Trong không khí cả nước đang hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đội ngũ trí thức trẻ kiều bào -  những người đang học tập và làm việc tại các trung tâm khoa học, công nghệ hàng đầu thế giới, đang ấp ủ những khát khao được đóng góp trí tuệ để hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới.

  Nghe âm thanh tại đây:   

Trí thức trẻ kiều bào nhận định rằng, mô hình tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ và tài nguyên thiên nhiên đã tới hạn. Để Việt Nam không rơi vào bẫy thu nhập trung bình và đạt được mục tiêu nước phát triển vào năm 2045, Đại hội lần thứ XIV của Đảng cần đưa ra những quyết sách mạnh mẽ để chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất và chất lượng. Trong tiến trình đó Khoa học Cộng nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số là 3 yếu tố quyết định sự phát triển bền vững, tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, định hình tương lai kinh tế, đặc biệt khi đối mặt với thách thức toàn cầu và mục tiêu quốc gia. Để Khoa học Cộng nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số từ "động lực phụ trợ" trở thành "trụ cột sống còn" thì 3 yếu tố đó phải phải được luật hóa, cụ thể hóa thành trụ cột phát triển trong văn kiện Đại hội. Sự kết hợp của 3 yếu tố này chính là chìa khóa để giải quyết các bài toán về tối ưu hóa nguồn lực quốc gia. Bạn Vũ Phương Duyên, Chủ tịch Hội sinh viên Việt Nam tại Paris, Pháp cho biết: “Tôi cho rằng định hướng của chính phủ Việt Nam hiện nay là đúng đắn kịp thời và mang tính chất sống còn. Đây không còn là sự lựa chọn mà là con đường phát triển tất yếu của đất nước. Trụ cột  được xác định bao gồm Khoa học công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số không tách rời mà bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau. Việc xác định đây là nhiệm vụ chiến lược của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân cho thấy sức mạnh của cả một hệ thống. Tuy nhiên thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở tầm nhìn, mà nằm ở khâu thực thi. Vậy nên, tôi tin rằng nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn, định hướng này hoàn toàn có thể giúp Việt Nam phát triển đột phá trong những năm tới".

Cùng quan điểm này, TS Phạm Ngọc Khánh, Giảng viên Trường ĐH Charles - CH Séc khẳng định nếu chúng ta phát triển mạnh mẽ trụ cột này thì Việt Nam sẽ dần hình thành được một Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thật sự góp phần tạo ra nhiều việc làm chất lượng, thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao đồng thời góp phần nâng cao vị thế học thuật và sức cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế: “Tôi mong muốn nhất, đó là Việt Nam phát triển một môi trường nghiên cứu học tập chuyên nghiệp và các cơ chế khuyến khích, sáng tạo hơn nữa. Cụ thể, tôi kỳ vọng vào cơ chế, thể chế, thủ tục nhanh gọn, trách nhiệm rõ ràng. Đặc biệt đó là có thể trao quyền tự chủ học thuật và tài chính để các nhóm nghiên cứu triển khai nhanh ý tưởng của họ, mua sắm trang thiết bị và nghiệm thu minh bạch đúng chuẩn khoa học. Một trong những đề xuất cụ thể và tâm huyết nhất của giới trí thức trẻ là việc Việt Nam cần nhanh chóng làm chủ công nghệ lõi, đặc biệt là AI và Công nghệ bán dẫn"….

Để hiện thực hóa các tham vọng công nghệ, yếu tố con người là tiên quyết. Kiều bào trẻ kỳ vọng một tư duy đột phá trong công tác cán bộ và chính sách nhân tài tại Đại hội lần này. Các ý kiến cho rằng, chính sách "trải thảm đỏ" thu hút nhân tài về nước cần đồng bộ, mạnh mẽ và mang tính bền vững hơn. Nhân tài về nước, không chỉ cần mức lương cao, họ cần một hệ sinh thái làm việc kiến tạo. Vì chính họ chính là những cầu nối đưa công nghệ nguồn và các chuyên gia hàng đầu thế giới, giúp Việt Nam đi tắt đón đầu, thu hẹp khoảng cách công nghệ.

