Nghị quyết 21- NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã khẳng định “Dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Tại Việt Nam, sự gia tăng dân số không chỉ tạo ra nguồn lực lao động dồi dào mà còn đặt ra các thách thức về chăm sóc sức khỏe, giáo dục, và phát triển kinh tế. Trong bối cảnh dân số già đang gia tăng tại Việt Nam thì việc đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe và phát triển chất lượng sống cho người dân trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

 Nghe âm thanh tại đây:

Sau 5 năm triển khai Nghị quyết 21 - NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII  về công tác dân số trong tình hình mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đóng góp thiết thực vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Công tác dân số đã góp phần tích cực vào tăng trưởng kinh tế, thu hẹp bất bình đẳng và tiến bộ xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bà Đào Hồng Lan, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế. Ảnh UNFPA

Theo báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ sinh giảm, chất lượng dân số được cải thiện nhờ các chương trình tuyên truyền và giáo dục về kế hoạch hóa gia đình, sức khỏe sinh sản. Phát biểu tại sự lễ kỷ niệm Ngày Dân số Thế giới 2025, Bà Đào Hồng Lan, Bộ trưởng Y tế cho biết: “Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong công tác dân số như tốc độ gia tăng dân số được kiểm soát. Việt Nam đang trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng. Lực lượng lao động trẻ góp phần tăng trưởng kinh tế, xã hội, giảm chênh lệch giữa thu nhập mức sống giữa các vùng, các nhóm dân cư. Tuổi thọ trung bình của người dân tăng lên 74,7 tuổi vào năm 2024. Công tác chăm sóc người cao tuổi ngày càng được củng cố nâng cao về chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Việt Nam đang đối mặt với những khó khăn, thách thức như: mức sinh giảm sâu, già hóa dân số nhanh, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh chưa được cải thiện, chất lượng dân số giữa các vùng miền chưa đồng đều,…và chỉ số phát triển con người vẫn ở nhóm trung bình so với thế giới.”

Trẻ em dân tộc miền núi. Ảnh minh họa Thủy Nguyên

Hiện nay, chính phủ Việt Nam đang triển khai Luật Dân số và Chương trình mục tiêu chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 với mục tiêu bảo đảm an sinh, sức khỏe, bình đẳng cho mọi người dân với nguyên tắc lấy con người là trung tâm, là mục tiêu của sự phát triển bền vững của đất nước.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết thêm, Bộ Y tế đã trình chính phủ một số đề xuất bổ sung trong đó có một số nội dung ưu tiên: “Đó là tập trung các giải pháp để hỗ trợ cho người phụ nữ trong quá trình mang thai và sinh con tập trung các giải pháp để nâng cao chất lượng dân số, quy định các biện pháp thực hiện về tư vấn khám sức khỏe, sàng lọc chẩn đoán điều trị trước sinh, sau sinh và các biện pháp để triển khai thực hiện các chính sách hỗ trợ việc duy trì mức sinh thay thế, đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên, thích ứng với vấn đề già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số." Bà Hồng Lan nói.

Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam. Ảnh UNFPA

Trong những năm qua, Việt Nam đã có những bước hợp tác mạnh mẽ và hiệu quả với Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) trong việc phát triển chất lượng dân số. Các dự án tập trung vào việc cải thiện sức khỏe sinh sản, giáo dục giới tính và nâng cao trách nhiệm xã hội trong chăm sóc sức khỏe toàn dân. Sự hợp tác này đang không chỉ góp phần đạt được các Mục tiêu Thiên niên kỷ mà còn nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế trong các vấn đề nhân quyền và sức khỏe.

Bà Pauline Tamesis; Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam và ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam khẳng định tiếp tục đồng hành cùng VN trong giai đoạn tới.

“Liên hợp quốc tại Việt Nam cam kết tiếp tục hợp tác chặt chẽ với chính phủ trong việc: đảm bảo tiếp cận phổ cập với các dịch vụ sức khỏe sinh sản có chất lượng; chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, hỗ trợ thúc đẩy các chính sách dân số toàn diện; mở rộng giáo dục giới tính toàn diện phù hợp với độ tuổi và dịch vụ thân thiện với thanh niên; tăng cường hệ thống dữ liệu để phục vụ tốt hơn cho công tác lập kế hoạch và đầu tư. Mỗi người trong chúng ta đều có cơ hội sống một cuộc sống khỏe mạnh, tự do và hạnh phúc. (Bà Paulien Tamesis).

“UNFPA và LHQ tái khẳng định cam kết đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong quá trình xây dựng Luật Dân số mới và triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035”. Không thể có phát triển bền vững nếu thiếu đi quyền tự quyết về sinh sản. Khi đảm bảo quyền được lựa chọn của mỗi người, chúng ta đang trao quyền cho các gia đình, thúc đẩy bình đẳng giới và mở ra tiềm năng của cải thiện chất lượng dân số.(Ông Matt Jackson).

Việt Nam là một trong những nước có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới (Ảnh minh họa: KT)

Với vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững, dân số không chỉ tạo ra cơ hội mà còn đặt ra thách thức cần được giải quyết một cách hiệu quả. Để xây dựng một Việt Nam thịnh vượng và phát triển, việc nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân là nhiệm vụ cấp bách mà Đảng và Nhà nước Việt Nam đang tích cực thực hiện.

Ngày Dân số Việt Nam (26/12) năm nay mang ý nghĩa đặc biệt nhất là Quốc hội vừa thông qua Luật Dân số (ngày 10/12), khi công tác dân số bước vào giai đoạn mới với nhiều chuyển động sâu sắc, đan xen giữa thành tựu và những thách thức ngày càng rõ nét.