กลับสู่หมู่บ้านเรียนรู้การปักผ้า

หมู่บ้านก๊วดด๋งอยู่ห่างจากใจกลางกรุงฮานอยไปทางทิศใต้ประมาณ 20 กิโลเมตร มีชื่อเสียงด้านผลิตภัณฑ์งานปักผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ นาง บุ่ยถิมายลาน ชาวบ้านที่เกิดและเติบโตในหมู่บ้านแห่งนี้และเป็นผู้ก่อตั้ง “ร้านผ้าปักมือตู๊ถิ” ซึ่งเป็นฝ่ายจัดเวิร์กช็อป “กลับสู่หมู่บ้านเรียนรู้การปักผ้า” กล่าวว่า งานปักผ้าของหมู่บ้านฯ มีมานานกว่า 300 ปีและเคยมีช่วงเวลาที่ต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่งานฝีมือนี้จะสูญหายไปเพราะต้องแข่งขันกับสินค้าอุตสาหกรรมที่มีราคาถูกและสามารถผลิตได้จำนวนมาก

“หลังจากที่ร้านผ้าปักมือตู๊ถิได้รับการเปิดตัว พวกเราได้ใช้โอกาสต่าง ๆ เพื่อนำงานศิลปาชีพนี้ไปสู่สาธารณชนและสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจให้แก่ทั้งตัวเองและผู้คนจำนวนมากในหมู่บ้าน นับจากนั้น มีผู้คนจำนวนมาก โดยเฉพาะเยาวชนรุ่นใหม่ แสดงความปรารถนาที่จะเรียนรู้การปักผ้าด้วยมือ ไม่ว่าจะเป็นผ้าเช็ดหน้า เสื้อผ้า หรือผ้าม่าน ดังนั้น เราจึงตัดสินใจเปิดชั้นเรียนเล็กๆ นี้และเชิญช่างฝีมือในหมู่บ้านมาถ่ายทอดความรู้และทักษะให้แก่ผู้เรียน”

เวิร์กช็อปนี้กลายเป็นจุดนัดพบที่พาผู้เรียนย้อนกลับไปค้นหามรดกทางวัฒนธรรมของกรุงฮานอย

ในยามเช้าฤดูใบไม้ผลิที่อากาศเย็นสบาย บริเวณลานภายในของบ้านโบราณในหมู่บ้านก๊วดด๋ง ซึ่งเป็นหมู่บ้านชนบทในภาคเหนือเวียดนาม ท่ามกลางบรรยากาศที่แสนโรแมนติกของสวนเขียวขจีที่เต็มไปด้วยดอกไม้ บรรดาผู้เรียนตั้งใจรับฟังช่างฝีมืออธิบายเกี่ยวกับประเภทของผ้า ด้ายสำหรับปัก การจับคู่สีต่าง ๆ และวิธีการปักผ้าด้วยมืออย่างละเอียด

ผู้ที่ร่วมถ่ายทอดและดูแลเวิร์กช็อปนี้คือคุณฝ่ามถิเฮือง อายุ 56 ปี ผู้ดูแลโรงงานผ้าปักมือตู๊ถิ ซึ่งก็เป็นลูกหลานของหมู่บ้านก๊วดด๋งและมีประสบการณ์ในอาชีพปักผ้าด้วยมือมากกว่า 40 ปี โดยนอกจากภารกิจประจำวันแล้ว เธอยังคงลงมือแนะนำและสอนผู้เรียนแต่ละคนอย่างใกล้ชิด

“ตอนวัยเด็ก ดิฉันใช้ชีวิตโดยไปโรงเรียนครึ่งวันและกลับบ้านเพื่อปักผ้าครึ่งวันโดยปู่ย่าตายายและพ่อแม่ช่วยสอนให้ ในสมัยนั้นยังไม่มีโรงเรียนหรือชั้นเรียนที่สอนการปักผ้า โดยเราได้เห็นผู้ใหญ่ปักผ้าแล้วก็ทำตามจึงค่อย ๆ เกิดความคุ้นเคย และจดจำเทคนิคการปักแต่ละแบบ ครอบครัวฉันมีพี่น้องทั้งหมด 6 คน ทุกคนต่างเริ่มปักผ้าตั้งแต่วัยเด็ก”

บรรดาผู้เรียนตั้งใจรับฟังช่างฝีมืออธิบายเกี่ยวกับประเภทของผ้า ด้ายสำหรับปัก การจับคู่สีต่าง ๆ และวิธีการปักผ้าด้วยมืออย่างละเอียด

