(VOV5) - Từ dòng suối Đăk Lôi thơ mộng, người Xơ Đăng ở làng Kon Jong (Quảng Ngãi) đang gìn giữ bản sắc, phát triển du lịch cộng đồng, biến văn hóa truyền thống thành sinh kế bền vững.
Nghe âm thanh tại đây:
Cách trung tâm phường Kon Tum (tỉnh Quảng Ngãi) chừng 20km, làng Kon Jong của người Xơ Đăng ở xã Ngọc Réo, yên bình giữa những vườn cao su, cà phê và rừng cây xanh mướt. Nơi đây có dòng suối Đắk Lôi thơ mộng, là điểm du lịch lý tưởng với những người muốn thích du lịch trải nghiệm và trở về với thiên nhiên.
 Cổng vào điểm du lịch cộng đồng suối Đắk Lôi, làng Kon Jong, xã Ngọc Réo. Ảnh: A Saly/VOV-Tây Nguyên |
Khu vực suối Đăk Lôi, xã Ngọc Réo, có nhiều tảng đá lớn, hai bên bờ cây rừng phủ bóng, không khí trong lành, mát mẻ quanh năm, khung cảnh thơ mộng. Nơi đây đã được chính quyền địa phương quy hoạch thành điểm du lịch cộng đồng. Với sự hỗ trợ của nhà nước, bà con trong Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ, du lịch Ngọk Réo, dựng hàng chục chòi bằng các vật liệu tự nhiên sẵn có, mở gian hàng trưng bày sản phẩm đặc trưng phục vụ du khách. Anh A Thảo, Bí thư Chi bộ thôn Kon Jong, cho biết du lịch cộng đồng đang mở ra hướng đi mới với người Xơ Đăng.
Hiện là Giám đốc HTX Nông nghiệp dịch vụ, du lịch Ngọk Réo, anh A Thảo cho biết thành công lớn nhất từ mô hình này là giúp bà con dần thay đổi nếp nghĩ, cách làm, từ sinh hoạt hàng ngày đến việc làm kinh tế: "Cụ thể như trong địa bàn trong thôn, tôi tổ chức ươm cây hoa, cây bóng mát và phát cho từng hộ gia đình để trồng dọc đường và cảnh quan gia đình luôn. Tại suối Đăk Lôi cũng thường xuyên dọn vệ sinh sạch sẽ, trồng cây, xây dựng chòi và đề xuất cấp trên hỗ trợ kinh phí xây dựng cơ sở hạ tầng. Đến hiện tại, bà con trong thôn tham gia hợp tác xã làm du lịch suối Đăk Lôi đã lên tới 20 thành viên".
Tỷ mỉ chăm sóc vườn hoa trước nhà, chị Y Doan cho biết từ ngày Kon Jong phát triển du lịch cộng động, các hộ gia đình luôn sẵn sàng các điều kiện tốt nhất để tiếp đón du khách. Đặc biệt, từ khi thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ, du lịch Ngọk Réo, bà con luôn giữ gìn cảnh quan môi trường, khai thác giá trị văn hóa truyền thống, như: cồng chiêng, hát dân ca, phát triển nghề làm rượu cần, dệt thổ cẩm, làm các món ăn dân tộc…. Chị Y Doan hào hứng chia sẻ: "Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sàng đầy đủ về rượu cần, các món ăn truyền thống, thức uống cho khách du lịch thưởng thức. Chúng tôi sẵn sàng phục vụ đầy đủ để du khách nhớ về chúng tôi, du khách đã đến đây một lần, rồi sẽ đến đây lần thứ 2, lần thứ 3".
 Người Xơ Đăng ở Ngọc Réo đang gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Ảnh: Ngọc Chí/VOV |
Xã Ngọk Réo có 7 thôn, hơn 5.600 nhân khẩu, dân tộc thiểu số chiếm 99% (chủ yếu là dân tộc Xơ Đăng – nhánh Tơ Đrá). Đồng bào Xơ Đăng ở đây có đời sống văn hóa tinh thần rất phong phú, mang đậm văn hóa núi rừng, nương rẫy, được gìn giữ và lưu truyền qua các thế hệ. Trong đó, phải kể đến cồng chiêng, múa xoang, các lễ hội truyền thống và nghề truyền thống. Vì vậy, khi phát triển du lịch cộng đồng, hằng tuần các nghệ nhân cùng nhau tổ chức dạy đánh cồng chiêng, múa xoang, vừa để truyền dạy cho thế hệ trẻ, vừa luyện tập để phục vụ du khách. Hiện, xã Ngọk Réo khôi phục được nhà rông truyền thống; có đội cồng chiêng, múa xoang các lứa tuổi duy trì tập luyện, biểu diễn; các nghề đan lát, dệt thổ cẩm, nghề rèn, tạc tượng được gìn giữ.
Chị Y Hoa, Tổ trưởng Tổ hợp tác làm rượu cần Kon Jong, cho biết Hợp tác xã và bà con đã xây dựng các gian hàng giới thiệu các sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã/phường 1 sản phẩm) của địa phương, như: mật ong, măng khô, cà phê… và nhất là rượu cần truyền thống, đặc sản ở Kon Jong. Ban đầu, chị làm rượu cần để phục vụ như cầu của người dân trong vùng. Sau đó ngày càng nhiều người đặt hàng qua mạng xã hội, rồi điểm du lịch mở ra, làm rượu cần trở thành một nghề tạo thu nhập cho nhiều phụ nữ trong làng. Rượu làm từ nếp cẩm do chính người dân trồng, sử dụng men từ lá rừng, cho hương vị đặc biệt làm say lòng người.
 Chị Y Hoa bên quầy hàng của Hợp tác xã. Ảnh: A Saly/VOV-Tây Nguyên |
Chị Y Hoa cho biết: "Để phục vụ tốt cho du lịch, tôi sản xuất rượu cần theo hướng vừa giữ gìn hương vị truyền thống, vừa đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, có nhãn mác, bao bì đẹp mắt. Từ ngày sản xuất rượu cần tôi thấy mang lại giá trị kinh tế, từ đó thu hút các chị em trong thôn cùng làm sản xuất rượu cần. Chúng tôi đã mở rộng diện tích trồng nếp cẩm là nguyên liệu để sản xuất rượu cần phục vụ khách du lịch".
Đến du lịch cộng đồng suối Đăk Lôi, du khách được hòa mình với thiên nhiên, trải nghiệm văn hóa, ẩm thực truyền thống của đồng bào Xơ Đăng. Thiên nhiên tươi đẹp và bản sắc văn hóa độc đáo đang giúp người Xơ Đăng ở Kon Jong, Ngọc Réo, Quảng Ngãi, dần có cuộc sống ấm no.