Nhà báo Hoàng Hướng: Kính thưa quý vị khán giả của Đài Tiếng Nói Việt Nam, xin chào và cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình hôm nay. Chúng tôi rất vinh dự được kết nối với hai vị khách mời là người Việt từ Hoa Kỳ – những người Việt xa quê mang trong mình tình yêu quê hương sâu đậm. Xin giới thiệu ông Nguyễn Trọng Đức (David Nguyen) và ông Nguyễn Thế Phượng (Peter Nguyen The Phuong). Cảm ơn hai ông đã dành thời gian tham gia buổi tọa đàm cùng phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam.

Ông Nguyễn Trọng Đức: Xin chào tất cả quý khán thính giả của Đài Tiếng nói Việt Nam. Tôi vừa từ Mỹ trở về Việt Nam và hiện đang ở quê vợ tại huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, và rất vui được tham gia chương trình hôm nay.

Ông Nguyễn Thế Phượng: Xin chào quý khán thính giả. Tôi vừa từ Việt Nam trở về Mỹ rất xúc động khi được chia sẻ những cảm nhận về quê hương trong dịp đặc biệt này.

Cảm thức hòa bình từ chính quê hương Việt Nam

Nhà báo Hoàng Hướng: Thưa ông Nguyễn Trọng Đức và ông Nguyễn Thế Phượng, hai ông từng rời Việt Nam trong những năm chiến tranh, nay ông Nguyễn Trọng Đức trở về dự kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước. Ông Nguyễn Thế Phượng được biết cũng sắp về Việt Nam. Mấy hôm nay ông đã chuẩn bị được gì cho chuyến trở về rồi?

Ông Nguyễn Thế Phượng một lần về thăm quê dịp Tết cổ truyền

Ông Nguyễn Thế Phượng: Mấy hôm nay là cả đêm tôi không ngủ được, mà tôi cũng mới từ Việt Nam về lại bên Mỹ này. Tôi vừa trở về từ Việt Nam ngày 24 tháng 3, mình ở Việt Nam 7 tuần. Giờ lại chuẩn bị về Việt Nam để dự lễ 50 năm ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước, ngày 30 tháng 4. Riêng tôi, ngày lễ này rất quan trọng. Cách đây 50 năm, đúng ngày 30/4 tôi rời Việt Nam. Thành thử, đối với riêng tôi, ngày này rất quan trọng, ý nghĩa. Mỗi năm, cứ đến ngày này tôi đều cảm thấy mình như có một cuộc đời mới. Tôi rất háo hức, mừng rỡ, đặc biệt lần này, tôi lại được về Thành phố Hồ Chí Minh tham dự đại lễ.

Nhà báo Hoàng Hướng: Còn ông Nguyễn Trọng Đức, dịp rồi ông về qua quê nhà ngoại thì đã đi thăm được những đâu rồi ạ?

Ông Nguyễn Trọng Đức: Tôi tranh thủ thời gian đi qua mấy tỉnh, đi từ Hồng Ngự, qua Sa-đéc, Đồng Tháp, nhưng khi ghé về Thành phố Hồ Chí Minh thì mọi người đang chuẩn bị cho đại lễ 30/4 rất ráo riết. Tại bến Bạch Đằng thì thấy mấy chục khẩu pháo đã trưng bày tại đó. Thành phố hiện tại bây giờ rất nhộn nhịp, mọi nơi đều đã chuẩn bị sửa soạn cho ngày 30 tháng 4. Tất cả mọi người đều vui mừng để đón ngày lễ 30 tháng 4 này, ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước.

Nhà báo Hoàng Hướng: Thưa hai ông, sau 50 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, từ góc nhìn của những người Việt ở Mỹ, hai ông đánh giá thế nào về hòa bình và giá trị của hòa bình mà Việt Nam đã đạt được những năm qua?

