(VOV5) - Miến dong Bản Cào từ lâu đã trở thành đặc sản được nhiều người ưa chuộng bởi hương vị thơm ngon, sợi miến dai mềm, được tráng hoàn toàn bằng tay theo phương pháp thủ công.
Nghe âm thanh bài tại đây:
Bản Cào là nơi sản xuất miến dong tráng tay nổi tiếng của xã Côn Minh, tỉnh Thái Nguyên. Trong hành trình gìn giữ và phát triển sản phẩm truyền thống này, những người phụ nữ đóng vai trò nòng cốt, vừa giữ nghề, vừa góp phần cải thiện đời sống kinh tế gia đình và diện mạo bản làng.
 Những sợi miến tráng tay được phơi nắng. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV-Đông Bắc |
Bản Cào có gần 70 hộ dân, trong đó trên 95% là đồng bào dân tộc Nùng. Trong bản có hơn 10 hộ làm miến dong tráng tay. Miến dong Bản Cào từ lâu đã trở thành đặc sản được nhiều người ưa chuộng bởi hương vị thơm ngon, sợi miến dai mềm. Đặc biệt, miến được tráng hoàn toàn bằng tay theo phương pháp thủ công. Gắn bó với nghề hơn chục năm nay, bà Hà Thị Hoa cho biết nhu cầu tiêu thụ miến ngày càng tăng, tạo thêm động lực để gia đình bà đầu tư sản xuất, đáp ứng thị trường trong và ngoài tỉnh, như: Thái Nguyên, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và một số tỉnh miền Nam.
 Phụ nữ Bản Cào lặng lẽ giữ nghề truyền thống. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV-Đông Bắc |
Bà Hà Thị Hoa chia sẻ: "Miến thủ công là nghề truyền thống của chúng tôi, gia đình tôi làm được hơn 10 năm rồi. Miến thủ công làm ngon hơn, đảm bảo sạch, an toàn cho người sử dụng. Miến này nấu lên nó dẻo dai hơn, không bị nát và được bà con ưa chuộng, năm nào cũng bị "cháy hàng”.
Nghề làm miến dong tráng tay ở Bản Cào đã có từ lâu. Theo lời kể của người dân địa phương, từ khoảng những năm 1960, cây dong riềng đã được trồng trên đất Côn Minh, sau đó được các gia đình chế biến thành miến để sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày. Để làm ra những sợi miến đạt chất lượng, người làm nghề phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ trồng và thu hoạch củ dong riềng, sơ chế bột, tráng bánh, phơi miến, cắt sợi đến đóng gói. Củ dong riềng sau khi rửa sạch được nghiền lấy tinh bột, hòa với nước và lọc nhiều lần để loại bỏ tạp chất. Tiếp đó, người làm miến quấy một phần bột chín, trộn với bột sống rồi tráng thành bánh, đem phơi khô trước khi đưa vào máy cán thành sợi. Ngày nay, tại nhiều địa phương, việc sản xuất miến dong đã được cơ giới hóa ở hầu hết các khâu như nghiền, nấu bột, ép sợi, phơi sấy…, nhưng phụ nữ Bản Cào vẫn kiên trì giữ cách làm miến thủ công. Bởi theo họ, miến tráng tay luôn có hương vị riêng và thị trường vẫn dành sự ưu ái lớn cho sản phẩm truyền thống.
 Miến thủ công được người tiêu dùng ưa chuộng. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV - Đông Bắc |
Vào dịp cuối năm, khi nhu cầu thị trường tăng cao, chị em phụ nữ trong thôn phải huy động thêm nhân lực, tăng công suất sản xuất, đạt trung bình từ 40–50kg miến khô mỗi ngày để kịp phục vụ người tiêu dùng dịp Tết. Bà Lục Thị Bằng, người dân thôn Bản Cào, cho biết: "Mọi năm, sản phẩm miến tráng tay tiêu thụ trên thị trường cũng khá ổn định. Đến nay, chúng tôi đã tiêu thụ được 6–7 tạ, từ giờ đến Tết còn 6–7 tạ nữa, người mua về làm quà Tết, ăn Tết. Từ lúc biết làm miến, thu nhập của gia đình mỗi năm cũng khá lên, lại được công nhận làng nghề nên tiêu thụ cũng có vẻ dễ hơn."
Nhiều phụ nữ trong thôn, như: chị Lục Thị Thỏa, chị Hà Thị Liên cũng phấn khởi khi càng về cuối năm, lượng khách đặt mua miến để phục vụ dịp Tết ngày càng tăng: "Đến cuối năm đóng còn không kịp, không đủ hàng để bán cho khách. Vì thế để phục vụ thị trường Tết mình cũng cố gắng làm hết công suất để cuối năm có thêm nhiều miến để bán."
"Hiện nay cơ sở cũng áp dụng máy móc hiện đại hơn và làm được nhanh hơn, sản phẩm miến ra đẹp hơn và chất lượng hơn, đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng."
 Sản phẩm được đóng gói, sẵn sàng đưa ra thị trường. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV-Đông Bắc |
Hiện Bản Cào đã được công nhận là làng nghề làm miền dong tráng tay truyền thống. Không chỉ mang lại thu nhập, nghề làm miến dong còn giúp phụ nữ Nùng ở Bản Cào thêm tự tin trong cuộc sống. Các tổ hợp tác sản xuất miến dong được thành lập, tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động nữ tại địa phương. Nhờ đó, đời sống của người dân trong thôn từng bước được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 10%, số hộ khá, giàu ngày càng tăng.
Ông Lộc Văn Tuấn, Trưởng Bản Cào, cho hay: "Ngày trước bà con khó khăn lắm, chưa có thu nhập về cuối năm. Hiện tại đời sống của bà con khá hơn. Những hộ phát triển nghề làm miến dong, cuộc sống đã ổn định hơn, họ cũng sửa chữa nhà cửa khang trang, nhà xưởng cũng được đầu tư tốt hơn."
Những ngày cuối năm, không khí lao động trong thôn trở nên khẩn trương khi các hộ tất bật hoàn thiện đơn hàng phục vụ thị trường. Những sợi miến thủ công đã mang lại nguồn thu nhập ổn định, cải thiện đời sống gia đình và giúp phụ nữ Bản Cào gắn bó hơn với nghề truyền thống của địa phương.