ในชั้นเรียนเล็กๆ แห่งนี้ คุณเฮืองค่อย ๆ แนะนำและสอนให้แก่ผู้เรียนแต่ละคน ตั้งแต่วิธีขึ้น-ลงเส้นด้าย การใช้ฝีเข็มและการจับคู่สีด้ายบนผืนผ้า ผู้เรียนรับฟัง ลงมือทำตามและจินตนาการถึงผลงานที่กำลังปรากฎตัวบนผ้าปัก นางห่งหวอ ชาวเวียดนามเชื้อสายอเมริกัน ซึ่งเข้าร่วมเวิร์กช็อปนี้ได้เล่าว่า เธอรู้จักร้านผ้าปักมือตู๊ถิ จากครั้งหนึ่งที่เดินทางกลับเวียดนามและมาเยือนหมู่บ้านก๊วดด๋ง แล้วก็แวะเข้าไปชมโรงงานปักผ้าจึงหลงไหลทและสมัครเข้าร่วมเวิร์กช็อปและใช้เวลาช่วงที่อยู่ในเวียดนามในการเรียนการปักผ้าด้วยมือ

“คอร์สเรียนของร้านผ้าปักมือตู๊ถิใช้เวลาเพียง 5 วันเท่านั้นแต่เราได้เรียนรู้หลายๆ อย่าง ตั้งแต่การฝนเข็มไปจนถึงการปักลายดอกไม้ ต้นไม้และผีเสื้อ คุณตู๊ถิต่างให้การต้อนรับอย่างอบอุ่นและเป็นกันเอง โดยเฉพาะคุณเฮืองซึ่งมีความเชี่ยวชาญสูงและถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้เรียนอย่างตั้งใจ ฉันรู้สึกยินดีเป็นมากที่ได้รู้จักร้านผ้าปักมือตู๊ถิ และได้เข้าร่วมชั้นเรียนนี้”

ส่วนนาง หวูถิแอ๊งเตวี๊ยด ผู้เรียนคนหนึ่งจากกรุงฮานอยกล่าวว่า “แม้งานประจำจะค่อนข้างยุ่ง แต่ฉันก็ชื่นชอบการปักผ้ามาก ในช่วงแรกฉันลองเรียนรู้ด้วยตัวเองที่บ้าน แต่ทำไปทำมาก็มักต้องเลาะด้ายที่ปักออกอยู่บ่อย ๆ จึงคิดว่าควรหาคอร์สเรียนอย่างจริงจัง บังเอิญฉันได้อ่านบทความที่แนะนำเกี่ยวกับร้านผ้าปักมือตู๊ถิ จึงตัดสินใจมาเรียน หลังจากเรียนไปได้ 1–2 วัน ในเวลาว่างฉันก็ออกมานั่งปักผ้าอยู่หน้าบ้าน มีผู้คนเดินผ่านไปมาและพูดว่า “ทำไมปักสวยจังเลย” คำชมเหล่านี้ก็ทำให้ดิฉันรู้สึกดีใจและมีความสุขมาก ตอนนี้ฉันได้เรียนครบทั้ง 5 วันแล้วและสามารถปักลวดลายลงบนเสื้อผ้าเองได้ ดอกไม้ที่ปักออกมาน่ารักมาก รู้สึกยอดเยี่ยมจริง ๆ ”

นักท่องเที่ยวต่างชาติรู้สึกชื่นชอบที่ได้ลงมือทำผลงานด้วยตนเอง

เพื่อสามารถนำเวิร์กช็อป “กลับสู่หมู่บ้านเรียนรู้การปักผ้า” เข้าถึงสาธารณชนได้มากขึ้น ร้านปักมือตู๊ถิได้วางแผนร่วมมือกับบริษัทนำเที่ยวต่างๆ เพื่อจัดทัวร์เยี่ยมชมการทำผ้าปักมือสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ โดยจะผสานการเยี่ยมชมหมู่บ้านก๊วดด๋งและเรียนรู้งานปักผ้าด้วยตนเอง นาง บุ่ยถิมายลาน เจ้าของร้านได้กล่าวว่า

“เรามุ่งหวังที่จะพัฒนารูปแบบการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์นี้ เพื่อทั้งเป็นการอนุรักษ์และเผยแพร่คุณค่าทางวัฒนธรรมของหมู่บ้านก๊วดด๋งเพื่อสร้างอาชีพและรายได้ให้แก่ชาวบ้าน เมื่อผู้มาเยือนได้ใช้เวลา แรงกายและความประณีตของตนเองในการสร้างสรรค์ผลงานผ้าปักด้วยตนเอง ช่วยให้พวกเขาตระหนักถึงคุณค่าของงานหัตถกรรมพื้นเมืองมากขึ้น ส่วนช่างฝีมือก็มีโอกาสได้สื่อสาร ถ่ายทอดเรื่องราววิชาชีพ เข้าใจความต้องการและรสนิยมของลูกค้าอีกด้วย”

เมื่อมาเที่ยวกรุงฮานอย นักท่องเที่ยวหลายๆคนก็มีความปรารถนาที่จะได้เรียนรู้และสัมผัสกับเอกลักษณ์วัฒนธรรมต่างๆ มากขึ้น ดังนั้น ชั้นเรียนการปักผ้าด้วยมือที่หมู่บ้านก๊วดด๋งจึงกำลังกลายเป็นจุดนัดพบแห่งใหม่ที่ช่วยเพิ่มความหลากหลายให้แก่แหล่งท่องเที่ยวของกรุงฮานอยที่เปี่ยมไปด้วยคุณค่าทางวัฒนธรรมมากขึ้น.