Ông Nguyễn Thế Phượng: Tôi may mắn được về Việt Nam rất nhiều lần, và mỗi lần tôi thấy đến bây giờ, mỗi lần đến Việt Nam mình như được sống lại một cuộc sống rất mới. Tôi nghĩ rằng ở Việt Nam mình, tôi tìm thấy hòa bình, tôi nhìn thấy hòa bình và mình được sống với không khí hòa bình. Hai tháng trước tôi ở Việt Nam, tôi được sống với không khí an lành, êm đềm. Việt Nam mình hiện tại bây giờ với tôi, người dân mình rất thân thiện, vui vẻ, an toàn. Tôi chỉ biết nói rất may mắn dịp 50 năm ngày thống nhất đất nước, ngày 30 tháng 4, tôi được trở về Thành phố Hồ Chí Minh. Và với tôi, đây là phần thưởng quý giá, Nhà nước Việt Nam, nhân dân Việt Nam, đất nước Việt Nam đã tặng cho tôi, một người từ năm 1975 đến giờ chưa đổ được giọt mồ hôi nào cho đất nước Việt Nam, chưa đóng đồng tiền thuế nào cho đất nước Việt Nam. Bây giờ  mình trở về lại được hòa nhập chung niềm vui của người dân Việt Nam, mình rất mừng và biết mình rất may mắn.

Nhà báo Hoàng Hướng: Vâng ạ, ông Nguyễn Thế Phượng đang rất xúc động! Ông Nguyễn Trọng Đức đã nhiều lần trở về Việt Nam. Mỗi lần trở về như thế, có sự đổi thay nào trên những chặng đường ông đi qua?

Ông Nguyễn Trọng Đức trong chuyến thăm Trường Sa và nhà giàn DKI

Ông Nguyễn Trọng Đức: Tôi rất vui sướng và hạnh phúc khi thấy đất nước phát triển mọi mặt. Kinh tế của đất nước bây giờ so với 50 năm trước, rất nhiều sự thay đổi. Trong thời gian mà trước năm 1970, trước khi mà tôi rời phải miền Nam Việt Nam thì lúc bấy giờ còn chiến tranh, còn khói lửa. Tôi ra đi không bao giờ nghĩ rằng có được sự thanh bình như ngày hôm nay. Vì đất nước đã trải qua chiến tranh, lúc thời điểm tôi đi, cuộc chiến đang khốc liệt, mình cảm thấy đất nước mình chìm đắm trong chiến tranh, lúc nào cũng thấy sự chết chóc, tang thương, mình rất là buồn. Vì vậy khi qua Hoa Kỳ, tôi đã là những người sinh viên phản chiến, chống chiến tranh tại Mỹ. Mình luôn mong muốn chiến tranh sẽ chấm dứt, bởi thế, khi đất nước thống nhất năm 1975, thì tôi rất vui mừng. Những ngày về quê hương ở Đồng Tháp như thế này, tôi thấy rất là thanh bình. Đất nước không còn chiến tranh, phát triển như thế này, đó là một sự an vui mà mình không thể nào tìm thấy được cái gì vui mừng hơn như thế. Được nhìn thấy đất nước như thế này thì đâu có cái gì mà vui sướng bằng. Bởi thế mà tất cả những ngày tôi trở về quê hương là tìm về sự an vui, hạnh phúc!

Nhà báo Hoàng Hướng: 50 năm đã qua. Trên thế giới cũng đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh. Trải qua tất cả những thăng trầm trong thời gian ấy, các ông có so sánh gì về giá trị của hòa bình ở Việt Nam như các ông đã cảm nhận?

Ông Nguyễn Thanh Phượng: Tôi nghĩ, mỗi lần tôi nói Việt Nam với bạn bè, tôi đặc biệt là những người Mỹ, bao giờ cũng nói với họ biết rằng, muốn hiểu về hòa bình thì cứ đến Việt Nam. Vì lẽ tại đó, tại Việt Nam, mình sẽ biết là hòa bình là mình phải tạo ra chứ không phải hòa bình là do người khác mang đến cho mình. Khi mà mình tạo ra được hòa bình cho chính mình, thì nó sẽ thể hiện ra trong cuộc sống của mình, từ hơi thở của mình.

