Tổ dân phố Địa Linh, phường Hóa Châu, thành phố Huế, hiện là nơi duy nhất ở Cố đô Huế duy trì nghề nặn tượng ông Táo truyền thống. Những ngày giáp Tết Nguyên đán, không khí lao động sản xuất tại đây trở nên nhộn nhịp để kịp thời cung ứng sản phẩm ra thị trường dịp Tết.

Đưa tượng ông Táo vào lò nung. Ảnh: VOV

Nghề làm tượng ông Táo gắn với tín ngưỡng dân gian thờ cúng Tam vị Táo quân của dân tộc Việt Nam. Sau khi cúng tiễn ông Công ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp hằng năm, người dân sẽ thay mới tượng ông Táo và đặt trang trọng ở bếp thờ để cầu mong những vị thần cai quản bếp núc về một năm mới bình an, may mắn. Sản phẩm tượng ông Táo tại Tổ dân phố Địa Linh được làm thủ công truyền thống, đòi hỏi sự tỉ mỉ và công sức của người thợ ở tất cả các công đoạn, từ: chọn đất sét vàng, lọc tạp chất, nhồi đất, nặn tượng (bằng khuôn), phơi khô, nung, tô màu trang trí. Bà Lê Thị Vân, người địa phương, cho biết trung bình mỗi ngày một hộ làm nghề ở đây sản xuất khoảng 500 tượng ông Táo: “Năm nay bắt đầu bán hàng rồi. Nếu những năm khác giá giữ được như hiện tại thì bà con làng nghề sẽ theo nghề nhiều hơn. Dù thu nhập không cao nhưng mình là người làng nghề, vẫn cố gắng bám nghề để nuôi sống bản thân.”

Người dân làng nghề trang trí tượng ông Táo. Ảnh: VOV

Đất làm tượng là loại đất sét vàng, ít tạp chất. Khuôn đúc làm bằng gỗ lim, chạm khắc hình tượng hai ông, một bà Táo đứng cạnh nhau. Đất sét được cho vào khuôn,  khi tháo khuôn, tượng được phơi khô rồi đưa vào lò nung. Tượng Táo thành phẩm có màu vàng nhạt tự nhiên, sau đó được tô sơn hồng hoặc đỏ, phủ thêm kim tuyến để tạo vẻ rực rỡ, phù hợp thị hiếu người mua. Chị Võ Thị Hằng, một trong những người làm nghề ở địa phương, cho biết: “Em mong muốn giữ lại nghề truyền thống của ông cha để lại. Nghề tuy vất vả nhưng chỉ mong giá trị của tượng ông Táo được nâng lên để người làm nghề có thêm động lực gắn bó lâu dài". Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Đại Vinh cho rằng: “Đầu năm chúng ta đặt trân trọng 3 ông táo này bằng một nền đất sét nung được sơn phết kỹ lên trên bếp, làm nó rực rỡ nơi không gian thờ tự. Đó là một phong tục tốt đẹp, giữ bếp tốt đẹp cũng là giữ ánh lửa ấm nóng hạnh phúc trong môi trường sinh hoạt của một gia đình.”

Theo phong tục cổ truyền, Táo quân sẽ cưỡi cá chép về Trời vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch để báo cáo những việc diễn ra trong năm. Dịp này, các gia đình làm mâm cơm tiễn ông Táo, đồng thời lau dọn bếp thờ, thay mới tượng Táo quân với mong ước một năm mới an khang, thịnh vượng.