Tiến sĩ Phạm Giang Nam, Đại học Phenikaa cho rằng: “Là một nhà khoa học trẻ của Việt Nam học tập và làm việc tại Pháp. Tôi mong muốn trở về quê hương để áp dụng những kinh nghiệm mà mình đã tích lũy, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Tôi kỳ vọng Đảng và Nhà nước sẽ ban hành các chính sách đãi ngộ hấp dẫn như mức lương cạnh tranh hỗ trợ nghiên cứu khoa học và môi trường làm việc chuyên nghiệp, nhằm khuyến khích thế hệ trí thức trẻ trở về cống hiến, đồng thời tạo điều kiện để những người như tôi có thể tham gia tích cực và công việc xây dựng và phát triển đất nước. Dựa theo những gì tôi đã chứng kiến ở các quốc gia tiên tiến ở châu Âu, việc đầu tư vào nhân tài thông qua các chương trình như là hỗ trợ nhà ở, đào tạo liên tục và hợp tác quốc tế, trợ giúp Việt Nam thu hút được nhiều nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Tôi tin rằng, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước thông qua các chính sách ưu đãi cụ thể, nhiều tri thức ở Việt Nam ở nước ngoài sẽ sẵn sàng về nước, mang theo công nghệ và ý tưởng mới để xây dựng một Việt Nam thịnh vượng và mong muốn được đứng trong hàng ngũ của Đảng, để cùng nhau thực hiện mục tiêu đó.”

Tiến sĩ, Dược sĩ Phạm Giang Nam -  Đại học Phenikaa. Ảnh nvcc

“Nguồn lực con người cần có nhiều chính sách đãi ngộ,trọng dụng nhân tài hơn nữa, đặc biệt là tạo điều kiện cho các nhóm nghiên cứu liên ngành, các bạn trẻ có thể lớn lên trong một môi trường học thuật chuyên nghiệp và cần đầu tư trang thiết bị cơ sở hạ tầng hiện đại hơn nữa đặc biệt đó là chú trọng vào hạ tần số để có thể dễ dàng kết hợp nghiên cứu từ xa, với các nhóm nghiên cứu quốc tế một cách dễ dàng.”

“Tôi cũng đặt kỳ vọng Việt Nam sẽ mở rộng hơn nữa kết nối trong nước và quốc tế để tạo điều kiện cho các nhà khoa học Việt Nam đang làm việc tại nước ngoài tham gia nghiên cứu các dự án chung, chuyển giao tri thức công nghệ đào tạo thế hệ trẻ. Tôi tin rằng, khi môi trường đủ tốt và có sự tin tưởng lẫn nhau thì việc đầu tư nghiên cứu và cống hiến lâu dài cho KHCN của Việt Nam sẽ trở thành một lựa chọn tự nhiên của nhiều nhà khoa học Việt Nam đang làm việc tại nước ngoài.” (TS Phạm Ngọc Khánh, Giảng viên Khoa Toán và Vật lý - Trường Đại học Tổng hợp Charles - CH Séc - Chủ tịch Hội Du học sinh Việt Nam tại CH Séc)

Bên cạnh nội lực, sức mạnh của thời đại thông qua hội nhập quốc tế là yếu tố không thể thiếu. Trí thức trẻ kỳ vọng Đại hội lần thứ XIV của Đảng sẽ tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, nhưng ở một tâm thế mới. Trong đó, Việt Nam sẽ sử dụng Khoa học công nghệ như một kênh ngoại giao mới, thúc đẩy hợp tác chuyển giao công nghệ với các nước. Cùng với đó, hỗ trợ các start up công nghệ vươn ra biển lớn, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đó cũng là mong muốn của TS Phạm Huy Hoàng, Chủ tịch Mạng lưới Đổi mới sáng tạo tại Châu Âu: “Tôi mong rằng, Đại hội sẽ định hướng mạnh mẽ hơn cho tăng trưởng xanh cũng như lồng ghép các mục tiêu phát triển bền vững vào kế hoạch phát triển quốc gia, vào cơ chế giám sát và đánh giá thật rõ ràng. Tôi mong rằng ĐH sẽ có hoạch định chính sách đối ngoại linh hoạt chủ động và đa phương hóa, đa dạng hóa, tận dụng hiệu quả các các FTA đồng thời cần có chiến lược rõ ràng để ứng phó với những biến động chính trị, bảo vệ chủ quyền quốc gia, duy trì môi trường hòa bình ổn định cho phát triển. Tôi nghĩ rằng, Đại hội sẽ thành công tốt đẹp, Đại hội là bước ngoặt quan trọng với những quyết sách mạnh mẽ có tầm nhìn dài hạn, giải quyết được nhiều điểm ngẽn về thể chế, nguồn nhân lực và tăng trưởng chất lượng, tinh thần đổi mới sáng tạo thực chất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, cùng sự minh bạch và trách nhiệm giải trình cao..Việt Nam sẽ trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại và có thu nhập cao vào năm 2045 như yêu cầu chúng ta đã đưa ra”.