Nghe âm thanh tại đây: 

Ở các xã phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên, cây hồng không hạt đã được trồng từ lâu đời. Ảnh: VOV

Hồng không hạt thuộc nhóm hồng trơn, quả giòn, thơm và đặc biệt không có hạt. Khác với các giống hồng thông thường, loại quả này có vị giòn thanh mát, được thị trường ưa chuộng. Ở các xã phía Bắc của tỉnh Thái nguyên, cây hồng không hạt đã được trồng từ lâu đời, nhiều cây gần 100 năm tuổi vẫn cho năng suất và chất lượng quả tốt, nhất là tại các xã Quảng Bạch, Nam Cường, Đồng Phúc, Nà Phặc, Ba Bể, Na Rì. Năm ngoái, diện tích hồng không hạt toàn vùng đạt trên 830ha, với sản lượng hơn 2.000 tấn.

Chị Vũ Thị Huế, ở xã Ba Bể, và ông Nông Sỹ Lập, xã Nam Cường, tỉnh Thái Nguyên, cho biết: "Hồng này ngọt. Hàng năm, tôi bán ra thị trường rất nhiều. Họ đánh giá hồng ở đây ngon. Đường sá bây giờ thuận tiện nên gửi hàng cũng dễ. Diện tích cây hồng không hạt của gia đình tôi khoảng 6.000 m2. Năm nay quả hồng rất tốt, đẹp, so với năm trước thì năng suất tăng hơn nhiều. Mang lại giá trị kinh tế cao vì quả hồng bán rất dễ. Các lái buôn, bán lẻ về tận gốc lấy hàng".

Ở thôn Nà Chom, xã Đồng Phúc, 1 trong những vùng có nhiều gốc hồng không hạt lâu năm của tỉnh Thái Nguyên, bà con nơi đây đã liên kết thành lập Hợp tác xã Đồng Lợi từ năm 2018, chuyên chăm sóc, tiêu thụ hồng không hạt. Hợp tác xã hiện có hơn 20 thành viên, những hộ trồng hồng còn lại trong thôn cũng liên kết với Hợp tác xã cùng chia sẻ kinh nghiệm trồng, chăm sóc, thu hái hồng không hạt. Ông Lục Văn Thiệp, Phó Giám dốc Hợp tác xã Đồng Lợi, thôn Nà Chom, xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên, cho biết: "Diện tích trồng hồng của Hợp tác xã khoảng 43ha, diện tích cho thu hoạch khoảng hơn 20ha. Có năm thu hoạch được mùa thì được khoảng 150 tấn. Năm 2025 này ước tính cho thu hoạch khoảng 60 – 70 tấn. Người dân ở đây mong muốn phát triển trồng mở rộng thêm diện tích".

Nhờ áp dụng khoa học, kỹ thuật nên vườn hồng phát triển tốt. Ảnh: VOV

Quả hồng không hạt đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý từ năm 2010; nằm trong Top 100 thương hiệu nổi tiếng năm 2013 do đó sức tiêu thụ của mặt hàng nông sản này tương đối tốt. Năm nay, mỗi cân hồng được các hộ bán với mức giá dao động 20.000 – 25.000 đồng/kg. Thời gian gần đây, để việc vận chuyển được thuận lợi và giảm chi phí, nhiều xã đã nâng cấp đường giao thông vào tận vườn, bê tông hóa tới chân đồi, giúp tiêu thụ thuận tiện hơn, giảm chi phí và nâng cao thu nhập. Nhờ đó, quả hồng không hạt được tiêu thụ mạnh tại các tỉnh phía Bắc, như: Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh… Khách du lịch đến tham quan vườn hồng, tự tay hái quả, chụp ảnh và mua mang về làm quà biếu, góp phần đưa sản phẩm hồng không hạt của Thái Nguyên tới nhiều tỉnh thành trong cả nước.

Ngoài sản phẩm quả hồng không hạt tươi, Hợp tác xã Đồng Lợi còn tiên phong trong việc nâng cao chất lượng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và đa dạng loại sản phẩm từ quả hồng không hạt sau chế biến, qua đó, giúp tăng lợi thế cạnh tranh cho loại quả đặc sản. Năm nay, Hợp tác xã đầu tư chế biến hồng sấy dẻo bằng năng lượng mặt trời. Sản phẩm dẻo dai, ngọt thơm, dễ bảo quản, bán được giá cao hơn nhiều so với hồng tươi. Ông Đồng Văn Lợi, Giám đốc Hợp tác xã Đồng Lợi, cho biết năm nay, Hợp tác xã dự kiến chế biến 5–6 tấn hồng sấy, với tỉ lệ 1 kg tươi cho 400–500g sản phẩm.  "Hợp tác xã tập trung chế biến hồng sấy dẻo nhằm đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng giá trị kinh tế. Sản phẩm hồng không hạt sấy dẻo khi đưa ra thị trường cũng được đón nhận tích cực".

Đặc biệt, sản phẩm hồng không hạt của Hợp tác xã Đồng Lợi đã được công nhận sản phẩm trong Chương trình mỗi xã 1 sản phẩm (OCOP). Hướng đi này không chỉ giải quyết tình trạng dư thừa quả tươi, mà còn nhân lên giá trị gấp nhiều lần, đưa hồng không hạt từ sản phẩm thời vụ thành món quà có thể tiêu thụ quanh năm.

Hồng không hạt giúp nhiều hộ dân vùng cao Thái Nguyên vươn lên khá giả Ảnh: VOVHồng không hạt giúp nhiều hộ dân vùng cao Thái Nguyên vươn lên khá giả Ảnh: VOV

Để phát huy giá trị kinh tế mà cây hồng không hạt mang lại, tỉnh Thái Nguyên đã và đang đẩy mạng công tác xúc tiến thương mại thông qua việc đưa đặc sản nổi bật của địa phương lên sàn thương mại điện tử, quảng bá trên mạng xã hội, tham gia hội chợ, kết nối với các kênh phân phối. Nhờ đó, thương hiệu hồng không hạt ngày càng được khẳng định, sản phẩm vươn ra thị trường rộng hơn, từ đó nâng cao thu nhập cho người dân. Tại 1 số xã, chính quyền địa phương định hướng sắp tới sẽ tiếp tục mở rộng diện tích trồng hồng không hạt, gắn đặc sản địa phương với du lịch trải nghiệm…. Đây sẽ là những giải pháp để gia tăng giá trị, tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho hồng không hạt địa phương.

Từ đặc sản vườn đồi truyền thống, món quà mùa vụ hồng không hạt đã trở thành thương hiệu có chỗ đứng trên thị trường. Những bước đi mang tính đột phá, bền vững chính là chìa khóa để cây trồng chủ lực của vùng cao Thái Nguyên góp phần vào sự phát triển của kinh tế địa phương nói chung, nâng cao đời sống, tăng thu nhập cho người dân vùng cao nói riêng.