Hòa bình do Việt Nam tạo ra từ cuộc kháng chiến trường kỳ, cực khổ, lâu dài, thành thử, đây là mô hình để người dân các nước trên thế giới nhìn vào, theo đó mà làm. Rõ ràng, chiến tranh khởi đầu rất dễ nhưng chấm dứt rất khó. Kể từ ngày tôi sang nước Mỹ, tôi thấy bao nhiêu cuộc chiến tranh chấm dứt. Trước đó cũng có nhiều cuộc chiến tranh nữa. Nhưng chưa có cuộc chiến tranh nào chấm dứt gọn gàng, đẹp đẽ, trong không khí hoan hỉ như cuộc chiến ở Việt Nam. Điều đó chỉ có thể xảy ra ở Việt Nam, chỉ có thể xảy ra ngày 30/4 tại Việt Nam một lần duy nhất. Vì Việt Nam tạo ra hòa bình nên mình sẵn sàng san sẻ với tất cả bạn bè quốc tế.

Ở Mỹ, hễ nói đến thuế đối ứng là người ta nhắc đến Việt Nam vì Việt Nam là mô hình xử lý hiệu quả, không khéo, dễ thương, dễ chịu cho người Mỹ để họ theo đó họ làm. Từ mô hình đó, Việt Nam rất được nể phục, kính trọng. Là người Việt sống ở Mỹ, nhất là đúng dịp 50 năm giải phóng Miền Nam, tôi rất là hãnh diện vì điều này.

Ông Nguyễn Thế Phượng

Ngày tôi rời khỏi Việt Nam đầy súng đạn, khói lửa. Điều kỳ diệu nhất trong năm nay, 30/4, đúng ngày thứ 4, cuối tháng, một sự trùng hợp mầu nhiệm. Trong không khí căng thẳng, hỗn loạn trên thế giới, người Việt Nam mình xứng đáng để nhận được không khí hòa bình như thế này. Dịp này, thành phố Hồ Chí Minh hết phòng khách sạn vì người Việt ở bốn phương tụ về tham dự đại lễ. Nhờ sự sáng suốt từ các nhà lãnh đạo và sự hy sinh gian khổ, to lớn của các thế hệ đi trước mà Việt Nam có được hòa bình hôm nay. Anh em mình hôm nay được ngồi trò chuyện ở đây thế này, tôi được hòa vào không khí ấy. Đặc biệt là chính sách của nhà nước mở rộng để anh về Việt Nam, tôi về Việt Nam hòa nhập vào niềm vui chung của cả nước một cách tự nhiên, nhẹ nhàng. Đó là điều mà tôi nghĩ chúng ta phải rất vui mừng. Riêng Việt kiều, giờ này được về Việt Nam, được hòa nhập vào niềm vui chung, với tôi, đó là điều kỳ diệu. Vì thưa anh ngày 30/4/1975 tôi rời khỏi Việt nam, tháng 10 tôi đến nước Mỹ, tôi luôn nghĩ có lẽ mình sẽ chết ở nước này, chứ không có cơ hội được trở về Việt Nam. Suy nghĩ đó luôn ám ảnh trong tôi.   

Ông Nguyễn Trọng Đức: Tôi rất đồng ý với anh Nguyễn Thế Phượng, là ở Việt Nam, nhiều khi mình không có thấy, mình không có cảm nhận được như là nhiều nước trên thế giới. Người dân ở trên thế giới, phải nói là người ta ước mơ được sống trong không khí hòa bình, hạnh phúc như ở nước Việt Nam. 50 năm qua, đất nước Việt Nam được sống trong sự hòa bình đó để mà phát triển, phát triển về mọi mặt luôn, chứ không phải là nhất thiết là chỉ là kinh tế mà thôi. Đất nước Việt Nam ngày hôm nay, rất là vui mừng với lý do rằng, tất cả các nước trên thế giới đều nhìn về Việt Nam mình. Và đây là một mô hình cho rất nhiều quốc gia trên thế giới noi theo. Lý do tại sao vậy? Tại vì nước mình luôn luôn bị rất là nhiều nước cường quốc trên thế giới nhắm vào. Vì vậy, nên rất dễ xảy ra những sự xung đột. Nhưng mà nhờ Nhà nước Việt Nam do Đảng cộng sản lãnh đạo, chúng ta đã thoát ra khỏi chiến tranh, tránh được chiến tranh để đem lại an vui, hạnh phúc cho nhân dân Việt Nam. Điều đó tôi rất rất ngưỡng mộ với Nhà nước Việt Nam.

