄາດຄະເນ. ທ່ານກ່າວວ່າ:

“NATO ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກສະພາແຫ່ງຊາດ ອາເມລິກາ ຢ່າງແຮງ, ບໍ່ພຽງແຕ່ໃນພັກປະຊາທິປະໄຕເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງນັບທັງໃນພັກສາທາລະນະອີກດ້ວຍ. ຫາງສຽງ ອາເມລິກາ ກໍສະໜັບສະໜູນ NATO ຢ່າງແຮງ, ສະນັ້ນ ທ່ານ Donald Trump ອາດຈະປະສົບກັບສິ່ງກີດຂວາງ, ແຕ່ຕາມທັດສະນະຂອງຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ, ບໍ່ມີມາດຕາທາງນິຕິກຳ ຫຼື ການເມືອງໃດ ເຊິ່ງສະພາແຫ່ງຊາດ ອາເມລິກາ ຫຼື ທຳນຽບຫ້າແຈ ອາດສາມາດນຳໃຊ້ເພື່ອສະກັດກັ້ນທ່ານ Donald Trump ເລີ່ມຖອນນາຍທະຫານ ອາເມລິກາ ອອກຈາກ NATO.”

ສະພາບການຢູ່ Tyre, ລີບັງ ວັນທີ 2/4/2026 (ພາບ: REUTERS/Yara Nardi)

“ບົດຮຽນ” ຮັບມືຈາກ ເອີຣົບ

ເມື່ອປະເຊີນໜ້າກັບຄວາມໂມໂຫ ແລະ ຄຳນາບຂູ່ຈາກ ອາເມລິກາ, ບັນດາສະມາຊິກ NATO ສ່ວນຫຼາຍຢູ່ ເອີຣົບ ພັດໄດ້ເລືອກປະຕິກິລິຍາຢ່າງລະມັດລະວັງ. ການນຳບັນດາປະເທດ ອັງກິດ, ແຟງລັງ, ໂປໂລຍ… ຖືວ່າ NATO ບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນເສົາຄ້ຳດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງແມ່ນພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ຄວາມສະຖຽນລະພາບ ແລະ ຄວາມວັດທະນາຖາວອນຍາວນານຂອງຝ່າຍຕາເວັນຕົກ ອີກດ້ວຍ, ເຊິ່ງບັນດາສິ່ງດັ່ງກ່າວ ນອນໃນຜົນປະໂຫຍດຍຸດທະສາດຂອງປະເທດ ອາເມລິກາ ເອງ, ພິເສດແມ່ນໃນສະພາບການຂາດສະຖຽນລະພາບດ້ານພູມີສາດການເມືອງໃນທົ່ວໂລກ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, “ບົດຮຽນ” ຈາກການຮັບມືກັບຄວາມຜິດປົກກະຕິຂອງທ່ານປະທານາທິບໍດີ ອາເມລິກາ ໃນຫຼາຍເຫດການໃນເມື່ອກ່ອນ ກໍຊ່ວຍໃຫ້ ເອີຣົບ ຮັກສາໄດ້ຄວາມທຸ່ນທ່ຽງ ແລະ ມີຄວາມຢຶດໝັ້ນກວ່າຕໍ່ບັນດາຄຳນາບຂູ່ໃນປັດຈຸບັນຈາກ ວໍຊິງຕັນ.

ຕາມທ່ານນາງ Camille Grand, ອະດີດຮອງເລຂາທິການໃຫຍ່ NATO ແລ້ວ, ບັນດາສະມາຊິກຂອງ NATO ມີຄວາມຢຶດໝັ້ນພໍສົມຄວນກັບຄວາມຮັບຮູ້ທີ່ວ່າ NATO ແມ່ນອົງການການທະຫານທີ່ມີລັກສະນະປ້ອງກັນຕົວ, ດັ່ງນັ້ນ, ບັນດາປະເທດນີ້ ບໍ່ມີເຈດຈຳນົງສະໜັບສະໜູນບັ້ນການທະຫານຂອງ ອາເມລິກາ ຢູ່ ອີຣານ ໃນປັດຈຸບັນ. ທັດສະນະດັ່ງກ່າວໂດຍທ່ານນາງ Alice Rufo ຮອງລັດຖະມົນຕີກະຊວງບັນດາກຳລັງປະກອບອາວຸດ ແລະ ນັກຮົບເກົ່າ (ກະຊວງປ້ອງກັນປະເທດ) ຝລັ່ງ ແບ່ງປັນວ່າ:

“ມາດຕາທີ 5 ຂອງສົນທິສັນຍາ NATO ປົກປ້ອງໝົດທຸກຄົນ, ຫາກບໍ່ແມ່ນຜູ້ນີ້ປົກປ້ອງຜູ້ນັ້ນ. ນັ້ນແມ່ນການປ້ອງກັນຕົວແບບລວມໝູ່ ແລະ ການນາບຂູ່ລວມໝູ່. ຂ້າພະເຈົ້າຢາກຢ້ຳຄືນວ່າ NATO ແມ່ນສຳພັນທະມິດການທະຫານຮັບຜິດຊອບບັນດາບັນຫາຄວາມໝັ້ນຄົງຢູ່ບັນດາດິນແດນທີ່ນອນໃນຂອບເຂດທະວີບເອີຣົບ - ອັດລັງຕິກ, ຫາກບໍ່ແມ່ນເພື່ອດຳເນີນບັ້ນເຄື່ອນໄຫວຢູ່ຊ່ອງແທຄບທະເລ Hormuz, ສິ່ງທີ່ບໍ່ສອດຄ່ອງກັບກົດໝາຍສາກົນ”.

ໃນແງ່ມູມອື່ນ, ເລື່ອງບັນດາປະເທດ ເອີຣົບ ປະຕິເສດ (ຈົນຮອດປັດຈຸບັນນີ້) ເລື່ອງໜູນຊ່ວຍ ອາເມລິກາ ໃນການປະທະກັນກັບ ອີຣານ ຍັງເລີ່ມມາຈາກການຕັດສິນຕາມລຳພັງຝ່າຍດຽວຂອງ ອາເມລິກາ ໃນເບື້ອງຕົ້ນ. ບັນຫາປັດຈຸບັນຂອງ ເອີຣົບ ແມ່ນຕ້ອງຮັບມືແນວໃດ ຖ້າບັນດາໄພນາບຂູ່ຈາກທ່ານປະທານາທິບໍດີ Donald Trump ກ່ຽວກັບເລື່ອງຖອນຕົວ ອາເມລິກາ ອອກຈາກ NATO ປະກົດຜົນເປັນຈິງ? ຕາມທ່ານ Rafa Martienz, ສາດສະດາຈານວິທະຍາສາດການເມືອງ ສັງກັດມະຫາວິທະຍາໄລ Barcelona, ແອັດສະປາຍ ແລ້ວ, ຖ້າ ອາເມລິກາ ຖອນບັນດາຖານທີ່ໝັ້ນການທະຫານອອກຈາກ ເອີຣົບ ນັ້ນ, ກໍຈະແມ່ນການເລີ່ມຕົ້ນໃຫ້ແກ່ການສິ້ນສຸດຂອງ NATO. ໃນກໍລະນີນັ້ນ, ອາເມລິກາ ອາດສາມາດຍ້າຍບັນດາຖານທີ່ໝັ້ນໄປຍັງບັນດາປະເທດ ອາຟະລິກາເໜືອ, ພິເສດແມ່ນ ມາຣົກ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ທ່ານ ສຈ. Rafa Martienz ຖືວ່າ ນີ້ແມ່ນແຜນການທີ່ສິ້ນເປືອງສຳລັບທຸກຝ່າຍ ສະນັ້ນ, ເອີຣົບ ອາດຈະນຳໃຊ້ປັດໄຈນີ້ເພື້ອເກ້ຍກ່ອມ ອາເມລິກາ ປ່ຽນແປງແນວຄິດ, ເຊິ່ງເປັນສິ່ງທີ່ ທ່ານປະທານາທິບໍດີ Donald Trump ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເປັນຫຼາຍຄັ້ງວ່າ ທ່ານອາດຈະຍອມຮັບຢ່າງວ່ອງໄວ ຖ້າຜົນປະໂຫຍດໄດ້ຮັບການຮັບປະກັນ./.