Kỳ Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 -2031 diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đứng trước yêu cầu tiếp tục chuyển đổi mô hình phát triển, và người dân Việt Nam trong nước cũng như nước ngoài đuêỳ có những kỳ vọng vào sự thay đổi và phát triển ấy. Trong số không nhiều những kiều bào song tịch có điều kiện trở về Việt Nam tham gia bầu cử Quốc hội lần này, có Tiến sĩ Phan Bích Thiện, người Việt ở Hungary. Phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam phỏng vấn bà nhân chuyến trở về lần này.

Tiến sĩ Phan Bích Thiện, Chủ tịch Diễn đàn Phụ nữ Việt Nam tại Châu Âu

PV: Chào TS Phan Bích Thiện, rất vui được gặp bà tại Việt Nam trong những ngày này. Chắc hẳn bà đã phải thu xếp công việc để có thể trở về tham dự Ngày hội non sông - nhất là hiện nay trong bối cảnh việc đi lại từ châu Âu về Việt Nam có những trở ngại nhất định?

TS Phan Bích Thiện: Đối với mỗi công dân Việt Nam, quyền bầu cử không chỉ là một quyền lợi mà còn là trách nhiệm đối với đất nước. Dù sinh sống và làm việc ở nước ngoài nhiều năm, tôi luôn cảm nhận rất rõ mình là một phần của dân tộc Việt Nam. Việc trực tiếp trở về tham gia bầu cử đối với tôi mang ý nghĩa rất đặc biệt. Đây là lần thứ hai tôi về Việt Nam để tham gia bầu cử. Lần đầu tiên 10 năm trước, còn dịp bầu cử Quốc hội khóa trước tôi không thể về được vì dịch bệnh Covid.

Chính vì vậy, mặc dù nhiều dịp đại lễ vừa qua tôi không về dự được nhưng dịp bầu cử năm nay thì tôi đã cố gắng thu xếp công việc từ trước nhiều tháng để về nước. Đúng là thời điểm này từ châu Âu về Việt Nam gặp nhiều trở ngại vì các chuyến bay thuận tiện nhất quá cảnh qua khu vực Trung Đông bị hủy. Tôi phải đổi vé bay từ Budapest lên Frankfurt để nối chuyến bay của Hãng hàng không Việt Nam Vietnam Airlines về Hà Nội. Những tưởng mọi việc đã ổn, một ngày trước ngày bay thì các phi cơ và nhân viên của Hãng hàng không Đức Lufthansan tuyên bố đình công vào ngày hôm sau nên chuyến bay của tôi đã đặt từ Budapest đi Frankfurt bị hủy. Tôi phải xử lý gấp và các nhân viên Hãng hàng không Việt Nam Airlines đã rất nhiệt tình hỗ trợ ngay trong đêm giúp tôi trong việc đổi chuyến nhanh chóng. Vượt qua những khó khăn trở ngại này tôi càng cảm nhận được giá trị của việc được có mặt và trực tiếp cầm lá phiếu tham gia vào sự kiện trọng đại này của đất nước.

Mỗi lá phiếu không chỉ đơn thuần là một sự lựa chọn, mà còn thể hiện niềm tin và kỳ vọng của người dân vào tương lai đất nước, thể hiện trách nhiệm của mỗi công dân, ở trong nước cũng như ở nước ngoài, đối với con đường phát triển chung của dân tộc.

Cảm xúc của bà như thế nào khi trở về Việt Nam vào đúng thời điểm cả nước  chuẩn bị cho ngày bầu cử?

TS Phan Bích Thiện: Đó thực sự là một cảm xúc rất đặc biệt và xúc động. Khi vừa trở về Việt Nam, tôi đã cảm nhận được không khí chuẩn bị bầu cử rất rõ ràng ở khắp nơi. Từ các tuyến phố, khu dân cư cho tới các cơ quan, trường học đều được trang trí pano, áp phích, băng rôn giới thiệu về ngày bầu cử cũng như danh sách các ứng cử viên.

Không khí chuẩn bị rất khẩn trương nhưng cũng rất phấn khởi. Ở nhiều khu dân cư, người dân trao đổi, tìm hiểu thông tin về các ứng cử viên và chương trình hành động của họ. Điều đó cho thấy sự quan tâm và tinh thần trách nhiệm rất cao của cử tri đối với một sự kiện chính trị quan trọng của đất nước.

Đối với một người sống xa Tổ quốc lâu năm như tôi, được trực tiếp chứng kiến không khí tấp nập và đầy trách nhiệm ấy khiến tôi cảm thấy rất xúc động và tự hào. Nó giúp tôi cảm nhận rõ hơn sự gắn bó sâu sắc với đời sống chính trị của đất nước.

Việc đăng ký và nhận thẻ cử tri cũng rất nhanh chóng, thuận lợi. Các cán bộ phường đã chủ động liên lạc trước với tôi để thông báo, hướng dẫn cụ thể. Nhiều điều mới tôi cảm nhận được như việc sử dụng các phương tiện cộng nghệ số, các app để người dân có thể cập nhập nhanh chóng thông tin. Qua đây có thể thấy công cuộc chuyển đổi số đang lan tỏa sâu rộng trong các lĩnh vực của đất nước.

Theo bà, cuộc bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp lần này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh hiện nay?