Chúng ta nhìn thấy rất nhiều nước trên thế giới gặp khó khăn do thuế quan, nhưng Việt nam đã vượt qua điều đó, chúng ta có được lối thoát. Bởi thế, kỷ niệm 50 năm giải phóng Miền Nam năm nay, câu mà chúng ta hay dùng là “Việt Nam muôn năm”. Khi mình nói “Việt Nam muôn năm” mình sẽ cảm nhận được sự hạnh phúc dài lâu ấy. Nếu không sống ở Việt Nam, không phải là người Việt Nam, chúng ta sẽ không thể hiểu thấu cụm từ “Việt Nam muôn năm”! Vì vậy, nên tôi nói với tất cả khán thính giả của VOV rằng, trong suốt chiều dài lịch sử của Việt Nam, chúng ta trải qua rất nhiều cuộc chiến, nhưng ngày hôm nay, có lẽ rằng, Việt Nam sẽ sống vĩnh cửu trong nền hòa bình, như anh Nguyễn Thế Phương vừa trình bày, là nền hòa bình này do nhân dân Việt Nam tạo ra. Đó là niềm vui mừng nhất! Còn nền hòa bình do người khác cho mình thì nó sẽ không dài lâu. Bởi thế, đó là lý do mà tôi nói: “Việt Nam muôn năm”! “Việt Nam muôn năm”! Nền hòa bình của chúng ta trong 50 năm qua thật là xứng đáng!

Hòa hợp dân tộc và nhịp cầu kết nối với quê hương

Nhà báo Hoàng Hướng: Thưa hai ông, một khía cạnh quan trọng khác là sự hòa hợp dân tộc và kết nối giữa người Việt ở nước ngoài với quê hương. Hai ông cảm nhận thế nào về sự gắn kết này trong hành trình phát triển của Việt Nam, đặc biệt với các ông, những người từng tự coi mình ở phía bên kia trong tương quan với quê hương Việt Nam?

Ông Nguyễn Trọng Đức chụp ảnh với Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhân dịp về dự lễ kỷ niệm 50 năm giải phóng Miền Nam 30/4/2025

Ông Nguyễn Trọng Đức: Tôi cảm nhận rất nhiều về chuyện hòa hợp dân tộc vì tôi sống ở Hoa Kỳ. Cao trào mà chống Nhà nước Việt Nam mà tôi đã từng tham dự vào thập niên 70, 80 của thế kỷ trước. Điều đó khó lòng mà tránh khỏi, vì mình là người không nhìn thấy, mình không cảm nhận được sự thật ở đất nước. Khi mình thấy rồi, mình cảm nhận được rồi, mình về đây sống, thấy được rồi thì mình mới hiểu được. Nhiều khi chúng ta luôn luôn bị bao vây bởi rất là nhiều nguồn tin xuyên tạc. Vì vậy, có rất nhiều người chưa bao giờ thấy tình hình thực tiễn của đất nước, chưa bao giờ hiểu được, nên họ có nhiều ngộ nhận, cảm nhận trái chiều.

Nhưng ngày hôm nay, sau 50 năm, thì chắc chắn như tôi trình bày, hàng năm có cả triệu người từ Hoa Kỳ về thăm quê hương. Thì điều đó đã chứng minh hùng hồn nhất là, tất cả mọi người đã không còn nhìn vào quá khứ, và họ đã sống tại hiện tại và cho tương lai. Họ đã nhìn thấy đất nước Việt Nam thực tại như thế nào. Vì vậy, không còn cái chuyện gọi là chống đối. Ngày hôm nay, quý vị thấy là bao nhiêu người đã từng chống đối Nhà nước Việt Nam, đã từng có thành kiến đối với Nhà nước Việt Nam đã quay trở về, đã quay trở về thật sự luôn! Trong lòng của người ta, người ta muốn trở về và người ta hãnh diện để trở về Việt Nam, để sống được cuộc đời sống trong đất nước hòa bình. Vì vậy, không còn cái lằn ranh cách đây vài chục năm đó là Quốc - Cộng. Đến ngày hôm nay, tôi rất vui mừng được nhìn thấy một đất nước thanh bình trải dài qua 50 năm như thế. Và hôm nay, cái sự chống đối đối với Nhà nước Việt Nam gần như là đã dần dần sẽ tan biến theo thời gian. Việc gì cũng vậy, cái gì nó cũng có cái kết. Và cái kết của hòa hợp dân tộc ngày hôm nay, chúng ta đã nhìn thấy thật rõ, điển hình qua hàng triệu người từ Hoa Kỳ trở về.

