Độc đáo nghệ thuật thêu tay trên vải nhung

Với bàn tay khéo léo của nghệ nhân, các nét thêu tay truyền thống trên nền vải nhung không chỉ tạo nên những bức tranh sống động mà còn mang hơi thở của văn hóa Việt. Mỗi sản phẩm nhung thêu đến tay người tiêu dùng là cả một hành trình sáng tạo bền bỉ.

Nghe âm thanh tại đây:

Vải nhung có bề mặt mềm mại, óng ánh và sang trọng, giúp tôn lên vẻ tinh tế của người phụ nữ. Dù đã xuất hiện từ rất lâu, nhưng với kỹ thuật dệt vải nhung khó, nên từ ngày xưa, chất liệu nhung chỉ gắn với giới quyền quý trong xã hội. Ngày nay, chất liệu nhung thường được cho là khiến người mặc bị “già” và chỉ hợp mặc vào mùa đông, nhưng với kĩ thuật thêu tay và khéo léo lựa chọn chất liệu, những sản phẩm may mặc từ vải nhung đã có sức sống mới.

Chuyên thiết kế các sản phẩm về nhung, Nhà thiết kế Nguyễn Thanh Tâm chia sẻ: Ngày xưa, áo dài nhung the thêu tay sẽ chỉ dành cho người trung tuổi thôi, mặc lên sẽ hơi bị già hoặc sẽ không trẻ trung. Nhưng từ khi chúng tôi tiếp cận thị trường với những sản phẩm như váy đầm, áo dài hay với những sản phẩm trẻ trung hơn, mang tính thời trang hơn với các họa tiết thêu tươi trẻ. Đưa các chủ đề về văn hóa dân tộc, di sản của Việt Nam vào các thiết kế thêu. Không chỉ hoa sen, tôi đã từng thêu họạ tiết triều Nguyễn hay các di tích Hà Nội, như: Văn Miếu, đền Ngọc Sơn, chợ hoa,…

Để những sản phẩm chất liệu nhung trơn truyền thống thông thường trước đây mang hơi thở đương đại, các nghệ nhân thêu đã không ngừng tìm tòi hướng đi mới. Dưới bàn tay thoăn thoắt của các nghệ nhân, từng đường chỉ biến thành những bông hoa nở rộ, những bức tranh Hàng Trống hay hình ảnh bản làng vùng cao, ruộng bậc thang mùa lúa chín với sắc vàng óng ả,...được tái hiện vô cùng sống động trên nền nhung.

Gắn bó 20 năm với nghề thêu tay truyền thống, chị Nguyễn Thị Tuyết, nghệ nhân thêu, chia sẻ: Chọn chỉ là khâu quan trọng nhất đối với sản phẩm thêu. Khi mình chọn chỉ sẽ phải phác thảo theo hình vẽ cũng như sự tương ứng màu sắc trên hình vẽ đó. Sau đó mới đưa ứng dụng vào. Chỉ thêu này lựa chọn dựa trên cả độ tuổi của người sử dụng nữa. Ví dụ người trẻ thì mình sẽ chọn màu trẻ trung, tươi tắn một chút. Còn người trung niên thì mình sẽ chọn màu sắc trầm hơn. Thêu trên nhung vì chất liệu rất trơn, sẽ để lại vết nếu mình thêu sai. Kỹ thuật căng khung vô cùng quan trọng, nếu mỗi mẫu thêu đặt khung mà lệch vải, khi tháo ra sản phẩm sẽ cong vênh. Thêu trên nhung rất khó, nếu mình thêu sai thì không sửa được chính vì thế khó hơn rất nhiều so với vải khác.

Thêu trên nhung là cả một nghệ thuật, vải rất dễ bị xô lệch, xù lông nếu thao tác không khéo. Người thợ phải kiểm soát lực kim và độ căng chỉ cực kỳ chính xác. Mỗi mũi thêu không chỉ là kỹ thuật mà còn là sự kiên nhẫn, khéo léo đặt vào sản phẩm.

Yêu thích và gắn bó với vải nhung, nhà thiết kế trẻ Nguyễn Thơ Thơ cho biết: "Trên một bề mặt vải nhung sẽ có những sợi nhung rất nhỏ, khi người thợ thêu sợi chỉ tơ xuống thì sợi chỉ bị ẩn đi. Thế nên để thêu được một cánh hoa người thợ phải thêu đi thêu lại nhiều lần để khi nào nhìn thấy sợi chỉ nổi lên khỏi bề mặt vải. Nhưng trên chất liệu nhung họ phải mất đến 3, 4 lần thêu đường chỉ đó mới nổi lên được trên mặt nhung. Người thợ phải am hiểu về vải, người thợ sẽ căn được những canh thêu thì lên một tác phẩm không bị dúm, mà rất phẳng."

Áo dài nhung thêu là một trong những biểu tượng của văn hóa thời trang Việt Nam. Khác với chiếc áo dài nhung trơn thông thường, chiếc áo dài nhung thêu không chỉ đẹp mắt mà còn khiến nhiều người yêu thích bởi nét đẹp độc đáo từ các họa tiết thêu.

Ngoài áo dài, ngày này, các nhà thiết kế Việt đã tạo ra những sản phẩm có tính ứng dụng cao trong cuộc sống, như: váy nhung, khăn choàng nhung, túi nhung, các phụ kiện từ nhung…với họa tiết thêu tay đầy tinh xảo.

Chị Vũ Thị Hương Giang, quản lý Tiệm Thơ, cho biết: "Họa tiết thêu không chỉ là yếu tố trang trí mà còn thể hiện nhiều khía cạnh về phong cách và cá tính của người mặc. Những họa tiết như long, lân, quy, phượng thường được sử dụng trong các buổi tiệc trang trọng để thể hiện vị thế của người phụ nữ. Còn những họa tiết hoa lá, thiên nhiên thường được sử dụng trong cuộc sống hằng ngày. Khi thêu phải rất chú ý, nét chỉ phải rất mượt, hình thêu không được nhăn vải và xô lệch."

Khi các sản phẩm công nghiệp ngày càng phổ biến, thêu tay trên vải nhung vẫn giữ được vị thế riêng nhờ tính độc bản và giá trị thủ công không thể thay thế. Qua những mẫu trang phục, người mặc không chỉ cảm nhận được độ sắc nét ở từng sợi chỉ thêu tay, chất vải nhung lụa cao cấp mà còn là niềm tự hào bởi đã góp phần trong việc gìn giữ nét văn hóa giá trị truyền thống đang dần mai một trong cuộc sống.