TS Phan Bích Thiện: Tôi cho rằng cuộc bầu cử lần này có ý nghĩa rất đặc biệt, bởi đây là cuộc bầu cử được tổ chức ngay sau Đại hội Đảng làn thứ XIV vừa kết thúc với những định hướng và mục tiêu chiến lược mới cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới. Vì vậy, Quốc hội và các cơ quan dân cử khóa mới sẽ có vai trò rất quan trọng trong việc thể chế hóa những chủ trương, đường lối lớn thành các chính sách và hệ thống pháp luật cụ thể.

Bên cạnh đó, lần bầu cử này cũng diễn ra trong bối cảnh bộ máy chính quyền địa phương đang được tiếp tục đổi mới theo hướng tinh gọn và hiệu quả hơn. Việc tổ chức HĐND với số cấp được tinh giản còn hai cấp là một bước cải cách quan trọng, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và giảm bớt sự chồng chéo trong hệ thống hành chính.

Điều này đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với các đại biểu HĐND được bầu. Họ cần có năng lực và trách nhiệm cao hơn để đảm nhận vai trò đại diện cho cử tri và tham gia quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương với quy mô lớn hơn.

Là một kiều bào đang sinh sống tại châu Âu, bà kỳ vọng gì vào các đại biểu Quốc hội và HĐND khóa mới?

Tôi cho rằng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội lớn nhưng cũng đi kèm với những yêu cầu và thách thức mới. Vì vậy, các cơ quan dân cử – từ Quốc hội cho tới Hội đồng Nhân dân các cấp – cần phải luôn sát sao với những vấn đề cấp bách của xã hội và của đất nước.

Tôi kỳ vọng Quốc hội khóa mới sẽ luôn bám sát thực tiễn đời sống, quan tâm kịp thời tới những vấn đề cấp bách của xã hội và của đất nước, từ phát triển kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng giáo dục, khoa học – công nghệ cho tới bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Quốc hội cần lắng nghe nhiều hơn tiếng nói của người dân, để những quyết sách được đưa ra thực sự phản ánh nhu cầu và nguyện vọng của xã hội.

Tôi kỳ vọng các đại biểu Quốc hội và HĐND khóa mới sẽ thực sự là những người đại diện cho quyền lợi và tiếng nói của nhân dân, phản ánh trung thực những vấn đề của đời sống xã hội vào các diễn đàn nghị trường, đồng thời tích cực tham gia xây dựng và giám sát việc thực hiện các chính sách. Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động khó lường tôi mong rằng các các cử tri lần này sẽ sáng suốt chọn được những đại biểu thực sự có tâm với người dân, có trách nhiệm với đất nước và có tầm nhìn chiến lược để đưa ra những quyết sách đảm bảo cho sự phát triển ổn định, tự chủ, bền vững của đất nước mà trong đó lấy con người làm gốc.

Theo bà, Quốc hội và các cơ quan dân cử cần quan tâm như thế nào tới cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài?

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời của dân tộc Việt Nam. Với hàng triệu người đang sinh sống và làm việc trên khắp thế giới, kiều bào không chỉ đóng góp về kinh tế mà còn mang theo những tri thức, kinh nghiệm và mạng lưới kết nối quốc tế rất quý giá.

Vì vậy, tôi mong rằng Quốc hội khóa mới cũng như các cơ quan dân cử sẽ tiếp tục quan tâm hơn tới các chính sách liên quan tới người Việt Nam ở nước ngoài, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của kiều bào, đồng thời tạo điều kiện để chúng tôi có thể đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước.

Bên cạnh đó, cộng đồng người Việt ở nước ngoài cũng có thể đóng vai trò như một cầu nối trong việc tăng cường trao đổi, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam với các quốc gia khác, kể cả trong lĩnh vực lập pháp và chính sách công. Đơn cử như cộng đồng người Việt Nam tại Hungary có mối quan hệ rất tốt và được lãnh đạo Quốc hội Hungary đánh giá cao. Chúng tôi thường xuyên có các cuộc tiếp xúc với các nghị sỹ Hungary và Nhóm nghị sỹ hữu nghị Hungary Việt Nam trong khối IPU của Quốc hội Hungary. Thông qua các hoạt động trao đổi hay các diễn đàn quốc tế, kiều bào có thể góp phần kết nối và hỗ trợ quá trình hội nhập cũng như phát triển hệ thống lập pháp và quản trị của Việt Nam.

Đặc biệt tôi mong muốn và hy vọng là trong tương lai Quốc hội sẽ có những cơ chế và giải pháp để người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài cũng có thể tham gia bầu cử tại cơ quan đại diện nơi mình sinh sống mà không cần phải về Việt Nam.

Bà có điều gì muốn gửi gắm tới cử tri Việt Nam trong và ngoài nước nhân dịp này?

Tôi nghĩ rằng mỗi cử tri đều có vai trò rất quan trọng trong việc lựa chọn những đại biểu xứng đáng, có đủ tâm và tầm để thực sự đại diện cho tiếng nói của nhân dân. Vì vậy, tôi mong rằng mọi người sẽ tham gia bầu cử với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, dù sống ở đâu chúng ta vẫn luôn hướng về quê hương. Nếu không thể về nước dịp này để trực tiếp tham gia bầu cử thì mọi sự quan tâm và các ý kiến đóng góp của kiều bào từ ngoài nước đều thể hiện trách nhiệm đối với quê hương và là một phần của sức mạnh chung giúp đất nước phát triển.