Sở hữu hơn 3.260 km bờ biển cùng hệ thống đảo, vịnh phong phú, Việt Nam đang nắm giữ "kho báu" vô giá để biến du lịch biển thành trụ cột kinh tế biển. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, tư duy khai thác thiên nhiên thuần túy không còn là bảo chứng cho sự tăng trưởng. Để bứt phá, cần chuyển đổi từ khai thác lợi thế cảnh quan sang lợi thể trải nghiệm, tích hợp sâu các chuỗi dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Nghe âm thanh tại đây:
Từ những bãi biển trải dài ở miền Trung đến hệ thống vịnh, đảo ở phía Bắc và phía Nam, biển đã tạo nên một không gian du lịch rộng lớn với những sắc thái khác nhau. Nắng, gió, bãi cát, những vịnh biển và đảo không chỉ là tài nguyên thiên nhiên, mà đang trở thành “vốn” để nhiều địa phương hình thành các trung tâm nghỉ dưỡng, vui chơi, giải trí và dịch vụ. Với nhiều gia đình Việt, du lịch biển vẫn là lựa chọn quen thuộc. Nhưng phía sau lựa chọn tưởng như quen thuộc ấy là sự thay đổi khá rõ về nhu cầu của du khách: không chỉ cần một bãi biển đẹp mà còn cần dịch vụ tốt, ẩm thực hấp dẫn và nhiều trải nghiệm hơn trong suốt hành trình.
Ảnh: Huyền Trang/VOV1
Anh Hoàng Thanh Tùng, du khách đến từ Hưng Yên, chia sẻ: “Mỗi dịp hè gia đình tôi đều chọn đi du lịch biển. Biển Việt Nam rất đẹp, dịch vụ ngày càng đa dạng. Các món ăn ẩm thực tại bãi biển cũng rất tươi ngon và sạch.”
Nếu trước đây, du lịch biển thường gắn với tắm biển và nghỉ dưỡng, thì nay nhu cầu ấy đang dần mở rộng. Du khách muốn bước ra khỏi khu nghỉ dưỡng, khám phá làng chài, trải nghiệm cuộc sống của ngư dân, thưởng thức món ăn tại nơi nó được hình thành và tìm hiểu những câu chuyện văn hóa của cộng đồng ven biển. Chính những trải nghiệm ấy đang tạo thêm chiều sâu cho sản phẩm du lịch, giúp mỗi vùng biển có một bản sắc riêng thay vì chỉ cạnh tranh bằng cảnh quan.
Chị Lê Thanh Hương, du khách đến từ Ninh Bình, bày tỏ: "Tôi thích những điểm đến vừa có cảnh quan thiên nhiên đẹp, mà vừa có những trải nghiệm văn hóa địa phương. Ví dụ chúng tôi được trải nghiệm văn hóa làng chài, thưởng thức ẩm thực ở đây. Mọi thứ rất thú vị và ấn tượng. Tôi hy vọng tôi sẽ được quay trở lại để tiếp tục trải nghiệm thêm một lần nữa."
Từ nhu cầu thị trường có thể thấy "mỏ vàng" chưa khai thác của du lịch biển nằm ở các giá trị vô hình: văn hóa cộng đồng, sinh thái và câu chuyện bản địa. Khi thương mại hóa thành công các giá trị này, vòng đời một chuyến đi sẽ kéo dài hơn, mức chi tiêu bình quân/khách tăng cao và dòng tiền du lịch sẽ lan tỏa trực tiếp đến sinh kế người dân.
Ông Cao Trí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, nhận định: "Du lịch biển không thể phát triển riêng lẻ mà cần đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế biển. Khi hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics được đầu tư đồng bộ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thu hút khách du lịch, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị dịch vụ. Đây cũng là cơ sở để hình thành các chuỗi giá trị mới, đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế địa phương."
Thực tế, giá trị của du lịch biển không dừng lại ở doanh thu của khách sạn hay khu nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, trong cuộc cạnh tranh ngày càng mạnh giữa các điểm đến, lợi thế về biển đẹp sẽ khó tạo ra khác biệt nếu sản phẩm còn tương đồng. Bài toán đặt ra là phải biến tài nguyên thành những trải nghiệm có bản sắc. Bà Nguyễn Thị Xuân Lan, Phó chủ tịch Hiệp Hội Du lịch tỉnh Gia Lai, Giám đốc Công Ty Lữ Hành Quốc tế Golden Life, cho biết: " Xu hướng hiện nay là phát triển các sản phẩm gắn với trải nghiệm văn hóa, đời sống cộng đồng và hệ sinh thái biển. Điều này không chỉ tạo sự khác biệt cho điểm đến mà còn góp phần giữ chân du khách lâu hơn. Nếu được đầu tư bài bản, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng của du lịch biển Việt Nam trong thời gian tới."
Song song với bài toán thương mại, yếu tố "xanh" đang trở thành bộ lọc khắt khe của thị trường. Nâng cao sức cạnh tranh không thể đánh đổi bằng suy thoái môi trường.
Bà Hoàng Hiên, Phụ trách sản phẩm Công ty Du lịch Viettravel Hà Nội, nêu ý kiến: Du khách hiện nay không chỉ quan tâm đến cảnh đẹp mà còn chú trọng đến chất lượng môi trường và trải nghiệm tại điểm đến. Vì vậy, doanh nghiệp cũng đang từng bước chuyển đổi theo hướng xanh hơn và bền vững hơn, từ giảm rác thải nhựa đến xây dựng các sản phẩm thân thiện với môi trường.
Du lịch biển không chỉ đóng góp trực tiếp vào ngân sách mà còn kéo theo sự phát triển của chuỗi ngành nghề phụ trợ: thương mại, vận tải, logistics, hàng hải và thu hút các dự án hạ tầng có vốn đầu tư nước ngoài.
Từ một lợi thế được thiên nhiên trao tặng đến một ngành kinh tế có sức cạnh tranh là một chặng đường dài. Nếu tạo được những sản phẩm khác biệt, kết nối tốt hạ tầng, nâng chất lượng dịch vụ và bảo vệ được môi trường, du lịch biển Việt Nam sẽ không chỉ là câu chuyện “có biển đẹp để thu hút khách”, mà có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị kinh tế biển. Và đó chính là cơ hội để lợi thế tự nhiên của Việt Nam được chuyển hóa thành động lực bứt phá và giá trị phát triển lâu dài.