Nếu mà nói rằng và chống đối Nhà nước Việt Nam, thì phải nói đến người Việt ở Hoa Kỳ. Ngày hôm nay, từ từ họ đã thay đổi, đã trở về Việt Nam. Trong dịp kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước như thế này, mọi người rất háo hức trở về. Như anh Phượng vừa cho biết, anh ấy vừa với trở về Việt Nam từ tháng 3, về Mỹ mới được chục ngày, đã háo hức trở về lại Việt Nam. Mà anh ấy không phải là người duy nhất. Tôi đang nói chuyện như này, nhưng điện thoại của tôi rung lên nhiều lần vì mọi mọi người báo đã mua được vé máy bay để về thành phố Hồ Chí Minh dịp 30/4 này, thành phố thân yêu, nơi họ đã từng sinh sống, từng trải qua thời ấu thơ của mình.

Nhà báo Hoàng Hướng: Theo ông Nguyễn Thế Phượng thì sự kết nối với quê hương Việt Nam đã thay đổi như thế nào, theo thời gian, với người Việt bên Mỹ.

Ông Nguyễn Thế Phượng: Tôi nói về riêng tôi. Tôi bắt đầu về Việt Nam từ năm 1998. Tới giờ này, về bao nhiêu lần tôi không nhớ nữa. Quả thật, theo thời gian, với tôi, tất cả mọi thứ đều trở nên tốt hơn, đẹp hơn và dễ chịu hơn. Tôi nhớ một lần, cách đây đến 15 năm về trước, mỗi lần về Việt Nam thì mình hay mang quà về. Một lần tôi mang một thùng quà rất nặng,  khi đi qua cửa khẩu hải quan, anh công an cửa khẩu nói: “bác ơi bác mang cái này làm gì cho nó nặng hở bác”! Mình nghe ông ấy nói thế, mình hiểu là mức sống của Việt Nam của mình bây giờ đẫ đầy đủ, tại vì những thứ đồ mang đã bán tràn lan ngoài chợ. Tôi về lần đầu tiên, tôi đi bộ ngoài đường thì đèn đường tối lù mù. Bây giờ, thành phố mở rộng, rất lớn, đi hơi tí là bị lạc. Nhưng có một điều, văn hóa, xã hội không phân biệt con người với con người. Tôi thấy mình như họ và hòa nhập vào xã hội như mọi người. Trong khi đó, 50 năm tôi ở Mỹ, tôi chưa bao giờ tôi nghĩ mình là người Mỹ. Về với Việt Nam thì tôi nhận ra mình thật là người Việt Nam.

Ông Nguyễn Thế Phượng trong một lần về thăm Thủ đô Hà Nội

Nhà báo Hoàng Hướng: Vâng, xin cảm ơn hai vị khách mời.

Kính thưa quý khán thính giả, buổi tọa đàm hôm nay đã mang đến những chia sẻ đầy cảm xúc từ hai vị khách mời – ông Nguyễn Trọng Đức và ông Nguyễn Thế Phượng, người Việt từ Hoa Kỳ. Từ hành trình trở về quê hương, hai ông đã cảm nhận về sự phát triển của Việt Nam, giá trị của hòa bình, sự hòa hợp dân tộc. Hai ông đã giúp chúng ta thấy một Việt Nam thanh bình, thịnh vượng và đoàn kết. Những câu chuyện chân thực, xúc động của hai ông là nguồn cảm hứng lớn cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và người dân trong nước, đặc biệt trong dịp kỷ niệm trọng đại này. Xin cảm ơn hai ông đã tham gia chương trình và chúc hai ông có những trải nghiệm ý nghĩa trong dịp lễ 30/4 sắp tới. Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại quý khán thính giả trong những chương trình tiếp theo của Đài Tiếng nói Việt Nam.